I FZ 61/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. sp. z o.o. w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 26/20 o odrzuceniu skargi G. sp. z o.o. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 29 października 2019 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od towarów i usług na poczet zaległości w tym podatku za grudzień 2008 r. postanawia: uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 26/20 i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.

1. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 26/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę G. (w sentencji i uzasadnieniu postanowienia mylnie podawano "G." - przyp. NSA) w C. (dalej: Skarżąca lub Spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 29 października 2019 r. w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od towarów i usług na poczet zaległości w tym podatku za grudzień 2008 r.

2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że: - w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 listopada 2020 r. wezwano Skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 13 marca 2020 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł (w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu wezwania pod rygorem odrzucenia skargi - przyp. NSA za kartą 29); - wezwanie doręczono Spółce w dniu 7 grudnia 2020 r.; - termin do uiszczenia żądanej opłaty upłynął w dniu 14 grudnia 2020 r., zaś skarga została opłacona dnia następnego, tj. w dniu 15 grudnia 2020 r.; - w takich okolicznościach skargę należało odrzucić, stosownie do art. 220 § 3 w związku z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.)

3. Na powyższe postanowienie Spółka pismem z dnia 20 stycznia 2021 r. wniosła zażalenie. W jego uzasadnieniu podała, że: - wpis uiściła w terminie, bo w dniu 14 grudnia 2020 r., co potwierdza jej zdaniem załączona do zażalenia kopia dokumentu dyspozycji przelewu; - z ostrożności, gdyby Sąd nie uwzględnił zażalenia, wnosi o przywrócenie terminu "do uzupełnienia braków", gdyż wezwania do uiszczenia wpisu nie doręczono prezesowi Spółki (notabene przebywającemu w dniach 9-22 grudnia 2020 r. na zwolnieniu lekarskim), lecz osobie nieuprawnionej.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Odnotowania wymagało, że pismo Spółki z dnia 20 stycznia 2021 r. zatytułowane "Zażalenie" zawierało w sobie dwa elementy. Najpierw wyrażono w nim zaskarżenie, uznanego za wadliwe, postanowienia Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi. W dalszej zaś kolejności wyrażało, z powołaniem się na tzw. ostrożność procesową, wniosek o przywrócenie terminu "do uzupełnienia braków skargi", który w kontekście motywów pisma należało odczytywać jako wniosek Spółki o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi (skargę odrzucono bowiem z powodu braku uiszczenia, w wyznaczonym terminie, żądanej od niej opłaty). Z podanych dwóch kwestii Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznie mógł odnieść się jedynie do tej pierwszej (o czym w pkt 4.2-4.4), a właściwym sądem do ewentualnego rozpoznania wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu jest wojewódzki sąd administracyjny.

4.2. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

4.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę, gdyż uznał, że wpis od niej uiszczony został w dniu 15 grudnia 2020 r., czyli po terminie na dokonanie tej czynności o znaczeniu procesowym. Czynność taka dokonana z uchybieniem terminu jest bezskuteczna (art. 85 P.p.s.a.)

Ustalenie faktyczne co do daty uiszczenia wpisu może mieć źródło w znajdującym się w aktach sądowych dokumencie odnotowującym przelew bankowy, wygenerowanym z sądowego rachunku bankowego, ale przy uwzględnieniu pewnych istotnych zastrzeżeń, o czym dalej.

W niniejszej sprawie z pozyskanego dokumentu wynika, że rachunek bankowy nadawcy ("G.") przelewu (tytułem "DOT.SYGNATURY AKTI/SA Gl 26/20") został obciążony w dniu 15 grudnia 2020 r.; tego też dnia kwota nim objęta wpłynęła na rachunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Jednak w odniesieniu do tak wygenerowanego dokumentu należało pamiętać o tym, że data obciążenia rachunku bankowego nadawcy i data wpływu należnej kwoty pieniężnej na rachunek bankowy właściwego sądu, nie zawsze mogą być miarodajne dla ustalenia momentu uiszczenia opłaty sądowej w znaczeniu prawnym, od którego - z punktu widzenia zachowania terminu uiszczenia opłaty sądowej - możliwe jest uznanie jej za uiszczoną w sposób wywołujący skutek prawny (zob. szerzej na ten temat uzasadnienie do uchwały NSA z dnia 22 stycznia 2018 r., sygn. akt I FPS 3/17, w której sentencji przyjęto, że: "W przypadku uiszczania opłaty sądowej na rachunek bankowy właściwego sądu administracyjnego, stosownie do art. 219 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), za pośrednictwem krajowej instytucji płatniczej w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1572, z późn. zm.), dzień przekazania środków pieniężnych tej instytucji lub jej agentowi jest równoznaczny z dniem uiszczenia opłaty, o ile doszło do uznania rachunku bankowego sądu należną kwotą.").

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji nie wskazał z czego wywodził fakt wniesienia przez Spółkę wpisu w dniu 15 grudnia 2020 r., czyli po terminie. Całkowicie poza rozważaniami pozostawił również możliwość złożenia przez Spółkę skutecznej dyspozycji przelewu/wpłaty przy wykorzystaniu podmiotu do tego uprawnionego przed dniem 15 grudnia 2020 r., co byłoby równoznaczne dla tej sprawy z uiszczeniem opłaty w terminie.

Wobec tych pominiętych okoliczności zaskarżone postanowienie należało uchylić celem ustalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach daty dokonania wpłaty/zlecenia przelewu przez Skarżącą, przy uwzględnieniu, że istnieją prawnie dopuszczalne sytuacje (zob. uzasadnienie wspomnianej uchwały) w systemie tzw. pośrednictwa, gdy inna data niż stricte data obciążenia rachunku/uznania rachunku stanowi o terminowym uiszczeniu należnej opłaty.

4.4. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 orzekł jak w sentencji.

4.5. Sentencja niniejszego postanowienia oraz jego uzasadnienie zostały utrwalone w systemie teleinformatycznym Naczelnego Sądu Administracyjnego i opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym sędziego stanowiącego skład orzekający, zgodnie z możliwością przewidzianą w przepisach art. 137 § 5 i art. 143 § 2 P.p.s.a. dotyczących wyroków, ale stosowanych odpowiednio także do postanowień na mocy art. 166 tej ustawy, zaś w odniesieniu do orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - znajdujących również odpowiednie zastosowanie z uwagi na art. 193 zdanie pierwsze ab initio P.p.s.a.

Od chwili, w której - przy wykorzystaniu wskazanych tu warunków technicznych - wydane na posiedzeniu niejawnym postanowienie zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, stało się ono wiążące, a to po myśli art. 164 ab initio w związku z art. 193 zdanie pierwsze ab initio P.p.s.a.