I FZ 155/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. Sp.j. z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 730/18 odrzucającego skargę w sprawie ze skargi J. Sp.j. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 12 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

Postanowieniem z 24 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 730/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - p.p.s.a., odrzucił skargę J. Sp.j. w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 12 kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (odpis z KRS) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwań, nie zostały one wykonane, czego konsekwencją było odrzucenie skargi.

Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

- błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż pełnomocnik skarżącej nie usunął braków formalnych skargi, tj. odpisu pełnomocnictwa wraz z dokumentem wskazującym umocowanie do podpisania pełnomocnictwa;

- naruszenie art. 47 § 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadne wezwanie o pełnomocnictwo z uwagi na to iż pełnomocnictwo wraz z odpisem KRS złożone zostało przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej oraz jako załącznik do skargi z 16 maja 2018 r. co zostało wymienione w załącznikach ze wskazaniem aby Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przekazał wraz ze skargą;

- błąd w ustaleniach faktycznych, iż skarżąca nie dotrzymała terminu w sytuacji, gdy brak było uzasadnienia do wzywania o pełnomocnictwo, które zostało złożone przed I i II organem podatkowym oraz jako załącznik wymieniony do skargi z 16 maja 2018 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Podmioty umocowane do podejmowania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym w imieniu stron tego postępowania, do których zalicza się przedstawiciela ustawowego działającego za osobę fizyczną nieposiadającą zdolności procesowej, a także organy lub osoby uprawnione do działania w imieniu jednostek organizacyjnych, muszą udowodnić, że mają prawo do działania za stronę. Przepis art. 29 p.p.s.a. nakazuje, aby udowodnienie umocowania miało formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie.

Jeśli chodzi o pierwszy z wyżej wymienionych braków formalnych, tj. nadesłanie pełnomocnictwa, wskazać należy, że ocena dopuszczalności powołania się na pełnomocnictwo złożone wcześniej do akt administracyjnych była przedmiotem licznych i rozbieżnych orzeczeń sądów administracyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyrażano pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik może skutecznie powołać się na pełnomocnictwo złożone wcześniej w aktach administracyjnych nadesłanych wraz ze skargą na akt (działanie, bezczynność) organu, o ile treść tego pełnomocnictwa nie budzi wątpliwości co do jego zakresu i w sposób wyraźny obejmuje występowanie przed sądami administracyjnymi. Nie był to jednak pogląd dominujący, bowiem równie często wskazywano, że użyte w art. 37 § 1 p.p.s.a. pojęcie "sprawa" dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, zainicjowanego konkretną skargą. Tym samym, dokonując pierwszej czynności w danej sprawie (rozumianej formalnie jako dane postępowanie sądowoadministracyjne), należy każdorazowo przedłożyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis.

Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 15 sierpnia 2015 r. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Obecne brzmienie art. 46 § 3 p.p.s.a. zostało wprowadzone przez art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658).

W myśl tego przepisu w brzmieniu obecnie obowiązującym do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem.

Przed wspomnianą nowelizacją przepis ten nie zawierał zatem sprecyzowania "przed sądem", co było źródłem niejasności przy stosowaniu tego przepisu i wywołało opisane wyżej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Obecnie, od 15 sierpnia 2015 r., nie może już nasuwać żadnych wątpliwości, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie czyni zadość wymaganiom przewidzianym w art. 37 § 1 oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji strona jest obowiązana uzupełnić ten brak formalny skargi i złożyć pełnomocnictwo, względnie jego wierzytelny odpis (por. postanowienie NSA z dnia 19 lipca 2018 r. sygn. akt I OZ 688/18 oraz z dnia 28 czerwca 2017, sygn. akt II OZ 690/17).

W niniejszej sprawie dokument pełnomocnictwa nie został złożony przy pierwszym piśmie skarżącej wnoszonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, tj. skardze z 16 maja 2018 r. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że skarga dotknięta była brakiem formalnym. Powołanie się przez pełnomocnika skarżącej na istnienie pełnomocnictwa w aktach administracyjnych sprawy nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Sąd I instancji trafnie wezwał pełnomocnika do uzupełnienia tego braku w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wobec tego, że wezwanie nie zostało wykonane, Sąd prawidłowo odrzucił skargę.

Odnosząc się do zarzutu, że winę za niekompletność skargi ponosi organ administracji publicznej, który nie przekazał do Sądu wszystkich dokumentów, takich jak pełnomocnictwo, należy stwierdzić, że w nadesłanej odpowiedzi na skargę organ poinformował, że mimo oznaczenia pełnomocnictwa jako załącznika do skargi, nie zostało ono do niej załączone.

Natomiast odnosząc się do braku formalnego skargi, polegającego na nadesłaniu dokumentu określającego umocowanie do reprezentacji strony, to wskazać należy, że w świetle art. 28 § 1 w zw. z art. 29 p.p.s.a., osoby uprawnione do działania w imieniu osób prawnych powinny wykazać to prawo stosownym dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Dokumentem tym w przypadku spółki prawa handlowego jest co do zasady odpis z rejestru przedsiębiorców KRS, czyli dokument, o przedstawienie którego została wezwana skarżąca. Zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., a w sytuacji, gdy strona nie uczyni zadość wezwaniu w ww. zakresie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższego stanowiska nie zmienia okoliczność, że zgodnie z art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 986 ze zm.) pobrane samodzielnie wydruki komputerowe aktualnych i pełnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację, tj. odpisów odpisy, wyciągów i zaświadczeń oraz udzielanych informacji z Rejestru. Należy bowiem wskazać, że obowiązek wykazania umocowania spoczywa na stronie skarżącej, a rolą Sądu nie jest wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (por. postanowienia NSA: z 9 maja 2018 r., II GZ 156/18; z 23 października 2015 r., II OSK 2456/15).

Żaden z opisanych wyżej dokumentów w dniu rozpoznawania skargi nie znajdował się w aktach sprawy, były więc podstawy do odrzucenia skargi jako wniesionej z brakami formalnymi, które nie zostały w terminie uzupełnione na wezwanie sądu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.