I GSK 1089/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 649/19 w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 13 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasadza od T. G. na rzecz Zarządu Województwa Śląskiego 8100 (osiem tysięcy sto) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z 18 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 649/19 oddalił skargę T. G. (dalej: skarżący) na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego (dalej: organ) z dnia 13 marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, w której zaskarżył orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak rozpoznania zarzutów pierwszego, trzeciego i piątego zawartego w skardze, tzn. "naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 78 § 1 i 2 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji - polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów w sprawie (...)", "naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 8 ust. 1 i 2 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegające na naruszeniu zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (...)", a także "naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 139 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na z jednej strony, wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji Dyrektora WUP w Katowicach, a z drugiej strony - z naruszeniem zasady dwuinstancyjności i z naruszeniem zakazu reformationis in peius, tj. w ramach postępowania odwoławczego wydano kolejną decyzję na niekorzyść strony odwołującej się poprzez zobowiązanie skarżącego do zwrotu kwoty [...] złotych", co w świetle utrwalonego orzecznictwa NSA w sposób oczywisty mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia;

2) naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi sądowoadministracyjnej, polegające na zaaprobowaniu przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych poczynionych przez organ II instancji, tj. Zarząd Województwa Śląskiego przy jednoczesnym niedostrzeżeniu, że organ ten uznał za bezzasadny stawiany stronie zarzut (będący jedną z przyczyn rozwiązania z nią umowy o dofinansowanie) braku realizacji wskaźników projektu, wskaźników produktu i wskaźników rezultatu, a z drugiej strony uznaniu przez WSA w Gliwicach, że właśnie brak osiągnięcia określonych wskaźników (postępu finansowego i rzeczowego) stanowił o zasadności rozwiązania umowy o dofinansowanie oraz trafności decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014 – 2020;

3) naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi sądowoadministracyjnej, pomimo naruszenia przez organy administracji obu instancji przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 i 2 k.p.a., art. 80 k.p.a., polegające na błędnym zaaprobowaniu przez Sąd I instancji zaniechania wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przez organy administracji I i II instancji, dokonania przez nie dowolnej oceny dowodów, w szczególności poprzez - milczące - zaaprobowanie zaniechania przeprowadzenia przez Zarząd Województwa Śląskiego dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów w sprawie poprzez:

(1) nieprzesłuchanie w charakterze świadków: K. W. (konsultant generalny projektu), A. T. (koordynatorka projektu, rekruter w subregionie K.), A. Z. (koordynatorka projektu), A. S. (pracownik strony, odpowiedzialny za realizację projektu), A. M. (osoba rekrutująca w subregionie C.), A. O. (osoba rekrutująca w subregionie W.), I. A. (osoba rekrutująca w subregionie B.), pomimo, że świadkowie zgłoszeni zostali celem wyjaśnienia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, tj.: (a) prawidłowości realizacji przez stronę postępowania umowy o dofinansowanie projektu; (b) prowadzenia przez stronę biura projektu poprzez cztery oddziały terenowe; (c) udzielania przez stronę postępowania rzetelnych informacji o możliwości zgłoszenia się do udziału w projekcie dla potencjalnych uczestników, w szczególności za pośrednictwem informacji udostępnionych w Internecie, jak również udzielanych przez osoby rekrutujące i wynikające z materiałów promocyjnych; (d) stworzenia przez stronę postępowania warunków do uzyskania pełnych informacji o chęci udziału w projekcie w miejscowościach województwa śląskiego; (e) podjęcia przez stronę właściwych działań mających na celu umożliwienie zrekrutowania grupy docelowej projektu, tj. zgodnych z wnioskiem o dofinansowanie projektu i dokumentacją konkursową; (f) bieżącego informowania przez stronę Instytucji Pośredniczącej o wszelkich okolicznościach istotnych dla realizacji projektu; (g) dostosowania oddziału biura projektu w K. do potrzeb osób niepełnosprawnych; (h) braku należytej współpracy ze strony Instytucji Pośredniczącej;

(2) nieprzesłuchanie w charakterze strony postępowania pana T. G., na okoliczności jak wyżej;

(3) nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci: wykazu uczestników projektu (osób uczestniczących w zajęciach w ramach realizacji projektu), wykazu miejsc realizacji projektu - pomimo, że zostały one zgłoszone na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, tj. na okoliczność sposobu wykorzystania kwoty dofinansowania przez stronę, realizowania projektu przez stronę postępowania zgodnie z umową o dofinansowanie projektu i Regulaminem projektu, jak również

(4) nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci historii rachunku bankowego, pomimo zgłoszenia tego dowodu na okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia, tj. wpłat dokonywanych przez uczestników projektu, a w konsekwencji na okoliczność podjęcia przez stronę właściwych działań mających na celu umożliwienie zrekrutowania grupy docelowej projektu, tj. zgodnych z wnioskiem o dofinansowanie projektu i dokumentacją konkursową - co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, warunkujące możliwość wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego naliczane są odsetki, w efekcie błędnego przyjęcia, jakoby doszło do nieprawidłowego wykorzystania kwoty dofinansowania przez stronę postępowania, co z kolei wynikało z bezzasadnego oparcia ustaleń wyłącznie na zapisach Informacji z wizyty monitoringowej nr [...], datowanej na [...] listopada 2017 roku, gdy tymczasem ustalenia w/w kontroli były niezgodne z rzeczywistością, a strona postępowania szczegółowo wyjaśniła w toku postępowania poprzedzającego i następującego po rozwiązaniu umowy o dofinansowanie projektu przez Instytucję Pośredniczącą, jak i w toku postępowania administracyjnego - brak naruszenia przez Beneficjenta umowy o dofinansowanie projektu pn. "Kompetencje ICT i znajomość języków obcych dla mieszkańców Ś." w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014 - 2020, datowanej na 11 stycznia 2017 roku, o numerze [...] (zwanej dalej "umową o dofinansowanie projektu");

4) naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi sądowoadministracyjnej, pomimo naruszenia przez organy administracji obydwóch instancji przepisów art. 8 ust. 1 i 2 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegające na milczącym zaaprobowaniu naruszenia przez te organy zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażające się w uwzględnieniu - już po rozwiązaniu umowy o dofinansowanie pisma strony zawierającego program naprawczy, wezwaniu strony pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. do przekazania pełnej dokumentacji projektowej, uwzględnieniu wyjaśnień strony z dnia [...] kwietnia 2018 r., dopuszczeniu dowodu na mocy postanowienia z dn. 23 kwietnia 2018 r. z wyciągu z rachunku bankowego przedłożonego przez stronę, na okoliczność rzetelności wydatkowania środków przyznanych w ramach dofinansowania przez IP, dopuszczeniu dowodu z programu naprawczego zawierającego informację o szkoleniu [1] uczestników projektu i zrekrutowaniu następnych [2] uczestników, zobowiązaniu skarżącego do przedłożenia imiennej listy wyżej wymienionych, co zostało wykonane w dniu [...] maja 2018 r. wraz z dodatkowymi wyjaśnieniami w dniu [...] lipca 2018 r., by ostatecznie poprzestać na wynikach wizyty monitoringowej z dnia [...] listopada 2017 roku i uznać wszelkie działania podejmowane przez organ po rozwiązaniu umowy za "dobrowolne" i w konsekwencji bezprzedmiotowe.

W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono też o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.

Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). A istota sporu w sprawie dotyczy oceny tego czy doszło do naruszenia przez skarżącą kasacyjnie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących ze środków europejskich wynikających z zawartej umowy o dofinansowanie.

Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.

Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem w odniesieniu do zarzutów procesowych autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie mógł odnieść się do wskazanego w ramach zarzutów zawartych w pkt 2-4 petitum skargi kasacyjnej naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. z uwagi na brak jakiegokolwiek uzasadnienia w tym względzie. Niemożliwa była także merytoryczna ocena zarzutu sformułowanego w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej. A to z tego względu, że w odnoszącym się do niego uzasadnieniu nie podjęto jakiejkolwiek próby wykazania, że owe naruszenie mogło mieć wpływ na wynik postępowania – a powinien to być, jak wyżej wskazano, wpływ istotny.

Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej. W jego ramach wskazano, że Sąd I instancji nie dokonał rozpoznania trzech zarzutów skargi, co stanowić ma o naruszeniu art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzyganie "w granicach danej sprawy", o jakim mowa w przywołanym przepisie oznacza jedynie to, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nie jest skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. W rozpoznawanej sprawie z całą pewnością Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli sprawy, w jej granicach, mając na uwadze, że nie jest on związany ani zarzutami, ani podstawą prawną. Te ustalenia determinują tym samym, że nie mogło w tym zakresie dojść do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Niezasadny jest zarzut naruszenia postawiony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, który miał polegać na zaaprobowaniu przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych organu II instancji, "przy jednoczesnym niedostrzeżeniu, ze organ ten uznał za bezzasadny stawiany stronie zarzut (...) braku realizacji wskaźników projektu, wskaźników produktu i wskaźników rezultatu, a z drugiej strony uznaniu przez WSA w Gliwicach, że właśnie brak określonych wskaźników (...) stanowił o zasadności rozwiązania umowy o dofinansowanie oraz trafności decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu dofinansowania".

Przed merytorycznym odniesieniem się do tego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że WSA nie wypowiadał się w przedmiocie zasadności rozwiązania umowy o dofinansowanie. Ta ewentualna bowiem kwestia nie tylko wykraczałaby poza granice sprawy (dotyczącej zwrotu dofinansowania), ale także nie należy do kompetencji WSA.

Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie występują sprzeczności. Należy zwrócić uwagę, że WSA w uzasadnieniu wskazał, że beneficjent nie przedstawiając do rozliczenia wydatków w ramach kolejnych wniosków o płatność nie potwierdził zrealizowania zaplanowanych zadań, co z kolei oznaczało, że nie mógł być z nich rozliczony zgodnie z § 10 ust. 6 umowy o dofinansowanie. Stwierdził też, że "Strona postępowania nie realizowała żadnych działań, gdyż wartości wskaźników produktu były zerowe". Niemniej jednak zdanie to należy odczytywać w kontekście dalszego wywodu następującego po tym zdaniu, w którym Sąd I instancji zaznaczył, że wnioskodawca powinien był wykazywać postęp finansowy i rzeczowy realizacji projektu. I jakkolwiek na moment stwierdzenia nieprawidłowości okres realizacji projektu jeszcze nie minął, "to Beneficjent nie wywiązywał się do tego czasu z obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie, co stanowiło podstawę do działania organu w przedmiocie określonym niniejszym postępowaniem. W ciągu 12 miesiącu jego realizacji (z planowanych 30 miesięcy okresu trwania projektu) strona nie odnotowała w kolejnych wnioskach beneficjenta o płatność, faktycznego przyrostu zarówno wskaźników produktu, jak i wskaźników rezultatu, którego wartość wskaźnika w obu przypadkach wyniosła zero (0). W żadnym ze złożonych i zatwierdzonych trzech wniosków beneficjenta o płatność (...) nie wykazała wydatków do rozliczenia oraz nie objęła wsparciem żadnego uczestnika." (s. 21 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Wynika stąd, że to nie brak osiągnięcia wskaźników produktu i wskaźników rezultatu była przyczyną naruszenia – jak wskazuje skarżący kasacyjnie – ale brak "przyrostu" w ramach określonych wskaźników. Odróżnić bowiem należy postęp rzeczowy i finansowy realizacji projektu i związane z tym zwiększanie się osiąganych wskaźników ("przyrost" wskaźników) od osiągniętych finalnie wskaźników (w wyniku zrealizowania całości projektu). Zauważyć należy, że w tym zakresie WSA merytorycznie podzielił stanowisko organu, który odnosząc się do ustaleń organu I instancji ostatecznie stwierdził, że nie doszło do naruszeń postanowień umowy o dofinansowanie w przedmiocie osiągnięcia (finalnego) wskaźników produktu oraz rezultatu (v. s. 46-48 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Jednakże w ramach poczynionych przez ten organ ustaleń faktycznych jednoznacznie wskazano, że "Strona postępowania nie odnotowała w kolejnych wnioskach beneficjenta o płatność, faktycznego przyrostu zarówno wskaźników produktu, jak i wskaźników rezultatu." (s. 33 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), co wynikało z braku realizacji poszczególnych zaplanowanych zadań oraz brakiem merytorycznego rozliczania związanych z nimi wydatków (w tym rozliczenia ich z otrzymanej zaliczki – v. s. 31-33 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut sformułowany w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej. W jego ramach wskazano na zaniechanie wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przez organy, "w szczególności poprzez" zaaprobowanie przez WSA zaniechania przez organ odwoławczy przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów.

Gromadząc materiał dowodowy organ jest zobowiązany, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 § 1 k.p.a., przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w sposób wszechstronny i kompletny, odzwierciedlający rzeczywisty przebieg zdarzeń mających istotne znaczenie dla sprawy, a także przed podjęciem rozstrzygnięcia, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a., dokonać oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W myśl art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Warto jednak zauważyć, że wskazany przepis odwołuje się do okoliczności podlegającej udowodnieniu, a więc tezy dowodowej, nie zaś do kategorii dowodów, które mają być przeprowadzone. Stronie nie przysługuje bezwzględne roszczenie procesowe o przeprowadzenie określonego dowodu. Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, według którego organ powinien posługiwać się najmniej skomplikowanymi środkami dowodowymi. Nie ma też obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w nieskończoność, w tym przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Uwzględnienie żądania strony zależy od tego, czy wnioskowany dowód może przyczynić się do dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, a nie powoduje jedynie przedłużenie postępowania czy zwiększenie kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek dowodowy strony, organ powinien przede wszystkim rozważyć czy poprzez odmowę przeprowadzenia wnioskowanego dowodu nie dojdzie do naruszenia jednej z fundamentalnych zasady prawnych - zasady prawdy materialnej.

Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należało, tak jak uczynił to Sąd I instancji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i umożliwił poczynienie prawidłowych ustaleń faktycznych. Podkreślenia wymaga - co pomija skarżący kasacyjnie - że postępowanie administracyjne, którego wynikiem było zobowiązanie beneficjenta do zwrotu dofinansowania wraz z należnymi odsetkami w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości przy wykorzystaniu środków finansowych pochodzących ze środków europejskich dotyczyło weryfikacji zachowania przez beneficjenta obowiązujących go procedur, które wynikały z zawartej przez niego umowy o dofinansowanie, która jednoznacznie wskazywała m.in., że projekt ma być realizowany zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie. W sprawie nie są podważane ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych w przedmiocie niewywiązywania się przez skarżącego kasacyjnie z zawartej umowy w zakresie: - składania wniosków: o płatność w określonym czasie, rozliczających otrzymaną zaliczkę (zaliczka nie została rozliczona), wniosków o dofinansowanie zgodnie z obowiązującym harmonogramem (nie złożono takowych, zastępując je wnioskami "sprawozdawczymi"); - rozpoczęcia prowadzenia szkoleń w terminach wynikających z umowy i wniosku o dofinansowanie (nie rozpoczęto szkoleń); - prowadzenia biur oraz pobierania opat od uczestników na zasadach zgodnych z wnioskiem o dofinansowanie (nie spełniono określonych warunków, w tym uprzedniego zgłoszenia zmiany siedzib biur, co oznaczało naruszenie umowy poprzez jej realizację niezgodnie z wnioskiem o dofinansowanie). Niekwestionowanie powyższych ustaleń stanu faktycznego oznacza, że w sprawie doszło do naruszenia procedur, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 u.f.p. To z kolei powoduje, że okoliczności, które miałyby podlegać udowodnieniu wskazywane przez skarżącego kasacyjnie nie miały znaczenia dla sprawy, nie dotyczyły bowiem wykazania, że projekt realizowany był zgodnie z obowiązującymi procedurami wykorzystania przyznanych środków.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

O zasądzeniu kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 7 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).