Naczelny Sąd Administracyjny

I GSK 1231/21

wyrok z dnia 2022-02-16

  • Pełna treść
  • 2 powołanych przepisów

To orzeczenie w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Sprawdź, co z tego orzeczenia wynika dla Twojego stanu faktycznego.

Zapytaj za darmo

Dane orzeczenia

SygnaturaI GSK 1231/21
Data orzeczenia2022-02-16
Rodzaj orzeczeniawyrok
SądNaczelny Sąd Administracyjny
WydziałNaczelny Sąd Administracyjny
SędziowieDariusz Dudra (przewodniczący), Hanna KamińskaPiotr Kraczowski (sprawozdawca)

Słowa kluczowe

Pełna treść orzeczenia

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 188/21 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia uznania organizacji producentów owoców i warzyw 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w W. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. prostuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 188/21 w ten sposób, że w miejsce nazwy skarżącej "B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B." w sentencji wyroku i w jego uzasadnieniu, wpisuje nazwę "A. Sp. z o.o. z siedzibą w W.".

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) wyrokiem z 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 188/21 oddalił skargę A. Sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ) z [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia uznania organizacji producentów owoców i warzyw.

Skargę kasacyjną – w oparciu o art. 173, art. 175 § 1, art. 176 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa) – wywiodła skarżąca, zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi – na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ppsa – zarzuciła naruszenie przepisów:

I. postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

1. naruszenia art. 32 w zw. z art. 138 ppsa poprzez wydanie wyroku w stosunku do innego podmiotu niż skarżąca w przedmiotowej sprawie, tj. w stosunku do spółki: B. Sp. z o.o. z siedzibą w B., pomimo że skarżącym, zgodnie z załączonym do skargi odpisem KRS jest spółka: A. Sp. z o.o. w W.;

2. błędnego zastosowania art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647; dalej: pusa) w zw. z art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135 i art. 151 ppsa poprzez nieprawidłowe oddalenie skargi polegające na niedostrzeżeniu przez WSA, że decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] została wydana w stosunku do spółki: B. Sp. z o.o., a zatem do podmiotu, który nie powinien zgodnie z ustalonym stanem faktycznym być stroną w przedmiotowej sprawie, czym organ naruszył art. 28 w zw. z art. 107 § 1 pkt 3 kpa i jednocześnie niedostrzeżenie przez WSA, że ww. wada decyzji organu niższego stopnia nie została wyeliminowana przez organ odwoławczy, który błędnie zastosował art. 138 § 1 pkt 1 kpa zamiast art. 138 § 1 pkt 2 kpa;

II. prawa materialnego, w postaci:

1. błędnego zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mogą być zastosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. Urz. L 138 z 2017 s. 4 ze zm.; dalej: rozporządzenie 2017/891), poprzez przyjęcie, że organy ARiMR w sposób prawidłowy zawiesiły uznanie skarżącej jako organizacji producentów owoców i warzyw z powodu prowadzonego śledztwa przez Prokuraturę Regionalną w Warszawie w sprawie niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez ARiMR, które to postępowanie dotyczy również skarżącej, ponieważ:

a) zawieszenie uznania ma na celu zabezpieczenie interesów finansowych UE;

b) proces uznawania toczy się dwuetapowo i dotyczy tego samego podmiotu prawnego i dlatego wstępnie uznana grupa producentów jest tym samym podmiotem prawnym, co uznana organizacja producentów owoców i warzyw;

c) art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891 jest kontynuacją art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 543/2011 i tym samym stanowi podstawę do zawieszenia uznania organizacji producentów;

d) nieprawidłowości, które są przedmiotem śledztwa były podstawą do uznania wstępnie uznanej grupy producentów;

pomimo że:

a) w żaden sposób zawieszenie uznania skarżącej nie ma wpływu na zabezpieczenie interesów finansowych UE, ponieważ pomoc finansowa, co do której toczy się śledztwo została wypłacona;

b) proces uznawania nie musi się odbywać dwuetapowo, ponieważ uznanie może otrzymać każdy podmiot, który spełnia warunki i nie musi w pierwszej kolejności zostać wstępnie uznaną grupą producentów, natomiast organizacja producentów, to jest ten sam podmiot, ale nie taki sam podmiot, co wstępnie uznana grupa producentów;

c) nawet jeżeli art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891 jest kontynuacją uchylonych przepisów, to jego brzmienie jest inne, niż brzmienie art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 543/2011, a w szczególności wskazuje wprost, że dotyczy jedynie pomocy finansowej objętej rozporządzeniem 1308/2013;

d) sąd nie posiada wiedzy, co jest szczegółowym przedmiotem śledztwa, więc nie jest władny formułować tezy, że nieprawidłowości były podstawą uznania skarżącej za organizację producentów;

2. błędnego zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891 w zw. z niezastosowaniem art. 49 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 303 z 14.12.2007; dalej: Karta praw podstawowych) w zw. z art. 2 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez przyjęcie za organami, że w przedmiotowej sprawie zachodzi podstawa do zawieszenia uznania skarżącej, ze względu na prowadzone śledztwo przez Prokuraturę Regionalną w Warszawie dotyczące okresu od 2008 r. do końca 2016 r., pomimo że zastosowany art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891 nie obowiązywał w okresie objętym śledztwem Prokuratury Regionalnej, a zatem nie może być stosowany do przeszłych stanów faktycznych, jak również nieprawidłowe jest zawieszenie uprawnień, ze względu na czyny, które mogły mieć miejsce, przed nabyciem konkretnego prawa przez skarżącą.

Mając powyższe na względzie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona o rozpoznanie skargi i uchylenie decyzji obu instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych. Wniesiono także o rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniesiono także o rozpoznanie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ppsa, a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie ppsa, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze ppsa (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt. I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powołane wyroku tamże). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 ppsa, oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu sformułowanego w punkcie I petitum skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, w ramach którego skarżąca kasacyjnie podnosi, że w komparycji wyroku został wymieniony inny podmiot niż skarżąca, co miałoby prowadzić do wydania orzeczenia w stosunku do innego niż skarżąca podmiotu, przez co doszło do naruszenia art. 32 i art. 138 ppsa.

Ustosunkowując się do opisanego zarzutu wskazać należy, że zgodnie z art. 32 ppsa – w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 50 § 1 ppsa – uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (...). O istnieniu interesu prawnego skarżącego można mówić, gdy kontrolowany akt administracyjny miał bezpośredni wpływ na sferę jego praw i obowiązków. Bezspornie zatem uprawniona do wniesienia skargi jest strona postępowania przed organem administracji.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że stroną postępowania przed organem była A. sp. z o.o. z siedzibą w W., nr KRS [...], zarejestrowana w ewidencji producentów pod numerem [...], posiadająca status organizacji producentów. W stosunku do tak określonej skarżącej spółki została zaadresowana decyzja Prezesa ARiMR z [...] listopada 2020 r. Skarżącej przysługuje zatem zdolność sądowa w niniejszym postępowaniu.

Natomiast art. 138 ppsa reguluje wymogi formalne sentencji wyroku. Pod pojęciem "nazwy" o jakiej mowa w tym przepisie należałoby w przypadku podmiotu niebędącego osobą fizyczną rozumieć w szczególności firmę, podaną zgodnie z obowiązującym rejestrem i formę prowadzenia działalności gospodarczej, względnie siedzibę. Oznaczenie strony w sentencji wyroku powinno być dokonane w taki sposób, aby umożliwić jej jednoznaczną identyfikację. Sentencja zaskarżonego orzeczenia spełnia ten warunek: z załączonego do skargi odpisu KRS nr [...] wynika, że skarżąca działa pod firmą A. Sp. z o.o. z siedzibą w W., gmina B. jako sp. z o.o. Dodać należy, że w obrocie prawnym nie istnieje spółka o nazwie "B. Sp. z o.o. z siedzibą w B.", nie ma więc obawy, że była wydana w stosunku do innego podmiotu, skoro taki nie istnieje.

W związku z powyższym nieprawidłowe oznaczanie w sentencji oraz uzasadnieniu wyroku skarżącej spółki jako B. Sp. z o.o. z siedzibą w B., należało uznać za oczywistą omyłkę pisarską. W takiej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 156 § 1 i 3 ppsa – sprostował w tym zakresie sentencję i uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w ten sposób, że w miejsce nazwy skarżącej "B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B." w sentencji wyroku i w jego uzasadnieniu, wpisał nazwę "A." Sp. z o.o. z siedzibą w W.".

Ponadto za nieusprawiedliwiony Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 pusa w zw. z art. 134, art. 135 i art. 151 ppsa poprzez nieprawidłowe oddalenie skargi, mimo że w decyzji organu pierwszej instancji także przytoczono nieprawidłową nazwę skarżącej, który to błąd winien był skutkować uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. Argumentacja skarżącej oparta o przywołane przepisy zmierza do wykazania, że w jej przekonaniu organ pierwszej instancji naruszył art. 28 Kpa, nieprawidłowo przytaczając w decyzji nazwę skarżącej, a organ odwoławczy oraz WSA nie dostrzegły tego uchybienia.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przepisy art. 1 § 1 i 2 pusa i art. 3 § 1 ppsa określają zakres i kryteria kontroli dokonywane przez sądy administracyjne jedynie w sposób ogólny, natomiast szczegółowo kompetencje sądu aktualizują się w innych przepisach. Skarżąca nie wykazała, w jaki sposób przepisy te zostały naruszone. Podobnie do naruszeniu art. 134 § 1 ppsa można byłoby mówić w sytuacji, gdyby WSA dokonał oceny inne sprawy niż będąca przedmiotem skargi, względnie nie wyszedł poza granice zarzutów przywołanych w skardze. Należy jednak zauważyć, że sąd administracyjny nie jest zobowiązany do badania zarzutów irrelewantnych dla sprawy, a do takich należy zarzut naruszenia art. 28 kpa przez organ pierwszej instancji. Natomiast zarzut naruszenia art. 135 ppsa mógłby zostać skutecznie postawiony tylko w sytuacji uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Skoro jednak WSA uznał, że decyzja Prezesa ARiMR z [...] listopada 2020 r. jest prawidłowa, nie sposób zarzucać braku uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Nawet gdyby uznać konstrukcję tak postawionego zarzutu za prawidłową należy podnieść, że zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w mechanizmach administrowanych przez Agencję mogą brać udział tylko podmioty wpisane do ewidencji producentów. Organ pierwszej instancji oprócz oznaczenia nazwy strony podał także numer ewidencji producentów, pod którym strona została zarejestrowana. Nie sposób zatem uznać, że organ błędnie ustalił legitymację strony w postępowaniu administracyjnym. Czym innym jest natomiast omyłka w nazwie skarżącej, jednak ta nie była kwestionowana ani w odwołaniu, do którego dołączono oprócz pełnomocnictwa odpis KRS nr [...], ani w skardze do WSA, ani w skardze kasacyjnej. Skarżąca nie wykazała ponadto, że uchybienie to mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Tymczasem organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji prawidłowo podał nazwę skarżącej, sanując w ten sposób omyłkę organu pierwszej instancji, zatem nawet gdyby uznać, że faktycznie doszło do uchybienia, to nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.

W efekcie, Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

W punkcie II petitum skargi kasacyjnej sformułowano zarzuty materialne. Ich istota i jednocześnie spór w sprawie sprowadza się do stanowiska WSA, który – kontrolując zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR – uznał ją za odpowiadającą prawu, gdyż organy wykazały, że w przypadku skarżącej kasacyjnie zachodzi podejrzenie popełnienia oszustwa związanego z wnioskowaną płatnością, poprzez przedłożenie w ARiMR nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymania dofinansowania ze środków finansowych krajowych oraz Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników organu w błąd, co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych, co stanowi przesłankę określoną art. 60 rozporządzenia 2017/891.

Zdaniem WSA instytucja określona w art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891 stanowi kontynuację rozwiązań przyjętych w art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 zgodnie z którym państwa członkowskie mogły zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeżeli istniały w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem 1234/2007. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że wszczęcie śledztwa w przedmiocie podejrzenia popełnienie oszustwa na szkodę finansów publicznych i pozostawanie tego postępowania w fazie in rem nie daje podstaw do zawieszenia uznania organizacji producentów rolnych, bowiem w świetle art. 60 rozporządzenia 2017/891, jak i poprzednio obowiązującego art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011, nie jest wymagane przedstawienie podejrzanemu zarzutów popełnienia przestępstwa i przejście postępowania karnego w fazę in personam, czy też wniesienie aktu oskarżenia lub skazanie. W sprawie niesporne pozostaje (wobec treści postanowienia Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Warszawie z 5 maja 2017 r. sygn. akt RP I Ds. 29.2017 i informacji o jego rozszerzeniu), że takie postępowanie zostało wszczęte.

Odmiennego zdania jest skarżąca kasacyjnie, która podnosi, że nawet jeżeli art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891 jest kontynuacją uchylonych przepisów, to jego brzmienie jest inne, niż brzmienie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011, a w szczególności wskazuje wprost, że dotyczy jedynie pomocy finansowej objętej rozporządzeniem 1308/2013, sąd nie posiada wiedzy, co jest szczegółowym przedmiotem śledztwa, więc nie jest władny formułować tezy, że nieprawidłowości były podstawą uznania skarżącej za organizację producentów.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazanego stanowiska skarżącej kasacyjnie nie podziela i za aktualne również w tej sprawie uznaje stanowisko i argumentację prawną zaprezentowane w wyroku NSA z 1 kwietnia 2019 r. sygn. akt I GSK 3507/18 (następnie przyjętego w kolejnych wyrokach NSA: z 17 listopada 2021 r. sygn. akt 803/21, z 1 grudnia 2021 r. sygn. akt I GSK 1002/21, z 19 stycznia 2022 r. sygn. akt I GSK 1140/210).

Stwierdzić należy, że stosownie do art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891 – "Państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony". Analogiczną instytucję i przesłanki zawieszenia płatności i uznania organizacji pomimo nieco innej redakcji przepisu regulowało poprzednio obowiązujące rozporządzenie 543/2011, które w art. 115 ust. 2 stanowiło – "Państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007".

Tożsamość regulacji prawnej obu przepisów, jak i cel wprowadzenia tego instrumentu prawnego – środka zabezpieczającego interesy finansowe Unii Europejskiej – nie pozwala na uznanie za prawidłowe stanowiska, że nastąpiła zmiana przesłanek zawieszenia płatności, polegająca na tym, że na gruncie tego pierwszego przepisu podstawę zawieszenia uznania organizacji mogła stanowić wyłącznie okoliczność postawienia zarzutu o czyn zabroniony przeciwko danemu podmiotowi (in personam), podczas gdy na gruncie drugiego wystarczyło samo podejrzenie popełnienia czynu i wszczęcie postępowania w sprawie (in rem). Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że słowa "zarzut" należy w pierwszej kolejności interpretować w świetle celów, jakie przypisał wprowadzeniu tych instytucji prawodawca unijny w sposób gwarantujący spójność prawa unijnego. Wobec tego regulację art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891 należy interpretować w kontekście celu ustanowienia instytucji zawieszenia uznania organizacji czy zawieszenia płatności. Celem tym jest zaś zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. W tym kontekście zwrot "(...) są przedmiotem dochodzenia (...) w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy (...), dopóki zarzut nie zostanie ustalony" należy rozumieć jako sam obiektywny fakt prowadzenia dochodzenia w sprawie popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, a zawieszenie (a więc tylko czasowe wstrzymanie) płatności do czasu zakończenia tegoż dochodzenia ma właśnie zapobiec powstaniu szkody w tym funduszu i wypłaceniu nienależnej pomocy. Podkreślić należy, że zawieszenie uznania organizacji, tak jak i zawieszenie płatności, nie jest tożsame z pozbawieniem organizacji statusu grupy producentów rolnych, z czym wiąże się uprawnienie do uzyskiwania płatności z funduszy unijnych, lecz czasowe wstrzymanie działania organizacji, tak aby nie narażać funduszu na straty, które z uwagi na podejrzenie popełnienia oszustwa na szkodę środków unijnych, nie będą mogły być przyznane. Na organach krajowych ciąży bowiem obowiązek badania, czy podmiot mogący ubiegać się o środki unijne gwarantuje prawidłowe ich wykorzystanie, co niewątpliwie zostaje zachwiane w sytuacji wszczęcia postępowania w przedmiocie oszustwa nakierowanego na te środki. Również forma niedokonana czasownika wyrażonego zwrotem "dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy" potwierdza powyższy sposób rozumowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891.

Wskazać też należy, że dochodzenie w ujęciu normatywnym ale i potocznym oznacza czynności prowadzone przez prokuratora lub policję, polegające na zebraniu dowodów i wyjaśnieniu okoliczności związanych z przestępstwem. Sformułowanie "dopóki zarzut nie zostanie ustalony" odnosi się nie do faktu postawienia zarzutów danym podmiotom, lecz wskazuje na okres zawieszenia uznania organizacji. Status organizacji jako grupy producentów rolnych podlega bowiem zawieszeniu do czasu gdy zarzut oszustwa nie zostanie ustalony. Dodatkowo wskazać należy, że przewidziana w art. 60 rozporządzenia 2017/891 instytucja nie może być utożsamiana ze swoistą sankcją czy karą administracyjną za delikt administracyjny. Zawieszenie uznania organizacji czy płatności jak na to wskazuje sama nazwa nie wykazuje cech kary administracyjnej, lecz jest konsekwencją zarzutu oszustwa rozumianego jako podejrzenie popełnienia czynu zabronionego i ma charakter przejściowy. Zatem art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891 należy interpretować w ten sposób, że uznana organizacja lub płatność ulegają zawieszeniu w razie wszczęcia postępowania o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, tj. in rem.

Tym samym, za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zarzut skarżącej zmierzający do wykazania wadliwości stanowiska WSA w zakresie odnoszącym się do kwalifikacji prawnej ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie.

W kwestii niezastosowania art. 49 ust. 1 Karty praw podstawowych wskazać należy, że przepis ten ma charakter wybitnie karny i nie dotyczy istotny niniejszego postępowania. Sama skarżąca kasacyjnie wskazuje, że w sprawie "prowadzone jest śledztwo przez Prokuraturę Regionalną" co nie oznacza, że zostanie wniesiony do sądu akt oskarżenia. Trudno zatem mówić o jakichkolwiek konsekwencjach karnych. Kwestia powiązania zaś treści art. 2 ust. 2 rozporządzenia 2989/95 z treścią art. 49 ust. 1 Karty praw podstawowych nie może zmienić stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyżej zaprezentowanego) w obszarze stosowania treści art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891. Ponowne przytaczanie tej samej argumentacji NSA uznaje za zbędne.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu, orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 września 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265.).

Powiązane przepisy

Zapytaj AI o to orzeczenie