I FZ 40/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1057/22 o odrzuceniu skargi L. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w 2017 r., w 2018 r. w 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1057/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę L. sp. z o.o. w P. (dalej: Skarżąca lub Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 czerwca 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 r., 2018 r. i 2019 r.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji stanowił przepis art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.).

W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że w wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 6 października 2022 r. wezwano Spółkę do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez: 1) wskazanie numeru KRS Spółki; 2) złożenie dokumentu lub wierzytelnego odpisu dokumentu (KRS) określającego sposób reprezentacji Spółki i wykazującego umocowanie do podpisania w imieniu Spółki pełnomocnictwa, którego wierzytelny odpis załączono do skargi. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 21 października 2022 r. Pełnomocnik Skarżącej ustosunkował się do tego wezwania już w dniu 21 października 2022 r., jednak przesyłkę skierował do organu odwoławczego zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W rezultacie - zdaniem Sądu - nie mogła ona zostać uznana za wniesioną w dacie jej nadania, albowiem skutek ten zaistniał z chwilą, gdy organ przesyłkę Spółki złożył w siedzibie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w dniu 3 listopada 2022 r. W związku więc z ustaleniem, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi nie zostało wykonane w przepisanym terminie - Sąd skargę odrzucił.

2. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie. Zaskarżonego orzeczeniu zarzuciła naruszenia przepisu art. 46 § 2 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że w stanie faktycznym sprawy brakiem formalnym było niepodanie nr KRS Spółki oraz niewykazanie prawidłowości umocowania pełnomocnika do złożenia skargi, podczas gdy uczestniczył on w postepowaniu podatkowym i jego umocowanie było niekwestionowane, a dane Spółki, w tym KRS były znane organom i wiadome Sądowi pierwszej instancji.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

3.2. Odnotować należało, że w świetle art. 46 § 3 w związku z art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik ma obowiązek przy pierwszej czynności procesowej adresowanej do sądu administracyjnego, a więc zazwyczaj przy piśmie będącym skargą w danej sprawie, dołączyć dokument pełnomocnictwa lub jego wierzytelny odpis, jeśli wnosząc pismo nie złożył jeszcze takich dokumentów "przed sądem".

Nadto, jednostki organizacyjne mające zdolność sądową (tak jak spółka z o.o.) dokonują czynności w postępowaniu przed sądem administracyjnym przez osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które przy pierwszej czynności w postępowaniu sądowym mają także obowiązek wykazać swoje umocowanie, co wynika z art. 29 w związku z art. 28 § 1 P.p.s.a. Oznacza to, że tylko takie osoby mogą udzielić pełnomocnictwa do reprezentowania owej jednostki, w tym spółki z o.o., na użytek między innymi wniesienia skargi w jej imieniu i na jej rzecz. W konsekwencji stan, w którym skargę sporządza i wnosi pełnomocnik spółki z o.o., wiąże się z koniecznością przedłożenia sądowi administracyjnemu stosownych dokumentów potwierdzających istnienie umocowania pełnomocnika, w tym wykazujących legitymację osoby podpisującej pełnomocnictwo z ramienia Spółki. Jednak fakt dołączenia stosownych dokumentów do akt administracyjnych (podatkowych) sprawy nie zwalnia z obowiązku przedłożenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym pełnomocnictwa wraz z dokumentem wskazującym na umocowanie osób udzielających pełnomocnictwa do reprezentowania spółki (zob. np. wyroki NSA: z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 241/15; z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2203/17 oraz postanowienia NSA: z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 490/14; z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1175/11; z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3627/14 i powołane tam orzecznictwo; postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2022 r., sygn. akt I FZ 109/22).

Brak dokumentu wykazującego umocowanie do reprezentacji strony (art. 29) stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. w odniesieniu do spółek kapitałowych polega w szczególności na przedstawieniu aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

3.2.1. W realiach niniejszej sprawy w zakreślonym terminie Spółka nie złożyła w terminie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osoby do reprezentacji Skarżącej przez osobę podpisaną pod pełnomocnictwem.

Skarga tak złożona (i nie uzupełniona mimo prawidłowego wezwania) dotknięta była zatem brakiem uniemożliwiającym nadanie jej dalszego biegu. Tym samym zachodziła podstawa do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 § 1 i art. 29 i art. 37 § 1 P.p.s.a. Z przepisów (art. 28 § 1 i art. 29 P.p.s.a.) wynika wyraźnie, że to na osobie dokonującej czynności w postępowaniu w imieniu osoby prawnej spoczywa obowiązek wykazania swego umocowania. Obowiązku tego nie niwelują przepisy ustawy o KRS, ani bowiem ogłoszenie dokonanego wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym ani ujawnienie danej osoby jako uprawnionej do reprezentacji spółki w Centralnej Informacji nie zwalnia strony postępowania sądowoadministracyjnego (czy działającej osobiście, czy przez pełnomocnika) od obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi, a ciężar czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie, nie zostaje przerzucony na sąd (zob. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt I FZ 239/22).

3.2.2. Bezzasadne były motywy zażalenia, że przed sądem nie zachodziła potrzeba wykazania właściwego umocowania pełnomocnika, gdyż ten występował przed organem.

W tej sprawie wezwano Spółkę do usunięcia braków skargi w oparciu o art. 49 § 1 P.p.s.a. Przepis ten nie daje podstaw do samodzielnego uzupełniania braków pisma przez sąd lub przez przewodniczącego wydziału, chyba że dotyczy to czynności, która nie stoi na przeszkodzie nadaniu sprawie dalszego biegu. Obowiązkiem zaś pełnomocnika - jak wyżej wyjaśniono - było wykazanie swojego umocowania w sprawie zainicjowanej przed sądem.

3.2.3. Prawidłowości rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi - z powodu nie uzupełnienia jej braku formalnego w zakresie wykazania stosownym dokumentem prawa do reprezentowania Spółki - nie mogło podważyć późniejsze przedłożenie tego dokumentu do Sądu przez Dyrektora IAS, tj. w dniu 3 listopada 2022 r. Zgodnie bowiem z przepisem art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.

Pełnomocnik Spółki mylnie oznaczył adresata swojego pisma w zakresie braków skargi, zaadresował i nadał pismo do Dyrektora IAS w Katowicach, zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W takiej sytuacji o dokonanej czynności decydowała dopiero data wpłynięcia pisma do sądu właściwego, ewentualnie data jego nadania na adres tego sądu przez sąd niewłaściwy (co słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji wskazując w tym obszarze na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego). Przekazanie pisma Spółki do Sądu pierwszej instancji nastąpiło po terminie, dlatego skarga, stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (notabene stanowiącego istotę pouczenia zawartego w wezwaniu sądowym doręczonym pełnomocnikowi Spółki), podlegała odrzuceniu.

3.3. W kwestii wezwania sądowego o nr KRS Spółki, stwierdzić należało, że w okolicznościach sprawy nie wskazanie w skardze rzeczonego nr, nie stanowiło braku uniemożliwiającego nadanie skardze dalszego biegu. Dostrzec tu bowiem należało, że wraz ze skargą (pierwszym pismem w sprawie) przedłożono do Sądu dokument pełnomocnictwa. Na nim zaś widnieje pieczęć Skarżącej z jej danymi adresowymi, nr NIP, REGON i KRS.

Odrzucenie zatem skargi z powodu niepodania numeru KRS wprost w pierwszym piśmie Skarżącej, w sytuacji gdy podano ten nr w dokumencie towarzyszącym skardze, nie było zasadne. Ocena taka nie zmienia jednak prawidłowości odrzucenia skargi z drugiej przyczyny, tj. nie uzupełnienia przez Spółkę braku w postaci przedłożenia dokumentu lub wierzytelnego odpisu dokumentu - w terminie wyznaczonym na dokonanie takiej czynności.

3.4. W konsekwencji brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Z podanych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 orzekł jak w sentencji postanowienia.

-----------------------

1