I GZ 384/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 258/22 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. w P. na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 20 października 2021 r. nr 123/21 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 24 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 258/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej: WSA lub Sąd I instancji) oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. w P. (dalej: skarżąca lub Spółka) na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego (dalej: organ lub Zarząd) z 20 października 2021 r., nr 123/21, w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania.

W skardze do WSA na decyzję organu Spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonym postanowieniem WSA oddalił wniosek na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że Spółka nie wykazała, iż zachodzą przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., a brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Skarżąca nie uzasadniła wniosku we właściwy sposób. Nie można uznać za argumentację żądania wstrzymania decyzji jednego lakonicznego zdania, w którym podnoszono, że zapłata kwoty [...] zł stanowi duże obciążenie finansowe i spowoduje nieodwracalną stratę płynności finansowej z uwagi na trudną sytuację na rynku.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

1) nieważność postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wobec faktu śmierci jedynego członka zarządu i wspólnika Spółki, L. W., Spółka utraciła zdolność do czynności prawnych i tym samym zdolność sądową i organu powołanego do jej reprezentowania;

Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Zarządu z 20 października 2021 r., utrzymującą w mocy decyzję nr 111/21 organu z dnia 25 sierpnia 2021 r.;

2) art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez Sąd I instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim wskazać należy, że w Spółce powołany został prokurent, który uprawniony był do samodzielnej reprezentacji Spółki. Natomiast z odpisu KRS znajdującego się w aktach sprawy, aktualnego na dzień 3 lipca 2022 r. wynika, że prokurentem w Spółce jest A. W. Zgodnie z art. 1091 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r., poz. 1145; dalej: k.c.) prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. W myśl zaś art. 1097 § 2 k.c. prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy. Prokura wygasa ze śmiercią prokurenta (§ 3). Śmierć przedsiębiorcy ani utrata przez niego zdolności do czynności prawnych nie powoduje wygaśnięcia prokury (§ 4).

Powołany przepis wskazuje wprost pięć przypadków wygaśnięcia prokury oraz dwa stany faktyczne, gdy prokura nie wygasa. Ta ostatnia sytuacja zachodzi w przypadku śmierci przedsiębiorcy lub utraty przez niego zdolności do czynności prawnych. Tak więc, utrata przez Spółkę zarządu nie powoduje wygaśnięcia prokury. Prokurent jest bowiem z mocy ustawy uprawniony do reprezentowania Spółki w sprawach sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Potwierdzeniem przedstawionego rozumowania jest orzeczenie NSA z dnia 17 maja 2016 r., II OZ 475/16 (dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże), w którym Sąd stwierdził, że skoro Spółka umocowała do działania w swoim imieniu prokurenta samodzielnego, który jest uprawniony do jednoosobowego działania, a umocowanie to nie wygasa wskutek odwołania całego zarządu (art. 1097 k.c.), to nie zachodzą w składzie jednostki organizacyjnej - w rozpoznawanym przypadku Spółki z o.o. - braki uniemożliwiające jej działanie, o których mowa w art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Spółka ma bowiem umocowane "osoby uprawnionej do działania w jej imieniu" (art. 28 § 1 p.p.s.a.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieposiadanie w toku procesu zarządu przez Spółkę z o.o. nie dawało podstaw do stwierdzenia braku należytej reprezentacji i w konsekwencji uznania nieważności postępowania, gdy Spółka ma prokurenta. Interesy, które chroni art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. są w takim przypadku zabezpieczone przez działania prokurenta (por. wyrok NSA z 28 września 2016 r., I GSK 331/16). W związku z czym nie zachodzi w sprawie przesłanka nieważności postępowania.

Odnośnie zarzutów prawa procesowego, zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona ani przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony lub sam wniosek złożony w skardze. Wniosek ten musi zostać uzasadniony, co oznacza, że strona powinna powołać konkretne okoliczności pozwalające wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka nie uprawdopodobniła, że w stosunku do niej zachodzą przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Wyżej wymieniony przepis, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania aktu na wniosek strony, to uzależnia jego zastosowanie od zaistnienia sytuacji, w której zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy – uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania aktu. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania określonego rozstrzygnięcia musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie można uznać za podstawę wstrzymania wykonania aktu okoliczności, które nie są bezpośrednim efektem jego wykonania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy nie wynika, aby przesłanki warunkujące zastosowanie ochrony tymczasowej zostały spełnione. Skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uwierzytelniła żadnych okoliczności przemawiających za zastosowaniem tej instytucji. Nie przedstawiając w żaden sposób wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację Spółki, strona nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Trzeba przy tym podkreślić, że złożony wraz z wnioskiem o wstrzymanie zaskarżonej decyzji rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 października 2021 r. nie uprawdopodobnia ziszczenia się w stosunku do skarżącej negatywnych konsekwencji decyzji Zarządu. Z treści wniosku, jak i z materiału zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika, aby Spółka znajdowała się w takiej sytuacji finansowej, w której wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić im znaczną szkodę w aspekcie materialnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze powyższe, nie ma możliwości stwierdzenia, czy w istocie w stosunku do skarżącej zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków lub znacznej szkody w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji.

Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.