I GSK 319/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 911/19 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 marca 2019 r. nr PB.rw.027.78.2018(6) w przedmiocie odmowy odroczenia terminu oraz rozłożenia na raty spłaty kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 11 października 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 911/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302) – zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę J. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 4 marca 2019 r. w przedmiocie odmowy odroczenia terminu spłaty oraz rozłożenia na raty spłaty kwoty nienależnie pobranych płatności.

Wyrok ten został zaskarżony przez skarżącego w całości. Skargę kasacyjną oparto na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 81 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2019 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a." poprzez brak oceny przez Sąd pierwszej instancji faktycznych możliwości płatniczych skarżącego na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów i przyjmowanie w uzasadnieniu sprzecznych twierdzeń, art. 109 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy, brak oceny przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ art. 10 k.p.a. w związku z art. 123 § 1 k.p.a. i obowiązku powiadomienia strony o możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji lub wydaniu wcześniej postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez strony, które to uniemożliwiło skarżącemu złożenie wniosków dowodowych, w szczególności wobec braku wydania postanowienia "w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania, co do których organ zaniechał zbadania pomimo wniosku skarżącego" oraz ustaleniu, że wniosek dotyczył całości kwoty wskazanej w decyzji w miejsce kwoty określonej jako 60% wartości decyzji. Ponadto skarżący zarzucił wyrokowi brak oceny przez Sąd naruszenia przez organ art. 8 k.p.a. w związku z art. 78 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 123 § 1 k.p.a. polegającego na stosowaniu zasady zaufania do organów, której uzewnętrznieniem jest realizacja prawa strony do prowadzenia postępowania dowodowego, braku wydania postanowienia o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, a tym samym w oparciu o zasadę zaufania możliwość przyjęcia przez stronę, że organ uznał bez zastrzeżeń zasadność złożonych wniosków jako uzasadniających zmianę decyzji organu pierwszej instancji, braku wezwania przez organ strony do wskazania dochodów uzyskiwanych z dzierżawy gospodarstwa rolnego oceny a zatem słusznemu przyjęciu przez stronę iż wniosek ten jako istotny został zaakceptowany.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z wydruku wyroku Sądu Okręgowego w Płocku uwzględniającego żądanie skarżącego i przyznającego mu prawo do renty.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec tego, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania, Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Zarzuty skargi kasacyjnej pozostają nieuzasadnione. Z tego powodu skarga kasacyjna, w myśl art. 184 p.p.s.a., podlegała oddaleniu, a motywy wyroku, zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. ograniczone do oceny zarzutów.

Przede wszystkim przypomnieć należy, że skarga kasacyjna jest środkiem sformalizowanym, wymagającym profesjonalnego sporządzenia, czego wyrazem jest przymus adwokacko-radcowski. Prawidłowa konstrukcja zarzutów wymaga przede wszystkim precyzyjnego określenia tej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego, którego zarzut dotyczy. Ponadto wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawa tego środka odwoławczego wymaga nie tylko wskazania przepisu, którego naruszenia upatruje skarżący w zaskarżonym orzeczeniu, ale także wpływu, jaki to naruszenie miałoby wywrzeć na wynik sprawy.

Nie wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej zostały należycie sprecyzowanie. Zarówno art. 8, jak i art. 10 k.p.a. składają się z mniejszych jednostek redakcyjnych (paragrafów). Tymczasem skarżący nie wskazał, którego z nich podniesione zarzuty dotyczą. Z tego względu pozostają one poza zakresem merytorycznego rozpoznania w toku kontroli instancyjnej.

Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 123 § 1 k.p.a., to ma on charakter kompetencyjny. Reguluje podstawę prawną wydawania przez organ postanowień. Sąd pierwszej instancji zasadnie nie dopatrzył się naruszenia tego przepisu, bo kompetencja organu do rozstrzygania kwestii wymagających wydania postanowienia nie została naruszona. Wbrew tezom skargi kasacyjnej ocena organu co do zasadności wniosku dowodowego nie podlega weryfikacji na podstawie art. 123 § 1 k.p.a., lecz przepisów regulujących czynności postępowania wyjaśniającego.

Natomiast odnosząc się do zasadniczych twierdzeń skarżącego, odnoszących się do nierozpoznania z naruszeniem art. 78 § 1 i 2 k.p.a. przez organ wniosków dowodowych skarżącego, należy zauważyć że w zaskarżonej decyzji dokonano analizy złożonych do akt oświadczeń i kwestia ta stanowiła przedmiot rozważań Sądu pierwszej instancji. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że wnioski te zostały przez organy zignorowane. Przeciwnie, przy czym organ nie podzielił poglądu skarżącego co do wyprowadzonych z tego materiału dowodowego konkluzji. Wbrew stanowisku skarżącego, nie potwierdziły one zdaniem organu stanowiska skarżącego co do zasadności wystosowanego żądania. Sąd pierwszej instancji poddał zaskarżoną decyzję weryfikacji także w powyższym zakresie i uznał decyzję za zgodną z prawem. Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty tej oceny skutecznie nie podważyły. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że do obowiązków organu należało wezwanie skarżącego do uzupełnienia czy też skorygowania złożonych dowodów, w tym poprzez wskazanie czynszu dzierżawnego umowy dzierżawy. Postępowanie administracyjne w tej sprawie toczyło się na wniosek, którego konieczne elementy określono w akcie wykonawczym. Treść tych wymagań była skarżącemu znana, a zaliczono doń m. in. informację o aktualnej sytuacji majątkowej zobowiązanego. Wskazanie to jest jasne i nie budzi wątpliwości – należało podać wszystkie dane determinujące sytuację majątkową, oczywiście także wszystkie dochody. Ujawnienie tych informacji organowi należało do skarżącego; skutki zaniechań w tym zakresie także obciążają wnioskodawcę. W tych okolicznościach trudno obciążać organ dodatkowymi czynnościami, które miałyby obejmować "wydobywanie" od skarżącego niezbędnych do rozpatrzenia wniosku. Nie na tym polega realizacja zasady prawdy obiektywnej w tego rodzaju sprawie. Dodać należy, że zarzuty dotyczące błędnego oznaczenia kwoty, w zakresie której ubiegał się on o udzielenie ulgi są niezrozumiałe, bo w złożonej do Sądu pierwszej instancji skardze wpisano właśnie tę kwotę, którą aktualnie skarżący kwestionuje.

Ostatni zarzut, a dotyczący naruszenia art. 109 p.p.s.a. również nie zasługiwał na uwzględnienie, dlatego że odmowa przez Sąd pierwszej instancji odroczenia rozprawy była uzasadniona. Nie wystąpiły bowiem takie okoliczności, które wyczerpywałyby dyspozycję wskazanego przepisu. Odroczenie rozprawy nie przyczyniłoby się do wydania trafnego rozstrzygnięcia, skoro takie właśnie zapadło.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił ponadto wniosku dowodowego skarżącego, dlatego że dotyczący go dokument nie miał żadnego wpływu na podstawę ani zakres dokonywanej kontroli instancyjnej. Fakt przyznania skarżącemu renty nie zmienia bowiem sytuacji w tej sprawie, w której dokonywano weryfikacji zgodności z prawem decyzji według stanu na dzień jej wydania. Natomiast zmiana okoliczności faktycznych może stanowić podstawę do ponowienia wniosku i rozważenia sytuacji skarżącego na nowo. Decyzja wydana w przedmiocie ulgi nie wywołuje skutku powagi rzeczy osądzonej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 oddalił skargę kasacyjną.