I KK 253/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 sierpnia 2026 r.
SSN Anna Dziergawka
w sprawie O. K.,
ukaranego za wykroczenie z art. 94 § 1 k.w.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w zw. z art. 112 k.p.w. oraz art. 15 § 2 i 4 k.p.w.
na posiedzeniu w dniu 26 sierpnia 2026 r.,
kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Nowej Soli
z dnia 2 lutego 2026 r., sygn. akt II W 17/26,
1. uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia O. K. od popełnienia
zarzucanego mu wykroczenia;
2. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
O. K. został obwiniony o to, że w dniu 22 listopada 2025 r. o godzinie 17:00 w
miejscowości K. na ul. […], kierując pojazdem marki S. o nr rej. […] prowadził pojazd
na drodze publicznej nie posiadając do tego uprawnienia, tj. o czyn z art. 94 § 1 k.w.
Sąd Rejonowy w Nowej Soli wyrokiem z dnia 2 lutego 2026 r., sygn. akt
II W 17/26 obwinionego O. K. uznał za winnego popełnienia czynu opisanego w
części wstępnej wyroku wyczerpującego dyspozycję art. 94 § 1 k.w. i za to na
I KK 253/26
2
podstawie art. 94 § 1 k.w. wymierzył obwinionemu karę grzywny w wysokości
1500,00 (jeden tysiąc pięćset) złotych (pkt 1), orzekł zakaz prowadzenia wszelkich
pojazdów mechanicznych na okres 6 (sześciu) miesięcy (pkt 2) oraz o kosztach
sądowych (pkt 3).
Żadna z uprawnionych stron nie wniosła sprzeciwu, tym samym przedmiotowy
wyrok nakazowy uprawomocnił się w dniu 7 marca 2026 r.
Kasację na korzyść obwinionego od wyroku Sądu Rejonowego w Nowej Soli
wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich, który zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażące
i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie przepisów prawa procesowego, to
jest art. 93 § 2 k.p.w., polegające na przyjęciu, że wina i okoliczności czynu
przypisanego obwinionemu w zakresie znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. nie
budzą wątpliwości, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wyroku w
postępowaniu nakazowym, podczas gdy w świetle dowodów dołączonych do
wniosku o ukaranie zarówno wina, jak i okoliczności popełnienia czynu budziły
poważne wątpliwości, co powinno skutkować skierowaniem sprawy do rozpoznania
na rozprawie, w postępowaniu zwyczajnym, w celu wyjaśnienia wszystkich istotnych
dla merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest oczywiście zasadna, dlatego
podlegała rozpoznaniu i uwzględnieniu na posiedzeniu bez udziału stron, zgodnie z
treścią art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.
Należy w pełni podzielić zarzut zawarty w kasacji o rażącym naruszeniu przez
Sąd Rejonowy w Nowej Soli przepisu prawa procesowego, tj. art. 93 § 2 k.p.w., co
skutkowało oczywiście niesłusznym ukaraniem obwinionego za wykroczenie z art.
94 § 1 k.w.
Zgodnie z treścią art. 93 § 1 k.p.w. sąd na posiedzeniu może wydać wyrok
nakazowy w sprawach o wykroczenia, w których wystarczające jest wymierzenie
nagany, grzywny albo kary ograniczenia wolności. Z kolei w myśl art. 93 § 2
zdanie 1 k.p.w. orzekanie w postępowaniu nakazowym może nastąpić, jeżeli
okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości. Uznaje się, że tryb
nakazowy jest postępowaniem uproszczonym przewidzianym dla spraw o
charakterze oczywistym, gdzie materiał dowodowy zgromadzony w fazie
przedprocesowej w sposób jednoznaczny przesądza o odpowiedzialności
obwinionego, eliminując tym samym konieczność przeprowadzania pełnego
I KK 253/26
3
postępowania dowodowego na rozprawie (zob. wyrok SN z dnia 14 maja 2025 r., I
KK 114/25). Wymóg ten oznacza w szczególności brak wątpliwości co do tak
zasadniczych kwestii, jak realizacja przez obwinionego wszystkich znamion
określonych w konkretnym przepisie typizującym dane wykroczenie, jak również
wyczerpanie pozostałych warunków odpowiedzialności, ujętych w części ogólnej
kodeksu wykroczeń (zob. wyrok SN z dnia 7 lutego 2024 r., V KK 524/23).
Podzielając argumentację zawartą w kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich,
wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie nie ziściły się przesłanki pozwalające
na jej zakończenie w powyższym trybie.
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że z
informacji ze Starostwa Powiatowego w N. zawartej w piśmie z dnia 3 grudnia 2025
r. wynika, że w dniu 18 lipca 2025 r. Wydział Komunikacji w N. otrzymał informację o
pozytywnym wyniku egzaminu praktycznego w zakresie kat. B w WORD Z., a
dotyczącym O. K.. W związku z powyższym ukaranemu zostało wydane tymczasowe
elektroniczne prawo jazdy o nr […] seria i numer blankietu […] (data wydania
18.07.2025 r. i data ważności 17.08.2025 r. tymczasowego elektronicznego prawa
jazdy). Po upływie terminu ważności tymczasowego prawa jazdy O. K. nie zgłosił się
do Wydziału Komunikacji w celu uzupełnienia formalności i zamówienia dokumentu
prawa jazdy, a w następstwie odbioru blankietu (k. 7). Następnie, podczas
przesłuchania O. K. w dniu 12 grudnia 2025 r. oświadczył on, że w dniu 18 lipca 2025
r. zdał z wynikiem pozytywnym egzamin na prawo jazdy (k. 9), co potwierdza
informację przekazaną przez Starostwo.
Powyższe ustalenia jednoznacznie wskazują, że zarówno okoliczności czynu
jak i wina obwinionego, w zakresie czynu spełniającego znamiona z art. 94 § 1 k.w.
budziły wątpliwości, a zatem wydanie wyroku w trybie nakazowym było niewłaściwe.
Penalizowany w art. 94 § 1 k.w. brak wymaganych uprawnień zachodzi
wówczas, gdy dana osoba w ogóle nie uzyskała uprawnień do prowadzenia pojazdu
określonej kategorii w sposób wskazany ustawowo, utraciła je w wyniku cofnięcia i
musi ponownie ubiegać się o uzyskanie takich uprawnień lub posiadając de facto
takie uprawnienia nie może w danej chwili ich realizować i z nich korzystać z uwagi
np. na ich czasowe zawieszenie, nie powodujące jednak ich definitywnej utraty (zob.
wyrok SN z dnia 19 marca 2019 r., IV KK 59/19). Tego rodzaju sytuacja w niniejszej
sprawie nie nastąpiła. O. K. posiadał bowiem uprawnienia do kierowania pojazdami,
które nabył w wyniku zdania egzaminu na prawo jazdy, jedynie w dniu jego
I KK 253/26
4
zatrzymania fizycznie nie posiadał dokumentu potwierdzającego jego uprawnienia
do kierowania pojazdami, albowiem nie wystąpił o jego wydanie do Wydziału
Komunikacji. Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika również, że prawo jazdy nie
stanowi dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu, a stwierdza jedynie
takie uprawnienie (zob. wyrok SN z dnia 7 grudnia 2023 r., V KK 205/23). Powyższe
znajduje także potwierdzenie expressis verbis w rozporządzeniu Ministra
Infrastruktury z dnia 5 sierpnia 2025 r. w sprawie wydawania dokumentów
stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami
Uwzględniając powyższe wskazać należy, że O. K. posiadał stosowne
uprawnienia do kierowania pojazdami, a nie posiadał jedynie dokumentu
potwierdzającego ich nabycie, co jest niewystarczające do przypisania mu czynu z
art. 94 § 1 k.w. Tym samym zachowanie O. K. nie wyczerpało znamion wykroczenia
z art. 94 § 1 k.w.
Poczynione wyżej konkluzje skutkować musiały uchyleniem zaskarżonego
wyroku nakazowego oraz – wobec oczywistej niesłuszności ukarania (art. 537 § 2 in
fine k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.) – uniewinnieniem O. K. od popełnienia zarzucanego
mu wykroczenia.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto w myśl art. 119 § 2 pkt 1 k.p.w.,
obciążając nimi Skarb Państwa.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.
[J.J.]
[r.g.]
