I FZ 317/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Małgorzata Niezgódka-Medek (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Gminy P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt I SA/Op 382/17 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Gminy P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 22 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie w całości i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania.

Decyzją z 22 sierpnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu w odniesieniu do decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 28 lutego 2017 r., którą po rozpatrzeniu wniosku Gminy P. w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. w wysokości 4.518 zł:

- w zakresie, w jakim powstanie nadpłaty związane jest ze zmianą wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. określono kwotę tego zobowiązania w wysokości 4.210 zł oraz

- stwierdzono nadpłatę w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. w wysokości 308 zł oraz odmówiono stwierdzenia nadpłaty w kwocie 4.210 zł,

1) uchylił decyzję organu podatkowego I instancji w części, w której w zakresie, w jakim powstanie nadpłaty związane jest ze zmianą wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. określono kwotę tego zobowiązania w wysokości 4.210 zł i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie,

2) w pozostałej części utrzymał decyzję organu podatkowego I instancji w mocy.

Na powyżej powołaną decyzję Gmina złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wnosząc o uchylenie orzeczeń organów obu instancji. W treści skargi określiła wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 177.370 zł, wskazując, że składa się na nią suma kwot zakwestionowanej nadpłaty oraz nieudzielonego zwrotu.

Przewodniczący Wydziału WSA zarządzeniem z 29 września 2017 r., I SA/Op 382/17 wezwał Gminę do uiszczenia wpisu. Wpis stosunkowy od skargi został ustalony w wysokości 169 zł na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem".

Gmina złożyła na zarządzenie z 29 września 2017 r. zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zażalenie oparła na zarzutach rażącego naruszenia:

- art. 216 i art. 218 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa" poprzez przyjęcie, że wartość przedmiotu zaskarżenia jest inna niż podana w skardze pomimo niezakwestionowania w żaden sposób określenia wartości przedmiotu zaskarżenia podanego przez Gminę, w szczególności nieokreślenia wartości przedmiotu zaskarżenia w innej wysokości niż wskazana w skardze;

- art. 220 § 1 zd. 2 i 3 w zw. z art. 230 § 1 i art. 231 Ppsa oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia, poprzez określenie wpisu i wezwanie do jego uiszczenia w wysokości nieznajdującej oparcia w obowiązujących przepisach;

- art. 218 Ppsa poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie dochodzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie jest zasadne.

Analizę wniesionego środka odwoławczego należy rozpocząć od stwierdzenia, że pierwszy z postawionych w nim zarzutów dotyczył zaistniałych, zdaniem Gminy, uchybień proceduralnych, których dopuścił się WSA. Podnosząc naruszenie art. 216 i art. 218 Ppsa. Gmina wskazała, że Przewodniczący nie zakwestionował, w prawnie przewidzianej formie, podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, a mimo to przyjął inną wartość, która następnie stanowiła punkt wyjścia do obliczenia wpisu stosunkowego od wniesionej skargi. Powyższy zarzut Gmina rozwinęła w uzasadnieniu zażalenia, w którym wskazała, że nie została poinformowana o tym, iż podana przez nią wartość została zakwestionowana. Gmina nawiązała przy tym do stanowiska wyrażonego w jednym z orzeczeń NSA (postanowienie z 6 maja 2014 r., I GZ 101/14, publ. CBOSA), w którym wskazano, że w sytuacji, gdy rzeczywista wartość przedmiotu zaskarżenia jest inna niż wskazana w skardze, zarządzenie Przewodniczącego wydane w trybie art. 218 Ppsa powinno być opatrzone stosownym uzasadnieniem.

W tym kontekście wskazać należy, że w procedurze sądowoadministracyjnej podanie wartości przedmiotu zaskarżenia stanowi wymóg formalny każdego pisma wszczynającego postępowanie w danej instancji, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty (art. 215 § 1 Ppsa). W niniejszej sprawie skarga Gminy była objęta wpisem stosunkowym (liczonym od wartości przedmiotu zaskarżenia), a zatem treść tego środka zaskarżenia musiała czynić zadość obowiązkowi wskazanemu w powołanym przepisie.

Zgodnie z art. 218 Ppsa Przewodniczący Wydziału może sprawdzić wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczoną w piśmie i zarządzić w tym celu dochodzenie. W niniejszej sprawie Przewodniczący nie zarządził tego dochodzenia od razu ustalając wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę inną od wskazanej przez Gminę. Wbrew stanowisku Gminy, podana przez nią wartość przedmiotu zaskarżenia została zatem zakwestionowana, jednakże nie w trybie dochodzenia, o którym mowa w art. 218 Ppsa, lecz wyłącznie w wyniku jej sprawdzenia, o czym również stanowi ten przepis.

Nie mniej jednak w stanie faktycznym tej sprawy WSA dopuścił się uchybień proceduralnych, które spowodowały, że wniesione zażalenie okazało się zasadne. Wydając bowiem zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu w kwocie 169 zł, Przewodniczący wydziału ograniczył się do wskazania podstawy prawnej wyliczenia tej opłaty, tj. § 1 pkt 1 rozporządzenia. Zdaniem NSA w składzie niniejszym, było to działanie niewystarczające, albowiem Gmina, na podstawie treści doręczonego jej zarządzenia, nie mogła poznać motywów, którymi kierował się wskazany powyżej organ procesowy.

Należy bowiem zauważyć, że Gmina w skardze nie dość, iż wskazała wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości 177.370 zł to również przedstawiła argumentację, która, w jej ocenie, przemawiała za prawidłowością określonej przez nią kwoty. Przewodniczący Wydziału WSA winien zatem uzasadnić zarządzenie, wydane na podstawie art. 220 § 1 Ppsa, wzywające do uiszczenia wpisu w taki sposób, aby zarówno Gmina, jak i NSA w postępowaniu odwoławczym, mogły odnieść się merytorycznie do zaprezentowanego stanowiska. Innymi słowy, Przewodniczący Wydziału WSA powinien w zarządzeniu wzywającym do uiszczenia wpisu wskazać jaką wartość przedmiotu zaskarżenia przyjął i jakie były tego powody. Samo wskazanie podstawy prawnej obliczenia wpisu nie wyjaśniało bowiem, dlaczego wartość przedmiotu zaskarżenia podana i uzasadniona w skardze została zakwestionowana. W ocenie NSA, było to tym bardziej istotne, że Gminie służyło, stosownie do art. 227 § 1 Ppsa, prawo do wniesienia zażalenia od tego zarządzenia, w którym, jak wynika z akt sprawy, nie kwestionowała sposobu obliczenia wpisu (stosownie do odpowiedniego przepisu rozporządzenia), lecz kwotę stanowiącą punkt wyjścia do tych obliczeń.

NSA w składzie orzekającym w tej sprawie całkowicie popiera pogląd wyrażony m.in. w postanowieniu NSA z 13 września 2017 r., I FZ 197/17, że z uwagi na odpowiednie stosowanie art. 163 § 2 w zw. z art. 167 i art. 227 § 1 Ppsa, zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu, wydane na podstawie art. 220 § 1 zdanie drugie tej ustawy, w przypadku kwestionowania przez przewodniczącego wydziału podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia, wymaga uzasadnienia i nie może ograniczać się wyłącznie do podania podstawy prawnej wyliczenia tej opłaty sądowej.

Z powyższych względów NSA uznał wniesione zażalenie za zasadne stwierdzając zarazem, że przed wskazaniem przez Przewodniczącego Wydziału WSA przyczyny zakwestionowania podanej w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia przedwczesne byłoby badanie, czy wpis w niniejszej sprawie został ustalony w prawidłowej wysokości.

Z tych powodów NSA, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.