I GSK 391/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. NSA Jacek Surmacz Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 86/19 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 listopada 2018 r. nr 72/2018 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A Sp. z o.o. w M. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 8100 (słownie: osiem tysięcy sto) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 86/19 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 r., poz. 935 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę A Sp. z o.o. w M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 listopada 2018 r. nr 72/2018 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia 18 stycznia 2016 r. uchylono wcześniejszą decyzję z dnia 11 października 2012 r. o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji zatwierdzonych w planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2012 r. oraz przyznano stronie pomoc finansową w wysokości 1 013 230,88 zł. Pomoc obejmowała m.in. zakup wózka paletowego z wagą. Drugą decyzją wydaną także w dniu 18 stycznia 2016 r. uchylono decyzję z dnia 22 maja 2014 r. o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji zatwierdzonych w planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. oraz przyznano stronie pomoc finansową w wysokości 1 739 310,15 zł. Pomoc obejmowała m. in. zakup skrzyniopalet metalowych.

Następnie w dniach 4 – 24 maja 2017 r. oraz w dniach 30 sierpnia – 17 października (z przerwami) 2017 r. przeprowadzono kontrole ex-post w siedzibie Grupy w zakresie przestrzegania zobowiązań na inwestycje objęte dofinansowaniem. Kontrole te wykazały nieprawidłowości w odniesieniu do wózka paletowego z wagą oraz skrzyniopalet metalowych.

Następnie organ I instancji w dniu 4 grudnia 2017 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności uzyskanych przez stronę na podstawie decyzji z dnia 18 stycznia 2016 r. W toku tego postępowania przeprowadzono kolejną kontrolę na miejscu w dniach 19 marca – 20 kwietnia 2018 r.

Po zakończonym postępowaniu administracyjnym organ I instancji, decyzją z dnia 4 lipca 2018 r., ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowalnych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 523 237,50 zł. Kwota ta wynikała z ujawnionego podczas kontroli braku wózka paletowego z wagą oraz 661 sztuk skrzyniopalet metalowych, a także przekazania 264 sztuk skrzyniopalet metalowych członkom Grupy.

Po rozpoznaniu odwołania strony Prezes ARiMR decyzją z dnia 7 listopada 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 86/19 skargę A Sp. z o.o. w M. stwierdził, że orzeczenie o obowiązku zwrotu części przyznanej pomocy zostało ustalone z uwagi na niedotrzymanie przez grupę obowiązku niezbywania inwestycji zakupionych ze środków dofinansowania. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 lit "a" rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania ( Dz.U. 2009.98.822 ze zm. ) grupa, z zastrzeżeniem ust. 3, zobowiązała się do niezbywania i nieudostępniania innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem przed upływem 5 lat od dnia nabycia narzędzia, maszyny, urządzenia lub samochodu ciężarowego.

Sąd I instancji za nietrafne uznał zarzuty dotyczące nieprawidłowego ustalenia, że wózek paletowy z wagą, okazany w czasie ostatniej kontroli, jest wózkiem zakupionym w ramach realizacji PDU - zakup udokumentowany fakturą Fv/W/43/12 z dnia 27 czerwca 2012 r. Okazany w czasie trzeciej kontroli na miejscu wózek miał wybity na ramie inny numer – 7103155 i był typu KPZ 51E-17 (karta 615 akt administracyjnych). Nie był to więc wózek zakupiony w dniu 27 czerwca 2012 r. udokumentowany wspomnianą fakturą. Co do brakujących skrzyniopalet metalowych Sąd I instancji wskazał, że kontrolerzy ze starannością interpretując wątpliwości co do ich ilości na korzyść strony, obliczyli stan posiadania spółki. Otrzymując pomoc finansową grupa podjęła zobowiązania określone w obowiązujących przepisach prawa m.in. co do niezbywania zakupionego wyposażenia w ciągu 5 lat. To nie na organie spoczywa obowiązek ustalania co się stało z zakupionymi przedmiotami, ale beneficjent ma obowiązek wykazać, że jest w ich posiadaniu. Przedmioty te mogły być udostępniane członkom grupy wyłącznie w celu dokonania zbioru warzyw. Po dokonanym zbiorze skrzyniopalety powinny być zwrócone do spółki.

W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Wniesiono również na podstawie art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. pisma z dnia 22 kwietnia 2020 roku B sp. z o.o. z siedzibą w Z., tj. sprzedawcy wózka paletowego z wagą oraz załączonego do skargi (a pominiętych przez Sąd I instancji dokumentów - załącznik nr 1 i 3 do skargi) wydruku zawierającego zdjęcie i podstawowe informacje na temat wózka paletowego z wagą, wyprodukowanego przez KPZ - WAAGEN, model KPZ 71-8 oraz wydruku ze strony internetowej dystrybutora wózków B Sp. z o.o., wszystkie na fakt potwierdzenia, że wózek paletowy z wagą okazany przez skarżącego w trakcie kontroli organowi administracyjnemu jest wózkiem zakupionym w ramach realizacji Planu Dochodzenia do Uznania przez Skarżącego na podstawie faktury nr FV/W/43/12 z dnia 27 czerwca 2012 r.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt2 p.p.s.a.), a to:

I.1. naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 roku, poz. 2167, j.t., z późn. zm. "dalej również jako "p.u.s.o.") poprzez bezzasadne oddalenie skargi przez WSA w Warszawie, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy i prawidłowe wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej powinny były doprowadzić do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR,

co odpowiada również zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. lub art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., które błędnie nie zostały przez WSA zastosowane, mimo naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i materialnego, jakich dopuścił się Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przy wydawaniu zaskarżonej w sprawie decyzji.

I.2. naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.,

I.2.1. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, będące skutkiem przyjęcia za prawidłowy stanu faktycznego sprawy, ustalonego przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej, wobec niedostrzeżenia przez Sąd I instancji istotnego naruszenia przez nie ww. przepisów k.p.a. przy jego ustalaniu, polegającego na tym, że:

(a) nie został dopełniony obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a organy administracji zaniechały w szczególności wyjaśnienia czy znajdujący się w siedzibie Skarżącego wózek paletowy z wagą, okazany organowi w czasie kontroli, jest wózkiem zakupionym przez Skarżącego w ramach realizacji Planu Dochodzenia do Uznania na podstawie faktury FV/W743/12 z dnia 27 czerwca 2012 roku (naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.),

(b) organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób pełny i wyczerpujący zebrać materiał dowodowy bowiem dopiero zbadanie całokształtu materiału dowodowego sprawy pozwala na stwierdzenie, że dana okoliczność została udowodniona lub też nie. Natomiast w niniejszej sprawie organ nie dokonał pełnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, ponieważ zakończył badanie okoliczności weryfikacji tożsamości wózka paletowego z wagą zakupionego przez Skarżącego z dofinansowania z wózkiem okazanym organowi w trakcie kontroli na wskazaniu, że okazany wózek to typ KPZ 51E-17, podczas gdy to oznaczenie numeru wyświetlacza na wózku typ KPZ 71-8, tj. typie wózka zakupionego przez spółkę na podstawie faktury z dnia 27 czerwca 2012 roku nr FV/W/43/12 (Spółka zakupiła wyłącznie 1 szt. tego rodzaju wózka) i okazanego w trakcie kontroli, organ pominął także, że numer identyfikacyjny wózka (67549) został zamalowany przy jego remoncie, co oznaczało potwierdzenie tezy organu, lecz było sprzeczne z zasadą wynikającą z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.,

(c) organ administracji publicznej bezpodstawne uznał, że okazany mu w trakcie kontroli wózek nie jest wózkiem zakupionym z dofinansowania, podczas gdy zarówno ze specyfikacji technicznej (przedłożonej przez Skarżącego wraz ze skargą i za wnioskowanej jako dowód uzupełniający z dokumentu) jasno wynika, że wózek paletowy z wagą typ KPZ 71-8 ma wyświetlacz oznaczony jako KPZ 51E-17, a zatem wózek ten znajdował się w czasie kontroli znajdował się w siedzibie Spółki, a co za tym idzie Skarżąca nie zbyła tego wózka przed upływem okresu karencji,

I.2.2. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w sprawie ciężar dowodowy spoczywał na stronie, podczas gdy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) to organ z urzędu zobowiązany jest do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy powinna była doprowadzić WSA do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji w całości (wraz z decyzją poprzedzającą), co uprawnia również tym samym do postawienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., który błędnie nie został przez WSA zastosowany; a także odpowiada zarzutowi naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez nienależyte wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej.

Naruszenia przepisów prawa procesowego miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby WSA dokonał prawidłowej analizy sprawy, to zauważyłby, że okazany przez skarżącego w trakcie kontroli wózek paletowy z wagą jest tożsamy z wózkiem zakupionym przez skarżącego w ramach realizacji PDU na podstawie faktury z dnia 27 czerwca 2012 roku nr FV/W/43/12. Prawidłowość ustaleń w zakresie tożsamości ww. wózka powodowała konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w całości (wraz z decyzją poprzedzającą), która ze względu na swoją jednopunktową konstrukcję nie nadawała się do uchylenia w części przez sąd administracyjny.

I.3. naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, będące skutkiem przyjęcia za prawidłowy stanu faktycznego sprawy, ustalonego przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej, wobec niedostrzeżenia przez Sąd I instancji istotnego naruszenia przez nie ww. przepisów k.p.a. przy jego ustalaniu, polegającego na tym, że;

(a) nie został dopełniony obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, organy administracji zaniechały w szczególności wyjaśnienia jaki był cel udostępnienia skrzyniopalet członkom grupy producenckiej, podczas gdy jest to podstawowa okoliczność dla tego wątku w sprawie, albowiem zgodnie z§ 1 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 1 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2009, nr 98, poz. 922, j.t., dalej jako "rozporządzenie MRiRW") grupa/organizacja producentów może udostępnić inwestycję członkom grupy w celu dokonania zbiorów warzyw sprzedawanych przez grupę/organizację, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, a o czego organ nie ustalił, ponieważ okoliczności w tym zakresie nie wynikają chociażby z treści oświadczeń członków, a zatem organ nie poczynił jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie.

podczas gdy prawidłowa analiza sprawy powinna była doprowadzić WSA do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, co uprawnia również tym samym do postawienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., który błędnie nie został przez WSA zastosowany; a także odpowiada zarzutowi naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez nienależyte wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej.

I.4. naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 67 § 1 k.p.a. i 67 § 2 pkt 2 i 3 k.p.a. art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 79 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 83 § 3 k.p.a. i art. 85 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, będące skutkiem przyjęcia za prawidłowy stanu faktycznego sprawy, ustalonego przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej, wobec niedostrzeżenia przez Sąd I instancji istotnego naruszenia przez nie ww. przepisów k.p.a. przy jego ustalaniu, polegającego na tym, że:

(a) w sprawie doszło do zastąpienia dowód bezpośrednich (z przesłuchania świadków i oględzin) dowodami pośrednimi (z oświadczeń członków organizacji producenckiej w przedmiocie liczby posiadanych przez nich skrzyniopalet Skarżącego), mimo że uzyskanie dowodów bezpośrednich było dla organu możliwe, co jest sprzeczne z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.,

(b) organ swoje ustalenia oparł wyłącznie na oświadczeniach członków organizacji producenckiej, a zatem na dokumentach prywatnych o niskiej wartości dowodowej, które korzystają jedynie z domniemania prawdziwości oznaczającego, że dokument ten pochodzi od osoby, która go podpisała (domniemanie usuwalne; wiarygodność oświadczeń była wielokrotnie podważana w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego); dokumenty tego rodzaju przed włączeniem okoliczności z nich wynikających do stanu faktycznego sprawy, winny zostać poddane ocenie przez organ w granicy swobodnej oceny dowodów, która nie została dokonana w toku postępowania administracyjnego, na co wskazuje treść zaskarżonej decyzji, w której uzasadnieniu organ bezrefleksyjnie przyjmuje za swoje dane wskazane w oświadczeniach członków organizacji i na tej podstawie (bez żadnej analizy, a tym bardziej oceny) wymierza Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych środków finansowych, co jest sprzeczne z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.,

(c) organ nie przeprowadził dowodu z przesłuchania świadków, tj. członków organizacji producenckiej, a w związku z tym nie dopełnił obowiązków:

a. uprzedzenia świadków o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń (co warunkuje możliwość przypisania odpowiedzialności z art. 233 § 1-3 k.k. w przypadku zeznania nieprawdy lub zatajenia prawdy, jeśli zeznania mają służyć za dowód w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy) - co stanowiło naruszenie art. 83 § 3 k.p.a.

b. sporządzenia protokołu z zeznań świadków, mimo że okoliczności wynikające z oświadczeń były istotne dla sprawy, co stanowiło naruszenie art. 67 § 1 k.p.a. i 67 § 2 pkt 2 i 3 k.p.a.

c. uprzedniego zawiadomienia strony postępowania (skarżącego) o terminie przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków, co ograniczyło Skarżącemu prawo czynnego udziału w postępowaniu i stanowiło naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. i 79 § 1 k.p.a.

(d) braku przeprowadzenia dowodu z oględzin skrzyniopalet, znajdujących się w posiadaniu członków organizacji producenckiej, co uniemożliwiło weryfikację oświadczeń składanych przez te osoby ze stanem faktycznym i spowodowało brak realizacji zasady prawdy materialnej w postępowaniu przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej i stanowi o naruszeniu przez organ art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 85 § 1 k.p.a., podczas gdy prawidłowa analiza sprawy powinna była doprowadzić WSA do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, co uprawnia również tym samym do postawienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., który błędnie nie został przez WSA zastosowany; a także odpowiada zarzutowi naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez nienależyte wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej.

Naruszenia przepisów prawa procesowego miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby WSA dokonał prawidłowej analizy sprawy, to zauważyłby, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku naruszenia szeregu ww. przepisów k.p.a., a liczba skrzyniopalet posiadanych przez członków organizacji nie została w sposób niewątpliwy ustalona. Brak pewności co do liczby posiadanych przez członków organizacji skrzyniopalet skutkuje powstaniem wątpliwości co liczby skrzyniopalet rzekomo przez Skarżącego zbytych. Jeżeli bowiem okazałoby się, że członkowie posiadają więcej palet to ustalona kwota nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu zbycia skrzyniopalet również różniłaby się od tej, wskazanej w zaskarżonej decyzji.

I.5 naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a i art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione pominięcie dowodów z dokumentów przedstawionych wraz ze skargą, tj. wydruku zawierającego zdjęcie i podstawowe informacje na temat wózka paletowego z wagą, wyprodukowanego przez KPZ - WAAGEN, model KPZ 71-8 (załącznik nr 1 do skargi) oraz wydruku ze strony internetowej dystrybutora wózków B Sp. z o.o. (załącznik nr 3 do skargi), mimo że dowody z tych dokumentów były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie (tożsamości wózka paletowego z wagą posiadanego przez skarżącego i okazanego organowi w trakcie kontroli z wózkiem zakupionym przez skarżącego w ramach realizacji Planu Dochodzenia do Uznania na podstawie faktury FV/W/43/12 z dnia 27 czerwca 2012 roku, a ich przeprowadzenie nie powodowało przedłużenia postępowania w sprawie, co charakterystyczne dla dowodów z dokumentów.

I.6 naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wybiórcze i sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie przedstawienie stanu faktycznego sprawy i akceptację nieprawidłowości dokonanych przez organ administracyjny ustaleń faktycznych, a w szczególności poprzez brak odniesienia się w sposób szczegółowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów i argumentów przedstawionych przez skarżącą w skardze do WSA (podczas gdy obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w skardze zarzutów wobec utrwalonej w tej kwestii linii orzeczniczej sądów administracyjnych jest niepodważalny), w tym w szczególności do zarzutów dotyczących tożsamości wózka paletowego z wagą okazanego organowi w trakcie kontroli z wózkiem zakupionym w ramach realizacji PDU na podstawie faktury nr FV/W/43/t2 z dnia 27 czerwca 2012 roku, zarzutu nieustalenia przez organ zgodnej ze stanem rzeczywistym liczby skrzyniopalet znajdujących się u członków grupy, nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków (członków organizacji producenckiej), a także nieprzeprowadzenia dowodu z oględzin skrzyniopalet, znajdujących się w posiadaniu członków organizacji.

I.7 naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odzwierciedlenia oceny zarzutów skargi w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, podczas gdy, jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym pod sygn. akt I OSK 249/07 wyroku z 23 czerwca 2008 roku: "zobowiązanie sądu administracyjnego do rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, a nie tylko w ramach sformułowanych zarzutów wniosków skargi wskazuje, że sąd ten obowiązany jest szczególnie skrupulatnie ocenić zarzuty skargi, co na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. wymaga odzwierciedlenia tej oceny w sporządzonym przez niego uzasadnieniu wyroku, a uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy".

Naruszenia przepisów prawa procesowego miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ brak wypowiedzenia się co do części zarzutów oznacza, że kwestia legalności zaskarżonej decyzji nie została należycie skontrolowana, a gdyby była, wówczas musiałoby nastąpić uchylenie decyzji ze względów procesowych (szczegółowe wykazanie wpływu każdego z naruszeń znajduje się w uzasadnieniu skargi).

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

II.1 naruszenie § 1 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2009, nr 98, poz. 922, j.t., dalej jako "rozporządzenie MRiRW") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że Skarżąca zbyła 661 sztuk skrzyniopalet, nabytych w 2013 roku, podczas gdy w wyniku przeprowadzonej kontroli nie został potwierdzony fakt zbycia (brak dowodów zbycia), a skrzyniopalety znajdują się w posiadaniu członków organizacji producentów (ACC), a także uznaniem, że doszło do zbycia wózka paletowego z wagą, podczas gdy ten znajduje się w posiadaniu Skarżącej i był okazany w trakcie kontroli,

II.2. naruszenie § 1 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 1 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia MRiRW poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące uznaniem, że udostępnienie 264 sztuk skrzyniopalet przez ACC członkom organizacji producentów, stanowi podstawę do zwrotu części pomocy finansowej udzielonej ACC na zakup ww. skrzyniopalet, podczas gdy te środki trwałe zostały udostępnione członkom wyłącznie w celu zbioru warzyw i ich transportu do magazynów ACC, co było zgodne z ww. przepisem i nie stanowiło podstawy do ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków.

Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).

Przystępując do rozważań na tle rozbudowanych zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że sprowadza się on w gruncie rzeczy do kwestionowania zasadności ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków przyznanych w ramach pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania grupy producenckiej. Jego istotą jest ocena prawidłowości ustaleń, że skarżąca kasacyjnie nie dotrzymała zobowiązania w związku niejasnościami dotyczącymi zakup wózka paletowego z wagą oraz braku części skrzyniopalet metalowych, których zakup sfinansowany został ze środków pomocowych.

W zakresie naruszenia przepisów postępowania, które według skarżącej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy podniesiono naruszenie art. 151 § w zw. z art. 3 § 1 oraz art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 151 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 10, art. 67, art. 75, art. 77, art. 79, art. 83 i art. 85 polegający na nie uchyleniu decyzji Prezesa ARiMR mimo, że określony nią obowiązek zwrotu nienależnie pobranej pomocy finansowej został orzeczony na podstawie błędnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie posiadania przez skarżącą zarówno wózka paletowego z wagą jak i brakujących skrzyniopalet.

W zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego skarżąca podnosi naruszenie § 1 ust. 4 pkt 1 oraz § 1 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 1 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia krajowego z 2009 r., przez niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że skarżąca zbyła wózek paletowy i 661 skrzyniopalet podczas, gdy podczas przeprowadzonej kontroli nie został potwierdzony fakt ich zbycia a wspomniane przedmioty znajdują się w jej posiadaniu. Co do 264 skrzyniopalet, skarżąca kasacyjnie wywodzi, że środki trwałe zostały udostępnione członkom Grupy wyłącznie w celu zbioru warzyw do magazynów ACC, co jest zgodne z przepisami i nie stanowi postawy do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest przyjęcie określonego jako podstawę orzekania stanu faktycznego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie organy orzekające wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, co zostało prawidłowo ocenione w zaskarżonym wyroku.

Zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie nie może odnieść skutku, jeżeli jest oparty o na kwestionowaniu stanu faktycznego i stanowi próbę kreowania odmiennego, pożądanego przez wnoszącego skargę kasacyjną poglądu w tej kwestii. Z kolei, zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzają się w istocie do przekonania skarżącej, że Sąd zaakceptował niepełne zebranie materiału dowodowego co doprowadziło do ustalenia stanu faktycznego niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Organ ocenił wszelkie dowody przedłożone przez skarżącą i w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazał, jakim dowodom i dlaczego dał wiarę, oraz przedstawił swój tok rozumowania, co zostało prawidłowo ocenione w ramach zaskarżonego wyroku.

Prawidłowe jest przy tym stanowisko, że stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie trzykrotnie przeprowadzonych kontroli przestrzegania zobowiązań dotyczących inwestycji objętych dofinansowaniem. Wykazały one, że na terenie Grupy brak jest wózka paletowego z wagą zakupionego na podstawie faktury VAT nr FV/W/43/12 z dnia 27 czerwca 2012 r. Według oświadczenia Prezesa Zarządu wózek paletowy z wagą został pozostawiony na rampie magazynu hurtowni warzyw na giełdzie Bronisze i aktualnie tam się znajduje. Do firmy zostanie przywieziony w najbliższym możliwym terminie. Z kolejnych wyjaśnień wynikało, że wózek paletowy z wagą model KPZ718 nr 67549 (...) znajduje się u członka Grupy pod określonym adresem. Wedle wyjaśnień wózek ten został przypadkowo pozostawiony na samochodzie podczas dostarczania kapusty do Grupy i zapomniano go odstawić. Dodatkowo przed kolejną kontrolą, Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, pismem z dnia 12 lutego 2018 r. wezwał stronę do przygotowania do okazania w trakcie kontroli na miejscu wózka paletowego z wagą zakupionego na podstawie faktury nr FV/W/43/12 z dnia 27 czerwca 2012 r. Grupa, pismem z dnia 16 marca 2018 r. poinformowała organ I instancji, że wózek znajduje się na terenie zakładu. Kontrola wykazała jednak, że na terenie zakładu Grupy znajduje się wózek paletowy z wagą model KPZ 51E-17 nr 7103155 (w aktach sprawy znajdują się zdjęcia zrobione podczas kontroli). W świetle tych okoliczności faktycznych sprawy prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym Grupa nie wykazała, że posiada wózek paletowy z wagą zakupiony na podstawie faktury nr FVAV/43/12 z dnia 27 czerwca 2012 r. Tym samym podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 19 marca 2018 r. - 20 kwietnia 2018 r. wykazano, że wózek paletowy z wagą model KPZ 51E-17 nr 7103155 nie jest inwestycją zakupioną na podstawie faktury FV/W/43/12 z dnia 27 czerwca 2012 r., a tym samym nie jest inwestycją na zakup której Grupa uzyskała pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.

Odnośnie do brakujących skrzyniopalet metalowych, organ dokonał skrupulatnego zestawienia palet, które znajdowały się w posiadaniu skarżącej w czasie przeprowadzonych kontroli, jak również uznał, że nie zostały zbyte skrzyniopalety, co do których uzyskano potwierdzone informacje, że znajdują się w posiadaniu członków Grupy. Innymi słowy, co do brakujących skrzyniopalet organ przyjął wariant najkorzystniejszy dla skarżącej Z kolei, sama skarżąca nie wykazywała woli współpracy, o czym świadczyć może brak przekazania listy członków posiadających skrzyniopalety, czy mimo obietnic, nie poinformowanie organu o zakończeniu remanentu i możliwości przeprowadzenia kontroli w zakresie sprawdzenia ilości posiadanych skrzyniopalet.

W zakresie zarzutu dotyczącego nie przesłuchania świadków, za prawidłowe należy uznać stanowisko, zgodnie z którym organ nie ma obowiązku prowadzić postępowania dowodowego, co do okoliczności potwierdzonej już innym dowodem. W rozpatrywanej sprawie sprawie organy przeprowadziły postępowanie w oparciu o dokumenty oraz twierdzenia przedstawione przez skarżącą kasacyjnie spółkę, kontrole ex-post, wezwania i wyjaśnienia zgromadzone w ramach postępowania dowodowego.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi wynikające z tego przepisu. Sąd I instancji należycie odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze, a przedstawione w uzasadnieniu wyroku argumenty pozwalają na odtworzenie motywów, którymi Sąd kierował się wydając zaskarżony wyrok oraz ocenę prawidłowości zajętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanowiska.

Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 7 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).