I KA 17/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 20 listopada 2025 r.
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie ppłk rez. D. F. oskarżonego z art. 286 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 20 listopada 2025 r.
wniosku obrońcy oskarżonego o wyłączenie sędziego od rozpoznania apelacji od
wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 12 maja 2025 r., sygn.
So 22/22
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od
udziału w rozpoznaniu sprawy apelacyjnej I KA 17/25.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy oskarżonego ppłk rez. D.F.
o wyłączenie od rozpoznania apelacji w sprawie I KA 17/25 SSN Adama Rocha.
We wniosku obrońca wskazał, że skład sądu z udziałem SSN Adama Rocha, a
więc osoby powołanej na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w procedurze
nominacyjnej z udziałem KRS, wadliwie ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia
8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw (a w takiej procedurze powołany został na urząd sędziego Sądu
Najwyższego także Adam Roch) - organu zależnego od władzy wykonawczej, nie
gwarantuje utworzenia sądu niezależnego i bezstronnego ustanowionego ustawą.
Wnioskujący podniósł również, że wskazany sędzia został pierwotnie powołany na
stanowisko sędziego w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, która stanowiła
I KA 17/25
2
swoisty twór, nie będący sądem w rozumieniu konstytucyjnym, po czym na skutek
likwidacji tej Izby został przeniesiony do Izby Karnej Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek obrońcy jest zasadny.
Procedując w sprawie złożonego wniosku, Sąd Najwyższy nie znajduje
powodów do zakwestionowania poglądu wyrażonego w uchwale trzech
połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu
Najwyższego z 23 .01. 2020 r., BSA I – 4110 – 1 /20 OSNK 2020, z. 2 poz. 7 – „
Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także
wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu
Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2018 r.
poz.3). Tak ukształtowana Rada nie jest bowiem organem tożsamym z organem
konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w
szczególności w art. 187 ust. 1 ( zob. uchwała SN z 2.06. 2022 r., I KZP 2/22,
OSNK 2022, nr. 6, poz. 22). Na wymowę uchwały trzech Izb Sądu Najwyższego w
płaszczyźnie „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w
rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz zwrócił uwagę Europejski Trybunał Praw Człowieka
w wyroku z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce ( skarga
nr 43447/19). Trybunał wskazał, że z uwagi na udział w procesie powoływania w
Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, w składzie
ukształtowanym nowelą z 2017 r. (w efekcie czego organ ten nie jest niezależny od
władzy wykonawczej i ustawodawczej) – osoba powołana na urząd sędziego
orzekając w określonej sprawie nie stanowi niezależnego
i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz.
Należy tu przypomnieć, że Europejski Trybunał Praw Człowieka ma tzw.
„monopol jurysdykcyjny” w zakresie interpretacji i stosowania Konwencji ( art. 32
ust. 1 EKPC). Jak się w efekcie przyjmuje, jego konsekwencją jest związanie
sądów krajowych interpretacją EKPCz przyjętą przez Trybunał ( zob. I. Kondak [w:]
I KA 17/25
3
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Komentarz,
L. Garlicki [red], Warszawa 2011, t. 2, s. 100 i 103).
Rozpoznając wniesiony w tej sprawie wniosek, Sąd Najwyższy nie może
pozostać na te argumenty obojętny.
Niedopuszczalne bowiem w świetle jakichkolwiek standardów – czy to
konwencyjnych, czy konstytucyjnych – jest doprowadzenie do sytuacji, w której
przed sądem kasacyjnym miałoby dojść do naruszenia jednej z elementarnych
gwarancji procesowych, którą jest gwarancja dla strony, że jej sprawę rozpozna
niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą. Ta gwarancja ma naturę
systemową, zaś jej ewentualne naruszenie jest uchybieniem znacznie dalej
idącym, niż niezapewnienie wyłączenia do sprawy sędziego, co do którego ujawniły
się powody osłabiające domniemanie bezstronności.
Bezsporne jest, że Adam Roch powołany został na stanowisko sędziego
Sądu Najwyższego na skutek rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa, której
kształt został określony ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., co do której test
niezależności od władzy ustawodawczej oraz wykonawczej ma wynik negatywny.
Okoliczność ta rzutuje na sytuację osób, które uzyskały powołania
sędziowskie po uprzednim otrzymaniu rekomendacji od tak ukształtowanej KRS
(por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 19 listopada 2019 r. w sprawach
C – 585/18, C- 624/18 i C – 625/18 oraz str. 24 – 27 uzasadnienia uchwały trzech
połączonych Izb Sądu Najwyższego), nie tylko w płaszczyźnie organizacyjnej, tj. w
aspekcie ich formalnego statusu jako sędziów Sądu Najwyższego, co w
orzeczniczej, powodując, że orzeczenia wydane z ich udziałem nie spełniają
kryteriów określonych w art. 6 ust. 1 EKPCz i mogą na tej podstawie podlegać
wyeliminowaniu, o czym świadczy przywołane orzecznictwo Europejskiego
Trybunału Praw Człowieka. O ile jednak nie ma podstaw do przyjęcia a priori, że
każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania
udziału w konkursie przed KRS po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego
standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie
obsadzony, to w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali
I KA 17/25
4
nominację w takich warunkach, przedmiotowe domniemanie ma charakter
niewzruszalny, a powody takiego stanu rzeczy zostały czytelnie nakreślone w
cytowanych uchwałach Sądu Najwyższego.
W świetle zaprezentowanych rozważań należało uwzględnić argumentację
wnioskodawcy i uznać, że skład orzekający Sądu Najwyższego z udziałem
wskazanego sędziego nie spełniałby kryterium „niezależnego
i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w znaczeniu obszernie omówionym
na gruncie sprawy Reczkowicz przeciwko Polsce i innych, tożsamych
przedmiotowo postępowań ( np. Dolińska – Ficek i Ozimek przeciwko Polsce,
połączone skargi nr 49868/19 i 57511/19). Należało również wskazać, że nie bez
znaczenia jest wreszcie wskazany we wniosku fakt, iż sędzia Adam Roch
poprzednio orzekał w Izbie Dyscyplinarnej, która sama nie miała statusu sądu w
rozumieniu konstytucyjnym. Zależność od władzy politycznej budziła także
zastrzeżenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który zwracając uwagę
także na potencjalne wywołanie w przekonaniu jednostek, uzasadnionych
wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności tej Izby, uznał, że Izba
Dyscyplinarna nie jest sądem w rozumieniu prawa europejskiego (por. wyrok TSUE
z dnia 15 lipca 2021 r., C – 791/19).
Mając powyższe na uwadze, należało uznać wniosek obrońcy skazanego
za zasadny i wyłączyć od udziału w rozpoznaniu sprawy apelacyjnej I KA 17/25
SSN Adama Rocha.
Z tych względów postanowiono jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
I KA 17/25
5
