POSTANOWIENIE

Dnia 25 września 2024 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Paweł Wiliński

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 25 września 2024 r.

sprawy M. R. U. i A. J. B.

skazanych za czyny z art. 258 § 1 k.k. i in.

z powodu kasacji wniesionych przez obrońców skazanych,

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II AKa 177/19

zmieniającego

wyrok Sądu Okręgowego w Zielonej Górze

z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II K 127/13

p o s t a n o w i ł:

1. oddalić kasacje jako oczywiście bezzasadne;

2. obciążyć skazanych M. R. U. i A. J. B. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.

[PGW]

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II K 127/13, uznano oskarżonego A.B. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w pkt. XCVI części wstępnej wyroku stanowiącego występek z art. 258 § 3 k.k. i za to wymierzono mu karę roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności; czynów opisanych w pkt. XCVII, CVIII, CXVIII części wstępnej wyroku stanowiące występki z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. oraz czynu opisanego w pkt. CX stanowiącego występek z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 306 k.k., art. 65 § 1 k.k., art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k., przyjmując, że stanowią ciąg przestępstw art. 91 § 1 k.k. i za to wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 40 stawek dziennych po 60 zł; czynów opisanych w pkt. XCVIII, XCIX, CI, CIII, CV, CVI, CIX, CXI, CXII, CXIII, CXIV, CXV, CXVI, CXVII części wstępnej wyroku przyjmując, że stanowią one występki art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. przy czym czyn opisany w pkt. CXII pozostał w fazie usiłowania przez co stanowi występek z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. przyjmując, że stanowią ciąg przestępstw art. 91 § 1 kk i za to wymierzono mu karę 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i karę grzywny w wymierzę 120 stawek dziennych po 60 zł; przestępstwa skarbowego z art. 65 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 5 k.k.s. w zw. z art. 2 § 2 k.k.s. i za to wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności; czynów opisanych w pkt. CII części wstępnej wyroku stanowiącego występek z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k. oraz w pkt. CVII części wstępnej wyroku stanowiącego występek z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. przyjmując, że stanowią ciąg przestępstw z art. 91 § 1 kk i za to wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności; czynu opisanego w pkt. CIV części wstępnej wyroku stanowiącego występek z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności i karę grzywny w wymiarze 60 stawek po 60 zł; występku z art. 263 § 1 kk i za to wymierzono mu karę roku pozbawienia wolności oraz czynu opisanego w pkt. CXX części wstępnej wyroku stanowiącego występek z art. 263 § 2 k.k. i za to wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Orzeczone kary jednostkowe objęto węzłem kary łącznej w wymiarze 5 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 160 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 60 zł.

Tym samym wyrokiem uznano M.U. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów: opisanego w pkt. XXII części wstępnej wyroku występku z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., opisanego w pkt. XXIII części wstępnej wyroku występku z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k., opisanego w pkt. XXIV części wstępnej wyroku występku z art. 279 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., opisanego w pkt. XXV części wstępnej wyroku występku z art. 279 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., opisanego w pkt. XXVI części wstępnej wyroku występku z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k., opisanego w pkt. XXVII części wstępnej wyroku występku z art. 279 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., przyjmując, że stanowią one ciąg przestępstw z art. 91 § 1 k.k. i za to wymierzono mu karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności grzywnę w wymiarze 80 stawek po 40 zł oraz czynu opisanego w pkt. XXVIII części wstępnej wyroku tj. występku z art. 258 § 1 k.k. i za to wymierzono mu karę roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Łącząc orzeczone kary jednostkowe orzeczono karę łączną 3 lat pozbawienia wolności.

Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych, wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 19 października 2023 r., sygn. akt II AKa 177/19, zmieniono częściowo zaskarżony wyrok wobec obu oskarżonych w zakresie kwalifikacji prawnej czynów i wymierzonych za nie kar i środków karnych w punktach od XXXIX do XLVII, od LVIII do XCII i od XCIV do XCVIII o przepis art. 4 § 1 k.k., przyjmując brzmienie kodeksu karnego obowiązującego od dnia 1 lipca 2015 r. W zakresie dotyczącym A.B. - uniewinniono go od czynu z art. 263 § 1 k.k. (pkt CXIX) i w miejsce uchylonej kary łącznej orzeczonej w zaskarżonym wyroku wymierzono nową karę łączną w wymiarze 5 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, uzupełniono podstawę prawną czynu z pkt. CI o art. 13 § 1 k.k. oraz częściowo zmodyfikowano opisy czynów z pkt. CIV, CIII, CXVI. W pozostałej części utrzymano wyrok w mocy.

Kasacje od wyroku Sądu odwoławczego wnieśli obrońcy oskarżonych.

Obrońca M.U. zaskarżył wyrok w całości na korzyść oskarżonego, zarzucając:

„rażące naruszenia prawa, które mogły mieć istotny wpływ na jego treść:

1.naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, wskazaną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. - polegające na wydaniu wyroku skazującego na karę pozbawienia wolności, co wykracza poza granice uzyskanego od państwa wykonania europejskiego nakazu aresztowania – […] Wyższego Sądu Krajowego z dnia 27.02.2017 r. sygn. akt (1) 53 AusiA 73/16 (27/16) oraz postanowienie Wyższego Sądu Krajowego w D. z dnia 20.04.2022 r. o aresztowaniu celem przekazania władzom polskim M.U.

2.obrazę zasady swobodnej oceny dowodów, zasady obiektywizmu, zasady prawdy materialnej, zasady ciężaru dowodu oraz zasady rzetelnie przeprowadzonego postępowania odwoławczego: art. 7 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k p k wynikającą z nie odniesienia się przez Sąd Apelacyjny do zarzutu apelacji o niepotwierdzenie w innych dowodach pomówienia T.E., R.B. i M.K. o popełnienie przez M.U. przestępstw opisanych w pkt 93, 96 i 97 aktu oskarżenia

a) obrazę zasady swobodnej oceny dowodów oraz zasady obiektywizmu: art. 7 k.p.k. i 4 k.p.k. w zw. z art. art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. oraz zasady rzetelnego postępowania odwoławczego: art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. - poprzez dokonanie przez Sąd Apelacyjny kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu Okręgowego bez należytej wnikliwości, rzetelności i obiektywizmu pod kątem podnoszonych zarzutów apelacyjnych a wynikającą z akceptacji przez Sąd Apelacyjny jednych oraz niedostrzeżenia innych rażących uchybień Sądu Okręgowego w stosowaniu zasady swobodnej oceny dowodów oraz zasady obiektywizmu poprzez dokonaniu oceny wiarygodności wyiaśnień M.U. dotyczących okoliczności pomawiania go przez l.E.. R.B., M.K. i J.S..”

Podnosząc powyższe, wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu oraz przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania.

Obrońca A.B. zaskarżył wyrok w całości na korzyść oskarżonego, zarzucając:

„rażące naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść wyroku, a konkretnie:

- obrazę art. 6 k.p.k., art. 42 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 6 ust. 3 lit. c Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284, dalej EKPCz) oraz art. 378 § 1 k.p.k. i art. 117 § 2 k.p.k. w zw. z art. 450 § 2 k.p.k.; poprzez naruszenie w postępowaniu odwoławczym na rozprawie w dniu 12 października 2023 r., prawa do obrony oskarżonego A.B., które polegało na nieuwzględnieniu wniosku jego ówczesnego obrońcy adwokat A.S. z dnia 8 października 2023 r. o odroczenie rozprawy ze względu na inne obowiązki zawodowe, a także na nieuwzględnieniu pisma oskarżonego A. B. z dnia 11 października 2023 r., zawierającego w sobie nie tylko wniosek o odroczenie zaplanowanej rozprawy w celu ustanowienia nowego obrońcy z wyboru, ale również informację o wypowiedzeniu stosunku obrończego ze skutkiem natychmiastowym, co przy ustanowieniu przez Sąd ad quem obrońcy z urzędu tylko do czynności na przedmiotowej rozprawie odwoławczej, nie zniwelowało uchybienia w postaci naruszenia realnego, materialnego prawa do obrony tym samym uniemożliwiając oskarżonemu zabranie głosu na rozprawie i wypowiedzenie się w ramach etapu głosu stron ale również nie zniwelowało uchybienia w postaci naruszenia właściwie rozumianego pod kątem formalnym prawa do obrony w procesie karnym. Uchybienie wskazanym przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na treść prawomocnego wyroku, doszło tu bowiem do uznania sprawstwa i winy oskarżonego, właśnie z obrazą tych przepisów.”

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

W odpowiedziach na kasacje prokurator Prokuratury Okręgowej w Zielonej Górze wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacje okazały się oczywiście bezzasadne.

Zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Podnoszone w kasacji zarzuty muszą wskazywać na rażące naruszenie prawa, do którego doszło w postępowaniu odwoławczym, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia sądu odwoławczego. Celem postępowania kasacyjnego jest bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń dotkniętych poważnymi wadami w postaci bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innych naruszeń prawa, ale o charakterze rażącym, a jednocześnie takich, które mogły mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Autorzy wniesionych w przedmiotowej sprawie kasacji wad o takim charakterze nie wykazali.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kasacji obrońcy M.U. i sformułowanego w niej pierwszego zarzutu naruszenia art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k., stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., podkreślenia wymaga, że stanowi on powtórzenie zarzutu apelacji. Sąd Apelacyjny ustosunkował się do tego zarzutu szczegółowo na s. 56-58 uzasadnienia. W kasacji obrońca nie rozwinął swojej argumentacji względem apelacji, powtarzając jedynie, że nie odebrano od oskarżonego oświadczenia o rezygnacji z zasady specjalności i zlekceważono zakres przekazania oskarżonego w wyniku wykonania europejskiego nakazu aresztowania determinujący możliwość jego ścigania. Nie powielając argumentacji wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, podkreślenia wymaga, że nie budzi zastrzeżeń przedstawiona przez Sąd odwoławczy interpretacja art. 607e § 1 i § 3 pkt 4 k.p.k., w wyniku której sformułowano konkluzję, że wymierzenie kary pozbawienia wolności w przedmiotowej sprawie nie wykracza poza granice uzyskanego od państwa wykonania europejskiego nakazu aresztowania zezwolenia na ściganie M.U.. W toku postępowania apelacyjnego nie stosowano bowiem wobec oskarżonego środka polegającego na pozbawieniu wolności (tymczasowego aresztowania). Trafnie do tej kwestii odniesiono się także w odpowiedzi prokuratora na kasację, przywołującej adekwatne orzecznictwo.

Kolejny, drugi (wraz z podpunktem a.), zarzut analizowanej kasacji, sformułowany jako obraza przepisów art. 7 k.p.k., 4 k.p.k., art. 2 § 2 k.p.k., art. 433 § 1 i 2 k.p.k., art. 457 § 3 k.p.k., za pomocą którego obrońca podważa rzetelność dokonanej w niniejszej sprawie kontroli odwoławczej, również okazał się oczywiście bezzasadny. Sąd Apelacyjny rozważył zarzuty dotyczące oceny dowodów z depozycji T.E., R.B. i M.K. bardzo szczegółowo, w korelacji także do innych dowodów (s. 58 i nast. uzasadnienia wyroku). Sąd odwoławczy dokonał rzetelnej oceny apelacji obrońcy oskarżonego M.U., grupując swoje rozważania względem postawionych zarzutów. W zakresie zarzutów koncentrujących się wokół oceny dowodów (tj. zarzutów z pkt 2-5 apelacji) Sąd II instancji odniósł się skrupulatnie na s. 58-62.

Przechodząc do kasacji obrońcy skazanego A.B. i sformułowanego w niej jedynego zarzutu naruszenia art. 6 k.p.k., art. 42 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 6 ust. 3 lit. c Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 378 § 1 k.p.k. i art. 117 § 2 k.p.k. w zw. z art. 450 § 2 k.p.k. poprzez naruszenie w postępowaniu odwoławczym na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. prawa do obrony oskarżonego, wskazać należy, że do tej kwestii Sąd odwoławczy trafnie ustosunkował się zarówno na rozprawie odwoławczej, jak również w końcowym fragmencie uzasadnienia, w którym opisał sytuację związaną z kwestią obrony oskarżonego w postępowaniu odwoławczym (s. 76-77). Sąd II instancji uznał działanie oskarżonego, polegające na wypowiedzeniu pełnomocnictwa w reakcji na nieuwzględnienie wniosku obrońcy z wyboru o odroczenie rozprawy odwoławczej, za obstrukcję procesową i zapewnił mu reprezentację na rozprawie odwoławczej z urzędu w osobie adwokata poprzednio już ustanowionego w tej sprawie z urzędu i będącego zresztą autorem apelacji. W tej sytuacji trudno mówić o naruszeniu prawa oskarżonego do obrony i pozbawienia go należytej reprezentacji jego interesów procesowych, a tym samym rażącym naruszeniu wymienionych przepisów procedury karnej, Konstytucji czy też Konwencji. Na marginesie rozważań podkreślenia wymaga, że Sąd Apelacyjny rzetelnie odniósł się do apelacji wyznaczonego dla oskarżonego obrońcy na s. 63-69 uzasadnienia.

Z powyższych względów, nie dopatrując się w przedmiotowej sprawie zaistnienia którejkolwiek z wymienionych w treści art. 439 k.p.k. bezwzględnych przyczyn odwoławczych, ani innej rażącej obrazy prawa mogącej mieć istotny wpływ na treść orzeczenia Sądu II instancji, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 535 § 3 k.p.k., zdecydował o oddaleniu kasacji obrońców, jako oczywiście bezzasadnych.

O kosztach orzeczono zgodnie z regułą wynikającą z art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

WB

[ał]

‎