I FZ 33/23

Dnia 27 lutego 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia Małgorzata Niezgódka-Medek, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 grudnia 2022 roku sygn. akt I SA/Go 98/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 14 grudnia 2021 roku nr [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2021 roku na poczet zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2017 roku postanawia: 1. oddalić zażalenie, 2. sprostować oczywistą omyłkę pisarską zawartą w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 20 grudnia 2022 roku, sygn. akt I SA/Go 98/22, w ten sposób, że w miejsce błędnie wpisanego przedmiotu "za maj 2017 roku" wpisać prawidłowo przedmiot "za maj 2021 roku".

Postanowieniem z 20 grudnia 2022 roku, sygn. akt I SA/Go 98/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: "WSA") na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "P.p.s.a.") odrzucił skargę P. z siedzibą w Z. (dalej: "spółka", "skarżąca", "strona") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z 14 grudnia 2021 roku, w przedmiocie zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2021 roku na poczet zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2017 roku z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi w wyznaczonym terminie.

Z akt sprawy wynika, że WSA zarządzeniem z 28 lutego 2022 roku, doręczonym 18 marca 2022 roku, wezwał spółkę do uiszczenia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł.

W terminie przewidzianym do uiszczenia wpisu, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z 31 maja 2022 roku, sygn. akt I SPP/Go 16/22, referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Po wniesieniu przez spółkę sprzeciwu, WSA postanowieniem z 25 października 2022 roku utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.

Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA z 16 listopada 2022 roku, wezwano spółkę do wykonania w terminie 7 dni ww. prawomocnego zarządzenia z 28 lutego 2022 roku, pod rygorem odrzucenia skargi. Po odebraniu w dniu 2 grudnia 2022 roku wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia z 28 lutego 2022 roku, skarżąca nie uiściła wpisu, wcześniej bowiem powołując się na nowe okoliczności w postaci zaprzestania pobierania przez wspólników spółki zasiłku dla bezrobotnych, pismem z 17 listopada 2022 roku (data ze stempla pocztowego), wniosła ponownie o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Następnie pismem z 7 grudnia 2022 roku z ostrożności procesowej ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.

Odrzucając skargę Sąd uznał, że kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy nie mogą uchylić skutków prawomocności wydanego zarządzenia z 28 lutego 2022 roku i pozostają bez wpływu na bieg terminu z art. 220 P.p.s.a.

W zażaleniu na postanowienie z 20 grudnia 2022 roku, skarżąca zarzuciła rażącą wadliwość postanowienia poprzez wskazanie błędnych danych, jak również całkowite pominięcie faktów przedstawionych i udokumentowanych przez skarżącą oraz naruszenie przepisów, naruszenie procedury sądowej i naruszenie słusznego interesu skarżącej i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu zażalenia, skarżąca podniosła, że Sąd pierwszej instancji, że ten nie odniósł się do treści skargi i wniosków oraz pominął właściwe dane. WSA dopuścił się błędów w stosowaniu prawa i źle ustalił stan faktyczny oraz naruszył również słuszny interes skarżącej. Postanowienie Sądu pierwszej instancji zawiera rażące błędy, nie odnosi się do faktycznych danych przedstawionych w obszernej dokumentacji przez stronę, która znajduje się w aktach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 230 § 1 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem wszczynającym postępowanie jest między innymi skarga (art. 230 § 2 P.p.s.a.). Stosownie do art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek skargi, od której nie zostanie uiszczony wpis. W tym przypadku wzywa się wnoszącego skargę, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił wpis w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu skarga podlega odrzuceniu.

W niniejszej sprawie spółka w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, doręczonego 18 marca 2022 roku, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia jej od kosztów sądowych. Wniosek ten został rozpatrzony postanowieniem referendarza sądowego z 31 maja 2022 roku, sygn. akt I SPP/Go 16/22, w którym odmówiono spółce przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem WSA z 25 października 2022 roku. W konsekwencji, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA z 16 listopada 2022 roku, wezwano spółkę do wykonania prawomocnego zarządzenia z 28 lutego 2022 roku o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącej 2 grudnia 2022 roku i w wyznaczonym siedmiodniowym terminie, wpis od skargi nie został uiszczony. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił skargę, a zaskarżone w tym przedmiocie orzeczenie znajduje podstawę w art. 220 § 3 P.p.s.a.

Należy podkreślić, że ponowne wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wpływa na obowiązek wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. W orzecznictwie przyjmuje się, że prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza bowiem obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu.

Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 P.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie, nawet jeżeli w ocenie strony skarżącej wniosek opiera się na nowych okolicznościach. Podkreślić trzeba, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji, gdy Sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżąca nie spełnia przesłanek zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez Sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Również bez wpływu na zaskarżone orzeczenie pozostają twierdzenia spółki odnoszące się do trudnej sytuacji majątkowej, która może być brana pod uwagę ewentualnie w incydentalnym postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy.

Wystąpienie przez skarżącą, po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia wpisu, nawet przed upływem siedmiodniowego terminu do jego zapłacenia, z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Dlatego też ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie spełniła przesłanek do zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu i nie chroni skarżącej przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd pierwszej instancji terminie (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10 i z 20 października 2010 r., sygn. akt II FZ 527/10).

Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania i trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do istoty.

Skoro zatem należny wpis od skargi, mimo wezwania, nie został przez skarżącą uiszczony w wyznaczonym przez Sąd pierwszej instancji terminie, co jest okolicznością bezsporną, to zasadnie Sąd ten postanowił o odrzuceniu skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a.

Ponadto skarżąca, jak wynikało z treści uzasadnienia zażalenia, nie kwestionuje ustalenia, że wpis od skargi nie został uiszczony w zakreślonym terminie, jak również wysokości wpisu, lecz powołuje się na okoliczności związane z jej trudną sytuacją finansową, co w tym postępowaniu wpadkowym nie ma znaczenia.

Natomiast ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jak zostało to już wyjaśnione, w terminie określonym w wezwaniu do wykonania prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia tego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II FZ 395/18).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

W postanowieniu WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 grudnia 2022 roku, sygn. akt I SA/Go 98/22, wskazano błędny rok zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług, dlatego należało w miejsce błędnie wpisanego przedmiotu "za maj 2017 roku" zastąpić prawidłowym przedmiotem "za maj 2021 roku".

Zgodnie z art. 156 § 1 P.p.s.a, sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie można postanowić na posiedzeniu niejawnym. O sprostowaniu umieszcza się wzmiankę na oryginale wyroku, a na żądanie stron także na udzielonych im odpisach. Dalsze odpisy powinny być zredagowane w brzmieniu uwzględniającym postanowienie o sprostowaniu, o czym stanowi art. 156 § 2 P.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 156 § 3 P.p.s.a., jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji. Na mocy art. 193 P.p.s.a., przepisy te mają zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jak również zgodnie z art. 166 P.p.s.a., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Zgodnie z art. 156 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 166 w zw. z art. 193 P.p.s.a., wskazaną niedokładność Naczelny Sąd Administracyjny potraktował jako omyłkę o oczywistym charakterze wymagającą sprostowania, toteż postanowił, jak w pkt 2 sentencji rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, na podstawie powyższych przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny sprostował sentencję postanowienia.