I GSK 2004/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia del. WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. [...] Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 785/22 w sprawie ze skargi K. [...] Sp. z o.o. w K. na czynność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 grudnia 2020 r. nr OR15-6521.8-OR1500046/20 odmowy przyznania pomocy finansowej z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. [...] Sp. z o.o. w K. na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 lipca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 785/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325) – zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę K. [...] Sp. z o. o. w K. na czynność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 22 grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z udziałem środków budżetu Unii Europejskiej.

W skardze kasacyjnej spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i uchylenie "zaskarżonego rozstrzygnięcia" oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez Sąd pierwszej instancji wymagań prawnych w zakresie wskazania w uzasadnieniu wyroku okoliczności mających znaczenie prawne w zakresie tego, czy strona skarżąca jest następcą prawnym poprzednich właścicieli Gospodarstwa, poprzestając jedynie na uznaniu, że w sprawie nie mają zastosowania art. 23 ust. 1 ustawy z 10 lipca 2005 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1267 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą o wspieraniu" oraz § 54 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 28 lutego 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej oraz wysokości stawek tej pomocy na realizację działań w ramach Priorytetu 2 – Wspieranie awakultury zrównoważonej środowiskowo, zasobooszczędnej, innowacyjnej, konkurencyjnej i opartej na wiedzy, zawartego w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze", bez dalszej analizy prawnej pozwalającej na rozstrzygnięcie kwestii następstwa prawnego;

- art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 15 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu polegające na akceptacji stanowiska organu, które wydało rozstrzygnięcie po powierzchownym i wybiórczym rozpatrzeniu wniosku oraz dołączonych prze skarżącego dokumentów, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że skarżący nie spełniał warunków przyznania pomocy finansowej, a tym samym na ocenę wniosku o dofinansowanie z naruszeniem zasady praworządności, z uwagi na stwierdzenie, iż wnioskodawca do wyliczenia kwoty pomocy nie może wykorzystać wartości przychodów ze sprzedaży netto osiągniętej przez zbywców gospodarstwa, podczas gdy nie wynika to z powszechnie obowiązujących przepisów;

- art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu polegające na akceptacji stanowiska organu, które wydało rozstrzygnięcie po powierzchownym i wybiórczym rozpatrzeniu wniosku oraz dołączonych przez skarżącego dokumentów, co doprowadziło do uznania, że skarżący nie jest następcą prawnym poprzednich właścicieli Gospodarstwa Rybackiego A., podczas gdy po nabyciu gospodarstwa spółka skarżąca nabyła wszelkie prawa i obowiązki poprzednich właścicieli.

W skardze kasacyjnej zawarto także zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 1 ustawy o wspieraniu poprzez uznanie, że skarżący nie spełnił warunków przyznania pomocy, podczas gdy warunki te zostały spełnione oraz poprzez niedostateczne uzasadnienie przyczyn odmowy przyznania pomocy finansowej i art. 11 pkt 1 ustawy o wspieraniu poprzez uznanie, że wniosek został złożony przez niewłaściwy podmiot, podczas gdy z dokumentów załączonych do wniosku wyraźnie wynika, że wnioskodawcą jest skarżąca spółka będąca właścicielem Gospodarstwa Rybackiego A., a zarazem następcą prawnym poprzednich właścicieli gospodarstwa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wystąpienia żadnej spośród wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania i dlatego rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i podniesionych zarzutów. Okazały się nieuzasadnione, dlatego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, a motywy wyroku, zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. ograniczono do oceny tychże zarzutów.

Zaskarżony w tej sprawie wyrok został wydany w warunkach wynikającego z art. 190 p.p.s.a. związania wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 marca 2022 r., I GSK 1317/21, mocą którego uchylono wydany wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 czerwca 2021 r., V SA/Wa 1652/21 uchylający czynność organu. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił brak podstaw do oceny przez organ tego, czy skarżąca jest następcą prawnym poprzednich właścicieli gospodarstwa rybackiego oraz zauważył, że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił powodów, dla których uznał, że przepisy powołane przez organ miałyby nie znajdować zastosowania.

Część podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów jest nieuzasadnionych dlatego, że – wbrew dyspozycji art. 190 zdanie drugie p.p.s.a. – prezentują pogląd z powyższym sprzeczny. Uwaga ta dotyczy twierdzeń skarżącej spółki zmierzających do podważenia oceny o bezzasadności poszukiwania następstwa prawnego pomiędzy skarżącą a poprzednimi właścicielami gospodarstwa rybackiego.

Następstwo prawne stanowi konstrukcję prawną pierwotnie wypracowaną w dziedzinie prawa cywilnego. Polega ona na zmianie podmiotu prawa lub obowiązku, które zachowują swój dotychczasowy kształt (zob. J. Dietlein, Nachfolge im Öffentlichen Recht. Staats- und verwaltungsrechtliche Grundfragen, Berlin 1999, s. 27-28). Istotna dla rozpoznania tej sprawy kwestia następstwa prawnego w postępowaniu unormowana została – jak zauważył Sąd pierwszej instancji – w przepisie § 54 ust. 1 rozporządzenia. Przepis ten reguluje prawo nabywcy gospodarstwa rybackiego do wstąpienia do toczącego się postępowania w przypadku zdarzenia powodującego przeniesienie własności gospodarstwa po wszczęciu postępowania.

Gospodarstwo rybackie nie posiada podmiotowości prawnej w postępowaniu administracyjnym. Stanowi ono jedynie zespół składników majątkowych służących prowadzeniu określonej działalności. W świetle podnoszonego w skardze kasacyjnej art. 11 pkt 1 o wspieraniu wniosek mógł być złożony jedynie przez osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej.

Dlatego przyjąć należy, że wniosek został złożony przez podpisanego pod tym dokumentem – G. Ł.. Wnioskodawca nie deklarował występowania w imieniu innego podmiotu. Nie składał stosownego pełnomocnictwa. Żądanie to zgłoszono 8 października 2020 r., a więc już wiele miesięcy po nabyciu przez skarżącą gospodarstwa rybackiego (miało to miejsce 29 kwietnia 2020 r.). O następstwie prawnym nie może być zatem mowy. W tej sytuacji zasadnie Sąd pierwszej instancji ocenił, że nie doszło do uchybienia art. 16 ust. 1 ustawy o wspieraniu. Zasadnie też Sąd Wojewódzki oddalił skargę nie dostrzegając naruszenia zasad, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu. Podnoszone w skardze kasacyjnej aspekty oceny wniosku nie miały znaczenia dla wyniku tej sprawy, bo wniosek nie został złożony przez uprawniony do tego podmiot.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie obligatoryjne elementy. Jest jasne i przekonujące, tym samym nie można podzielić zarzutu skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.