I GSK 1740/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 1610/21 w sprawie ze skargi K. Dz. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 kwietnia 2021 r. nr 020000/71/RDZ-B6-ODW-66007/2021/RED w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz K. Dz. 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 8 czerwca 2022 r., sygn. I SA/Gl 1610/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej WSA w Gliwicach), po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. D. (dalej zwanego skarżącym) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia 19 kwietnia 2021 r., nr 020000/71/RDZ-B6-ODW-66007/2021/RED, w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, uchylił zaskarżoną decyzję.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach wniósł ZUS, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 58 K.p.a. polegające na przyjęciu, że organ winien rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku podczas, gdy przepis art. 58 K.p.a. nie może zostać zastosowany w sprawie, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że termin do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek ma charakter materialnoprawny, wobec czego nie ma możliwości jego przywrócenia. Tak więc w niniejszej sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 58 K.p.a.

Skarżący, wnosząc odpowiedź na skargę kasacyjną organu, wystąpił o jej oddalenie, a także zasądzenie kosztów postępowania. Zwrócił przy tym uwagę na treść art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (DZ.U. z 2020 r. poz. 1842, dalej zwana ustawą z 2 marca 2020 r.), który jako lex specialis, stanowi podstawę do przywracania terminów kształtujących prawa i obowiązki stron.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W myśl art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony przez ustawodawcę zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany przez siebie wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie, na podstawie w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a., do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących obligatoryjnych elementów uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, przewidzianych w art. 141 § 4 P.p.s.a.

Omawiany przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a, ogranicza więc wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, oddalającego skargę kasacyjną, wyłącznie do - niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 P.p.s.a. - oceny zarzutów skargi kasacyjnej.

Z uwagi na powyższe, korzystając z możliwości przewidzianej w art. 193 zd. 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się w rozważaniach uzasadnienia wydanego przez siebie wyroku do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W myśl przytoczonej wyżej regulacji granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z zasadą dyspozycyjności postępowania kasacyjnego, zakreślają, co do zasady, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zdefiniowane poprzez wskazanie przez jej autora konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone, a także oparte na tych przepisach twierdzenia, dotyczące mających według skarżącego kasacyjnie miejsce uchybień regulacjom prawa materialnego czy procesowego.

W związku ze związaniem granicami skargi Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony ani tym bardziej zobowiązany do modyfikowania czy też uzupełniania za strony wadliwie skonstruowanych zarzutów skargi kasacyjnej. Nie może także domniemywać ich pełnej treści czy postaci, jak również intencji stron, które przyświecały im przy ich formułowaniu.

W przedmiotowej sprawie, wnosząc skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach skarżący kasacyjnie organ podniósł wyłącznie jeden zarzut, w którym wskazał na uchybienie przez Sąd I instancji wyłącznie jednej regulacji, tj. art. 58 K.p.a. (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm. ), bez bliższego sprecyzowania charakteru tego zarzutu.

W skardze kasacyjnie nie wskazano wprost czy jedyny jej zarzut odnosi się do regulacji prawa materialnego czy formalnego, według wskazań art. 174 P.p.s.a, wobec czego jego procesowy charakter można wywieść jedynie z samej istoty, wskazanego jako naruszony przepisu art. 58 K.p.a.

Wspomniany przepis składa się z trzech paragrafów, tymczasem skarżący kasacyjnie organ nie podał, którego z nich dotyczy sformułowany przez niego zarzut. Oprócz tego, zarzucając naruszenie prawa procesowego w istocie nie wykazał wprost, że mogło mieć to wpływ na wynik sprawy, co jest obligatoryjnym elementem tego rodzaju zarzutu, zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. W tym aspekcie ograniczył się jedynie go gołosłownego twierdzenia, niepopartego żadnymi argumentami.

Te niewątpliwie istotne uchybienia zarzutu skargi kasacyjnej przesądzają o jego nieskuteczności, niemniej jednak zauważyć także należy, że twierdzenia skarżącego kasacyjnie organu odnośnie mających miejsce, jego zdaniem, uchybień całościowo rozumianej regulacji art. 58 K.p.a., również nie znajdują uzasadnionych podstaw. W tym bowiem aspekcie zwrócić należy uwagę, że powodem uchylenia przez WSA w Gliwicach zaskarżonej decyzji było nieodniesienie się w sposób formalny przez ZUS do wniosku skarżącego o przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku, do czego obliguje organ art. 59 § 1 K.p.a. Tak więc podważanie zasadności stanowiska Sądu I instancji mogłoby się odbywać jedynie poprzez zarzut odnoszący się do uchybienia tego rodzaju regulacji. Skarżący kasacyjnie pominął jednak całkowicie ten przepis, koncentrując się na kwestii związanej z niemożnością przywracania innych niż procesowe terminów, której to problematyki WSA w Gliwicach nie przesądził. W tej więc sytuacji odnoszące się do niej twierdzenia oraz argumenty przytoczone na ich poparcie uznać należy za bezprzedmiotowe.

Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Kierując się art. 204 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od ZUS na rzecz skarżącego kwotę 240 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.