I KK 361/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 marca 2025 r.
SSN Michał Laskowski
w sprawie D. F.
skazanego za popełnienie czynu z art. 148 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 11 marca 2025 r.,
na posiedzeniu bez udziału stron,
wniosków obrońców
o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej
oznaczonej sygn. akt I KK 361/24
p o s t a n o w i ł:
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.
wyłączyć sędziego SN Małgorzatę Bednarek od udziału w sprawie
o sygn. akt I KK 361/24.
UZASADNIENIE
Do referatu sędziego SN Małgorzaty Bednarek wpłynęła sprawa I KK 361/24,
od orzekania w której, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.
dwoma postanowieniami Sądu Najwyższego zostali dotychczas wyłączeni
następujący sędziowie SN: postanowieniem z 14 listopada 2024 r. - pan Zbigniew
Kapiński i postanowieniem z 22 stycznia 2025 r. – pan Paweł Kołodziejski. Na
obecnym etapie postępowania obrońcy wskazali, że pozostawienie sprawy w
referacie pani Małgorzaty Bednarek będzie wiązało się z wystąpieniem
bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,
I KK 361/24
2
albowiem ten sędzia nominowany do urzędu na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. nie
spełnia wymaganej instytucjonalnej bezstronności i jego udział w rozpoznaniu
kasacji prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości rozumieniu art. 45 ust. 1
Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 6 EKPCz oraz art. 19 ust. 1
TUE.
Wniosek okazał się zasadny.
Jest bezsporne, że pani Małgorzata Bednarek została powołana na
stanowisko sędziego Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego na podstawie
postanowienia Prezydenta RP z 20 września 2018 r. w wyniku rekomendacji
wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w dniu 23 sierpnia 2018 r. w składzie
określonym ustawą z 8 grudnia 2017 r., a następnie, po likwidacji Izby
Dyscyplinarnej w dniu 14 lipca 2022 r., na skutek oświadczenia złożonego w trybie
art. 10 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie
Najwyższym i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1259) - została
przeniesiona na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Karnej.
Wadliwość tej procedury omówiona została w uchwale składu połączonych Izb:
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23
stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, wynika też z normatywnej treści art.
41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw
Podstawowych. Rolą powołanych przepisów jest zagwarantowanie stronie prawa
do bezstronnego, niezależnego i niezawisłego sądu, a takim może być wyłącznie
sąd ustanowiony ustawą. W omawianej sprawie złożenie przedmiotowych
wniosków o wyłączenie wskazuje w sposób oczywisty, że strona dostrzegła wady w
procedurze powołania na stanowisko sędziego SN Małgorzaty Bednarek, które
będą prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby zasiadała w
składzie rozstrzygającym sprawę. Badanie zasadności wniosku należało
poprzedzić dywagacją, że każdy polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC
wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob. post. SN: z 16 września 2021 r., I
KZ 29/21; z 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to
skutkuje przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie przez osobę powołaną do Sądu
I KK 361/24
3
Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym
i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez
bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC,
ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie
stanowisko miało miejsce w wyrokach EKPC przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r.,
nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr
57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz Ozimka oraz z 3 lutego 2022 r., nr
1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. a punkt widzenia Sądu
Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 16 września 2022 r., III KK 339/22
głoszący, że wejście w życie przepisów art. 29 § 4 – 25 ustawy o Sądzie
Najwyższym nie może prowadzić do obniżenia standardu dopuszczalności badania
bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków ich braku, wypracowanego
w orzecznictwie TSUE i ETPCz” – ostatecznie dopełniło zasadności twierdzenia, że
realizacja standardów wynikających z przepisów art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1
Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych wymagało
wyłączenia od rozpoznania sprawy I KK 361/24 pani Małgorzaty Bednarek.
Z tych powodów, kierując się zagwarantowaniem stronie prawa do
bezstronnego i niezależnego sądu zapewnionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a
także biorąc pod uwagę konieczność wyeliminowania niepożądanych skutków
prawnych w postaci żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3
k.p.k. oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością
odszkodowawczą, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[J. J.]
[a.ł]
