I KK 17/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Waldemar Płóciennik
Dnia 7 marca 2025 r.
w sprawie M. W.
skazanego z art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu
narkomanii i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 7 marca 2025 r.,
wniosku obrońcy skazanego
o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w sprawie I KK 17/25,
na podstawie art. 41 § 1 i 42 § 1 i 4 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
wyłączyć SSN Annę Dziergawkę od udziału w sprawie I KK
17/25.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 14 listopada 2024., I KK 360/24, Sąd Najwyższy
oddalił kasacje obrońców skazanego M. W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Poznaniu z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt II AKa 211/23. Postanowieniem z dnia
15 stycznia 2025 r., I KO 127/24, Sąd Najwyższy wznowił postępowanie kasacyjne
oraz uchylił postanowienie o oddaleniu kasacji i w konsekwencji przekazał sprawę
do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu – Izbie Karnej w postępowaniu
kasacyjnym. Z uzasadnienia orzeczenia wznowieniowego wynika, że zapadło ono z
I KK 17/25
2
powodu zaistnienia bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia z art. 439 § 1 pkt
2 k.p.k., bowiem w składzie Sądu Najwyższego zasiadała sędzia Małgorzata
Bednarek, która nominację do Sądu Najwyższego uzyskała w wyniku rekomendacji
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i niektórych innych ustaw.
Kasacje obrońców skazanego zostały zarejestrowane ponownie pod
sygnaturą I KK 17/25, a zarządzeniem z dnia 20 stycznia 2025 r. sprawę
przydzielono sędzi SN Annie Dziergawce. W dniu 13 lutego 2025 r. do Sądu
Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego adwokata P.H. o wyłączenie od
udziału w sprawie kasacyjnej sędzi SN Anny Dziergawki. Wniosek ten uzasadniono,
z odwołaniem się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i trybunałów europejskich
tym, że SSN Anna Dziergawka powołana została na urząd sędziego Sądu
Najwyższego w związku z postępowaniem przed KRS ukształtowaną ustawą z dnia
8 grudnia 2017 r., co powoduje, że postępowanie kasacyjne prowadzone z
udziałem SSN Anny Dziergawki dotknięte byłoby uchybieniem z art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k., ponieważ Sąd byłby nienależycie obsadzony.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Przepis art. 41 § 1 k.p.k. jest jednym z elementów chroniących prawo strony
do niezależnego i bezstronnego sądu, co oznacza, że musi być on wykładany w ten
sposób, aby gwarantować stronie prawo do rozpoznania sprawy przez niezależny i
bezstronny sąd ustanowiony ustawą. W ramach kontroli tego prawa trzeba mieć na
uwadze, czy rozpoznanie sprawy przez określonego sędziego będzie stanowiło o
realizacji standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego art. 45 ust. 1
Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych (por.
postanowienie SN z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21). W sytuacji złożenia
wniosku o wyłączenie jest oczywiste, że strona dostrzega wady w procedurze
powołania na stanowisko sędzi SN Anny Dziergawki, które będą prowadzić do
naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby w składzie rozstrzygającym
sprawę zasiadała ta sędzia. Taka konkluzja wynika wyroku ETPC z dnia 22 lipca
2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce oraz innych orzeczeń trybunałów
I KK 17/25
3
europejskich. Każdy polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC wykładnią
standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (szerzej w tym zakresie np. postanowienia SN: z
dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; zob.
także postanowienie SN z dnia 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje
przyjęciem, że orzekanie sędziego Sądu Najwyższego powołanego do Sądu
Najwyższego w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo
prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez
bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC,
ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Stwierdzenie to
jest tym bardziej uprawnione, gdy dostrzeże się, że EKPC w kolejnych swoich
orzeczeniach przeciwko Polsce do takich samych wniosków doszedł na gruncie
orzekania w Sądzie Najwyższym przez sędziów wadliwie powołanych do Izby
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izby Cywilnej (wyroki ETPC w
sprawie Dolińska-Ficek oraz Ozimek, a także Advance Pharma sp. z o.o.). Z tych
powodów, kierując się koniecznością zapewnienia stronie prawa do bezstronnego i
niezależnego sądu ustanowionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a także mając na
uwadze konieczność wyeliminowania skutków w postaci ewentualnego żądania
wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k., co już w tej sprawie
miało miejsce, oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością
odszkodowawczą, należało wyłączyć od rozpoznania rozważanej sprawy sędzię
SN Annę Dziergawkę.
[J.J.]
[a.ł]
