I GSK 1024/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku [...] Sp. z o.o. w [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 454/21 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu gminy postanawia: oddalić wniosek.

Wyrokiem z 14 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 454/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę C. Sp. z o.o. w T. (dalej: skarżąca, Spółka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z 8 czerwca 2021 r. w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu gminy.

Spółka zaskarżyła wyrok WSA skargą kasacyjną, w której zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że kwota pieniężna do której zwrotu została skarżąca zobowiązana została otrzymana tytułem dotacji w roku 2014 i w tymże okresie została spożytkowana na kształcenie słuchaczy oraz wynagrodzenia pracowników. Podniesiono również, że skarżąca prowadzi stosunkowo niewielkie przedsiębiorstwo - prywatną placówkę oświatową o relatywnie nieznacznych obrotach finansowych, próba natychmiastowego ściągnięcia kwoty ponad 41 tysięcy złotych doprowadziłaby do jej niewypłacalności i w konsekwencji do natychmiastowej upadłości placówki.

Przeprowadzenie egzekucji z majątku strony, która nie dysponuje w chwili obecnej tak znacznymi środkami pieniężnymi, biorąc pod uwagę wysokość zobowiązania (kwotę 41 579,39) zł mogłoby doprowadzić do utraty przez skarżącą kontroli nad prowadzoną działalnością gospodarczą, co spowodowałoby niewątpliwie skutki niemożliwe do odwrócenia.

Ponadto nawet w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji i późniejszego uwzględnienia skargi prowadzącego do zwrotu pobranej należności przez organ ewentualna szkoda poniesiona przez skarżącą nie ograniczałaby się wyłącznie do nominalnej wysokości należności określonej w decyzji, ale objęłaby też inne elementy jako koszty kredytów i pożyczek potrzebnych na uzyskanie płynności finansowej w celu zwrotu dotacji, jak również różnego rodzaju opłat egzekucyjnych z uwagi na obiektywną niemożność spłaty tego zobowiązania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ nie odniósł się do wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek skarżącego podlegał oddaleniu.

Wniosek taki jest dopuszczalny i podlega rozpoznaniu, bowiem po oddaleniu skargi skarżący, który wniósł skargę kasacyjną, może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.; por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz. 77).

Dokonując oceny zasadności tego wniosku należy na wstępie wskazać, że istotą instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest możliwość skorzystania przez adresata decyzji z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie ona zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności (np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1651/19; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest jednak wyjątkiem od zasady wykonywania decyzji ostatecznych. Z tego powodu przesłanki uprawniające do jego zastosowania muszą być interpretowane ściśle.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłankami wstrzymania zaskarżonego aktu są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, LEX nr 493849).

Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika bowiem, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (np. postanowienia NSA: z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20).

Wniosek o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi zatem wskazywać konkretne okoliczności świadczące o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienie NSA z 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona skarżąca powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uzasadniła swoje żądanie wysokością kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy i niewielkim rozmiarem prowadzonego przez Spółkę przedsiębiorstwa. W ocenie skarżącej wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować wyrządzenie znacznej szkody bądź trudne do odwrócenia skutki.

Twierdzeń tych Spółka nie poparła jednak żadnymi dowodami (dokumentami), które szczegółowo obrazowałyby sytuację finansową, posiadane zasoby majątkowe czy stan rachunków bankowych skarżącej. Uzasadnienie wniosku zawiera ponadto nieścisłości – nie wiadomo, czy Spółka prowadzi kilka placówek oświatowych (co może wynikać z akapitu 4 na s. 8 skargi kasacyjnej), czy jedną placówkę (co wynikałoby z akapitu 5 na tej samej stronie). Należy również podkreślić, że niektóre powołane przez skarżącą zarzuty dotyczą niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji takie zarzuty nie mogą być poddawane ocenie sądu, gdyż w tym postępowaniu sąd bada jedynie zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 9 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 163/04, Lex nr 1405432). Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem jest niemożliwe, a rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 184/05; postanowienie NSA z 12 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 749/18; postanowienie NSA z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 433/21).

Ponadto wskazać należy, że nie jest rolą Sądu poszukiwanie dowodów na poparcie twierdzeń wnioskodawcy, albowiem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, tak aby przekonać Sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej (por. postanowienie NSA z 6 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 116/12).

W tej sytuacji, wobec niewykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podlegał oddaleniu jako nieuzasadniony.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 165 oraz art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.