I FZ 53/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Łd 971/21 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 października 2021 r. nr 1001-IOD1.4103.8.2021.20/FJ/MUCS/U24 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 971/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącemu G. M. (M.) przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS) z dnia 12 października 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2007 r.

W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że we wniosku o przywrócenie terminu adwokat reprezentujący stronę wskazał, że o wydaniu przedmiotowej decyzji dowiedział się z rozmowy ze skarżącym w dniu 29 listopada 2021 r. Tymczasem ww. decyzja została uznana za doręczoną z uwagi na jej nieodebranie przez adresata – pełnomocnika skarżącego w terminie 14 dni od wysłania pierwszego UPD. Z ustaleń dokonanych przez pełnomocnika wynikało, że pracownik odpowiedzialny za odbiór korespondencji w dniu 26 października 2021 r. podpisał dokument z ePUAP o godz. 15.06., dokonując odbioru decyzji DIAS z 12 października 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2007 r. W dniu 27 października 2021 r. o godz. 00:27 na adres e-mail wpłynęło powiadomienie o wpływie na skrzynkę "poczta" na platformie ePUAP nowego dokumentu, który został otwarty po raz pierwszy przez pełnomocnika dopiero w dniu 29 listopada 2021 r. (przesyłka ta zawierała decyzję DIAS dnia 12 października 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2007 r.). Pełnomocnik nie był w stanie wyjaśnić przyczyn, dla których przedmiotowa decyzja nie została wydrukowana i przekazana pełnomocnikowi w dniu 27 października 2021 r. Pracownik wyjaśnił, że z uwagi na fakt, że kwestionowana w niniejszym postępowaniu decyzja pochodziła z tej samej daty i została wydana przez ten sam organ, założył on, że kolejne powiadomienie o wpływie korespondencji na platformę ePUAP dotyczy odebranej przez niego uprzednio decyzji. Pełnomocnik zwrócił uwagę na błędy w funkcjonowaniu systemu ePUAP, które – jego zdaniem – mogły uśpić czujność pracownika. W ocenie adwokata reprezentującego skarżącego, w świetle powołanych okoliczności strona dowiodła braku zawinienia w uchybieniu termonowi. Pełnomocnik skarżącego, w celu zapewnienia prawidłowego obiegu dokumentacji, wyznaczył pracownika do odbioru korespondencji elektronicznej z ePUAP, zlecił założenie specjalnej skrzynki pocztowej, przekazał pracownikowi służbowy telefon komórkowy, na który wpływały kody SMS, zapewnił pracownikowi przeszkolenie praktyczne i teoretyczne z zakresu przepisów dotyczących doręczeń i weryfikował wyrywkowo prawidłowość odbioru korespondencji elektronicznej.

W motywach rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że przywołane okoliczności nie mogły stanowić podstawy do zastosowania art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: Ppsa).

W zażaleniu skarżący domagał się uchylenia powyższego postanowienia w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1) art. 86 § 1 Ppsa poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi;

2) art. 87 § 2 Ppsa poprzez uznanie, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi, podczas gdy jednocześnie Sąd uznał, że pełnomocnik dołożył starań, aby przygotować pracownika sekretariatu do odbioru korespondencji przez platformę ePUAP oraz iż pracownik sekretariatu przeszedł wymagane szkolenie;

3) art. 87 § 2 Ppsa poprzez uznanie, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi i stwierdzenie, że pracownik pełnomocnika postąpił nierzetelnie i niestarannie uznając, iż nieodebrana korespondencja to ta sama korespondencja, co odebrana wcześniej i odstąpił od jej otwarcia, podczas gdy wcześniej przy funkcjonowaniu platformy ePUAP zdarzały się sytuacje, kiedy to na skrzynkę ePUAP przychodziły wielokrotne zawiadomienia o przyjściu tej samej przesyłki, a przesyłka, która nie została odebrana pochodziła od tego samego organu (Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi) i pochodziła z tej samej daty (12 października 2021 r.), co przesyłka, która w tym dniu została prawidłowo odebrana przez pracownika pełnomocnika.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Istota argumentacji prezentowanej przez stronę sprowadza się do wykazania, że pełnomocnik dołożył wszelkich starań w celu zapewnienia prawidłowego obiegu korespondencji elektronicznej, zaś nieodebranie przesyłki było spowodowane wcześniejszymi błędami w funkcjonowaniu platformy ePUAP, która informowała niejednokrotnie, że korespondencja jest jeszcze do odbioru, mimo iż została już odebrana.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko skarżącego nie uzasadnia przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Podkreślenia wymaga, że regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. W myśl art. 86 § 1 zd. 1 oraz art. 87 § 2 Ppsa przywrócenie terminu przez sąd na wniosek strony jest możliwe pod warunkiem, że uprawdopodobni ona brak winy w przekroczeniu terminu.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przy ocenie okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie należy brać pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może bowiem nastąpić wyjątkowo i nie jest możliwe, gdy strona lub jej pełnomocnik dopuścili się choćby lekkiego niedbalstwa. Zadaniem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest więc uwiarygodnienie przyczyn uchybienia terminowi jako przeszkód nie dających się pokonać nawet przy dołożeniu największego wysiłku (zob. np. postanowienia NSA z dnia: 11 maja 2022 r., I GZ 134/22; 23 września 2014 r., II GZ 523/14 czy 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14 – treść orzeczeń dostępna w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query; dalej: CBOSA).

Jednocześnie zwrócić uwagę należy na ugruntowane w judykaturze stanowisko, zgodnie z którym zaniedbania osób, którymi posłużył się pełnomocnik obciążają jego samego, a tym samym nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu (zob. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 19 września 2012 r., I FZ 344/12 i z dnia 8 września 2006 r, II FZ 478/06 i powołane tam orzecznictwo; CBOSA). Pełnomocnik reprezentujący stronę ponosi zatem ryzyko zaniedbań zatrudnionego przez niego personelu kancelaryjnego oraz błędów w funkcjonowaniu kancelarii.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy dostrzec należy, że – wbrew forsowanym przez autora zażalenia tezom - sam fakt powierzenia korespondencji osobie specjalnie do tego przeszkolonej oraz zapewnienie warunków do prawidłowego odbioru korespondencji elektronicznej nie wykluczał jeszcze zawinienia w opóźnieniu. Ocenie podlegało bowiem działanie pracownika, które Sąd pierwszej instancji trafnie uznał za nierzetelne. Nie sposób zasadnie twierdzić, że zachowanie polegające na zaniechaniu skontrolowania zawartości korespondencji elektronicznej nosiło znamiona należytej staranności w świetle okoliczności faktycznych przywołanych we wniosku o przywrócenie terminu. Zarówno zbieżność daty decyzji, jak i organu wydającego decyzje nie mogły usprawiedliwiać błędnych założeń pracownika co do tożsamości korespondencji (odebranej i oczekującej), w sytuacji, gdy pełnomocnik reprezentował stronę w obydwu postępowaniach podatkowych toczących się przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. W tego rodzaju przypadkach wydanie dwóch decyzji w tym samym dniu w zakresie różnych okresów rozliczeniowych w VAT za ten sam rok nie stanowiło nadzwyczajnej okoliczności uzasadniającej przypuszczenie o zdublowaniu zawiadomień dotyczących wpływu korespondencji.

W kontekście przesłanek warunkujących zastosowanie art. 86 § 1 Ppsa, uzasadnienia dla żądania skarżącego nie mogły również stanowić wcześniejsze błędy w funkcjonowaniu platformy ePUAP. Niedoskonałości pojawiające się w działaniu systemu elektronicznych doręczeń nie tłumaczą przypadków pominięcia zawiadomień o nadesłaniu korespondencji prawidłowo nadanych do adresata. Tym bardziej, że w rozpatrywanym przypadku sprawdzenie korespondencji wiązało się w istocie z minimalnym nakładem pracy pracownika, co zasadnie akcentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.

W świetle powyższego należało stwierdzić, że niedochowanie terminu do złożenia skargi nie było spowodowane zaistnieniem niemożliwych do usunięcia przeszkód, lecz stanowiło konsekwencję zaniedbań pracownika, który przyjął błędne założenie co do zawartości przesyłki.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się zarzucanych przez autora zażalenia uchybień w zakresie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 Ppsa i orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy.