I GZ 198/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Gminy K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 11 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Ke 447/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Gminy K. na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 21 sierpnia 2024 r. nr 29/24 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Ke 447/24, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") w sprawie ze skargi Gminy K. (dalej jako: "skarżąca") na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z 21 sierpnia 2024 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego W. C., wniosła skargę kasacyjną od wyroku z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 477/24, nie uiszczając należnego wpisu. Jak wyjaśnił Sąd, pomimo doręczenia 25 lutego 2025 r. pełnomocnikowi umocowanemu do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach i Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z 21 sierpnia 2024 r., w tym do wniesienia skargi kasacyjnej, przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej, wpis nie został uiszczony w zakreślonym terminie, tj. do 4 marca 2025 r.

Skarżąca 6 marca 2025 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, dokonując jednocześnie tej czynności, na dowód czego załączyła potwierdzenie dokonania transakcji 6 marca 2025 r.

Uzasadniając swój wniosek skarżąca podała, że wiadomość przekazana przez pełnomocnika 28 lutego 2025 r. poprzez pocztę elektroniczną o nałożonym zobowiązaniu z nieznanych skarżącej przyczyn technicznych nie została jej dostarczona. O konieczności uiszczenia wpisu skarżąca dowiedzieć miała się 5 marca 2025 r. z wiadomości pełnomocnika. Ponadto, zdaniem skarżącej, zobowiązany do uiszczenia wpisu pełnomocnik jedynie sporządził skargę kasacyjną, która wniesiona została przez skarżącą samodzielnie.

W ocenie Sądu pierwszej instancji wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ nie wykazano jakoby uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony oraz reprezentującego ją pełnomocnika, a przede wszystkim nie uprawdopodobniono istnienia przeszkody, której nie można było zapobiec przy zachowaniu należytej staranności.

Przyczynami, jakimi nie można zapobiec przy zachowaniu należytej staranności, nie są, zdaniem Sądu pierwszej instancji, eksponowane przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi kasacyjnej problemy w skutecznej komunikacji pomiędzy nią a pełnomocnikiem. Sąd wyjaśnił, że w niniejszej sprawie, poza powołaniem się na "nieznane przyczyny techniczne", skarżąca nie uprawdopodobniła we wniosku z 6 marca 2025 r., by nie miała innych możliwości kontaktu z pełnomocnikiem.

Sąd pierwszej instancji podkreślił jednocześnie, że skarżąca mając świadomość trwającego postępowania i jego wyniku przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach nie wykazała stosownej zapobiegliwości, albowiem nie dokonywała sprawdzenia skrzynki poczty e-mail pod kątem prawidłowości kwalifikacji wiadomości jako spam. Pełnomocnik skarżącej, na co zwrócił uwagę Sąd, pytanie o uiszczenie należnej tytułem wpisu opłaty wystosował do skarżącej już po upływie terminu do jej skutecznego uregulowania, tj. 5 marca 2025 r.

Ponadto, jak wyjaśnił Sąd pierwszej instancji, ze złożonego do akt sprawy pełnomocnictwa wynika, że radca prawny W. C. upoważniony został do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach i Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z 21 sierpnia 2024 r., w tym do wniesienia skargi kasacyjnej, więc, wbrew twierdzeniom skarżącej, umocowanie dla radcy prawnego nie obejmowało jedynie prawa do sporządzenia skargi kasacyjnej. Tym samym, według Sądu, pełnomocnik prawidłowo został wezwany do uzupełnienia braku fiskalnego.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zarówno skarżąca, jak i jej profesjonalny pełnomocnik, umocowany do reprezentowania strony w sprawie, w tym wniesienia skargi kasacyjnej, nie dołożyli zatem należytej staranności w prowadzeniu spraw i dokonywaniu określonych czynności procesowych oraz nie wskazali zaistnienia okoliczności świadczących o braku winy w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej.

II

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, która zaskarżyła je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. polegające na odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, pomimo iż skarżący nie dokonał wskazanej wyżej czynności w terminie bez swojej winy.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do uiszczenia przez skarżącą wpisu od skargi kasacyjnej złożonej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 19 grudnia 2024 roku, sygn. akt I SA/Ke 447/24, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Na podstawie jednak art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak stanowi art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

O braku winy można mówić gdyby strona, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, nie była w stanie usunąć przeszkody w dochowaniu terminu do wniesienia skargi. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oceniając winę należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 6 października 1998 r., II CKN 8/98; 7 lutego 2000 r., I CKN 1261/99).

W niniejszej sprawie, przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego, nabiera szczególnego znaczenia także to, że wymóg należytego dbania o interesy strony odnosi się do fachowego pełnomocnika.

Niewątpliwie bowiem na ręce pełnomocnika umocowanego do reprezentowania skarżącej, zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym, zostało doręczone wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Podkreślenia przy tym wymaga, że rację ma Sąd pierwszej instancji wskazując, że w aktach sądowych znajduje się pełnomocnictwo z 21 listopada 2024 r., w treści którego [...] upoważniła radcę prawnego W. C. do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach i Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z 21 sierpnia 2024 r., w tym do wniesienia skargi kasacyjnej. Trafnie także Sąd pierwszej instancji podkreślił, że do skargi kasacyjnej nie załączono pełnomocnictwa o innej, niż przywołana wyżej, treści. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zwrócił również uwagę na brak dokumentu świadczącego o ograniczeniu uprzednio udzielonego pełnomocnictwa. Tym samym zasadnie Sąd pierwszej instancji wezwał radcę prawnego W. C. do uiszczenia braku fiskalnego skargi kasacyjnej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy prowadzeniu spraw mocodawcy (por. postanowienie NSA z 22 stycznia 2021 r., II OZ 20/21).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można mówić o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi kasacyjnej nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał więc, iż wskazane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniają jego przywrócenia.

Radca prawny będący profesjonalnym, fachowym pełnomocnikiem, powinien zorganizować swoją pracę we właściwy sposób, szczególnie w kwestii tak istotnej jak zachowanie terminu do dokonania czynności procesowej. W tym zakresie podkreślenia wymaga, że samo zobowiązanie do uiszczenia wpisu pełnomocnik odebrał 25 lutego 2025 r., a wiadomość o koniczności uiszczenia wpisu przekazał skarżącej 28 lutego 2025 r. Trzeba zwrócić także uwagę, iż profesjonalny pełnomocnik wystosował do skarżącej pytanie dotyczące uiszczenia wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej dopiero 5 marca 2025 r., czyli już po upływie terminu do uzupełnienia braku fiskalnego. Jednocześnie, jak trafnie podkreślił Sąd pierwszej instancji, sama skarżąca mając świadomość o toczącym się postępowaniu, a także o samym wniesieniu skargi kasacyjnej, nie wykazała się zbytnią dbałością o swoje interesy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że uchybienie terminu było wynikiem niedbałego prowadzenia i załatwiania spraw przez skarżącą, jak i jej pełnomocnika, a zatem brak było przesłanek dla przyjęcia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony skarżącej. Wobec tego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.

W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.