I KK 47/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 30 marca 2026 r.
SSN Andrzej Tomczyk
w sprawie M. F. i J. F.,
po rozpoznaniu 30 marca 2026 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu
wniosku obrońcy – adw. T. R.
o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od udziału
w sprawie o sygn. akt I KK 47/26,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.
postanowił
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza
od udziału w sprawie o sygn. akt I KK 47/26.
UZASADNIENIE
Do składu rozpoznającego sprawę o sygn. I KK 47/26 został wyznaczony
sędzia SN Stanisław Stankiewicz.
Pismem z 17 lutego 2026 r. obrońca – adw. T. R. złożył wniosek o
wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od udziału w tej
sprawie, wskazując na brak spełniania przez niego wymogów bezstronności i
niezawisłości wynikający z faktu powołania na stanowisko sędziego Sądu
Najwyższego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3).
I KK 47/26
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W myśl art. 41 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego
rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w
danej sprawie. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r.,
sygn. akt II KO 30/21 podniósł, że wyłączenie sędziego zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k.
powinno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż
mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale
również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie
prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art.
6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i uznania, że skład orzekający z
udziałem sędziego nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego
ustawą. Taka właśnie sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
Niewątpliwie bowiem okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego
Sądu Najwyższego przez Stanisława Stankiewicza, w następstwie brania udziału w
postępowaniu przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r.
prowadziłyby, gdyby sędzia ten zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę, do
naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust.
1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), w konsekwencji do uznania, że sąd z jego
udziałem będzie sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. Stanowisko to wynika z analizy dotychczasowego orzecznictwa
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (por. orzeczenia ETPC w sprawach:
Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga 43447/19, Dolińska - Ficek i Ozimek
przeciwko Polsce, skarga 49868/19 oraz Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko
Polsce, skarga 1469/20) i Sądu Najwyższego (por. uchwała połączonych Izb Sądu
Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. BSA I-4110-1/2020, OSNK 2020, z. 2, poz. 7;
uchwała Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22; postanowienia Sądu
Najwyższego z: 16 września 2021 r., I KZ 29/21; 13 października 2021 r., II KO
30/21; 28 września 2022 r., IV KK 333/22; 27 lutego 2023 r., II KB 10/22). Z uwagi
na to, że szerokie uzasadnienie w tym przedmiocie zawarto w pisemnych
motywach przywołanych orzeczeń, ponowne przytaczanie tej argumentacji nie jest
I KK 47/26
3
konieczne w sytuacji, w której Sąd Najwyższy rozpoznający wniosek w całości
argumenty te aprobuje.
W zaistniałej sytuacji konieczne było wyłączenie sędziego SN Stanisława
Stankiewicza od rozpoznania niniejszej sprawy, bowiem nie ulega wątpliwości, że
niezależnie od subiektywnego nastawienia sędziego, zachodzi wysokie
prawdopodobieństwo, iż w odbiorze zewnętrznym będzie on uznany za sędziego
niedającego gwarancji bezstronnego rozpoznania wniosku.
Jednocześnie należy zasygnalizować, że do tego wniosku nie może mieć
zastosowania uchwała Sądu Najwyższego z 10 października 2024 r. - zasada
prawna, III CZP 44/23, z której wynika, iż żądanie sędziego lub wniosek o
wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy oparte wyłącznie na okolicznościach
towarzyszących powołaniu tego sędziego nie wywołuje skutków prawnych. Została
ona bowiem wydana przez sędziów powołanych w tej samej wadliwej procedurze i
jest odpowiedzią na pytanie prawne składu sędziów także powołanych w wadliwej
procedurze.
Ponadto, trzeba zaznaczyć, że uchwała ta nie może przełamać zasady
dotyczącej skutków orzekania przez sędziów SN powołanych przez Krajową Radę
Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.
3), wyrażonej w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.
[J.J.]
[r.g.]
