I FZ 106/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. sp. z o.o. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 1438/22 odrzucające skargę D. sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 października 2022 r. nr 2201-IOV-3.4103.181.2022/10/06 w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2017 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1438/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę D. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: spółka, skarżąca, strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 października 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2017 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd I instancji wyjaśnił, że spółka wniosła do WSA w Gdańsku skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału WSA w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2022 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS, statut ...) zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako P.p.s.a.), w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia ww. wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Do skarżącej został również przesłany odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi.

Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie oraz odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu została po raz pierwszy awizowana w dniu 5 stycznia 2023 r., powtórnie awizowana w dniu 13 stycznia 2023 r., a następnie zwrócona do nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" w dniu 20 stycznia 2023 r. Zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2023 r. ww. wezwanie oraz odpis zarządzenia zostały pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu 19 stycznia 2023 r. W związku z powyższym, zakreślony siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi, jak i uiszczenia wpisu, upływał dnia 26 stycznia 2023 r.

W zakreślonym terminie skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi. Skarżąca nie uiściła również wpisu sądowego w kwocie 100 zł.

Dlatego też WSA stwierdził, że skarga podlega odrzuceniu na mocy art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, spółka zaskarżyła powyższe postanowienie sądu I instancji. W uzasadnieniu pisma podniesiono, że spółka skarżącego miała charakter rodzinny i jej siedziba znajdowała się na nieruchomości będącej także miejscem zamieszkania wspólników i innych członków rodziny.

Spółka skarżącej nie prowadzi wprawdzie obecnie działalności, jednak ze względu na niezakończone sprawy otrzymuje korespondencję, w tym listy z organów skarbowych, ZUS, sądów KRS i innych itp. Przesyłki były wydawane, a w wypadku nieobecności zostawiane były awiza. Jednak zawsze, co kilka dni (i to tylko np. w wypadku wyjazdów) skarżący lub domownicy opróżniali skrzynkę z awiz i jechali do Urzędu Pocztowego w N., który doręcza przesyłki i odbierali wszelkie przesyłki, osobiste lub do spółki. W okresie od 5 stycznia 2023 r. do 20 stycznia 2023 r., nie było żadnego awiza przesyłki, która nie zostałaby odebrana, w tym nie było awiza przesyłki z WSA. Nigdy też pracownicy poczty nie sugerowali, by była jeszcze jakaś przesyłka. W okresie tym odbierano natomiast na terenie nieruchomości skarżącego przesyłki z Sądu Rejonowego.

Nie doszło zatem do doręczenia zastępczego, ale do braku właściwego awizowania przesyłki.

Wnoszący zażalenie wniósł o przeprowadzenie rozprawy i przesłuchanie świadków na okoliczność niedokonania awizowania przesyłki i braku świadomości skarżącej o przesłaniu wezwania oraz o przeprowadzenie szeregu dowodów z dokumentów. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenia art. 73 § 3 i § 4 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe uznanie, że nastąpiło doręczenie zastępcze.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie jako niezasadne podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a., sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym – jak to wynika z art. 220 § 3 P.p.s.a. – w sytuacji, gdy brak fiskalny dotyczy skargi, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia.

Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

Z uwagi na nieprzedłożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej, prawidłowo sąd wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi w tym zakresie. Jednocześnie skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, jak i pouczona o skutkach niezastosowania się do ww. wezwań.

Jak wynika z akt sprawy, w wyznaczonym terminie skarżąca nie uzupełniła ww. braków formalnych skargi.

Przesyłka zawierająca wezwanie oraz odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu (karta 23 akt sądowych) została po raz pierwszy awizowana w dniu 5 stycznia 2023 r., powtórnie awizowana w dniu 13 stycznia 2023 r., a następnie zwrócona do nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" w dniu 20 stycznia 2023 r. Zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2023 r. ww. wezwanie oraz odpis zarządzenia zostały pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu 19 stycznia 2023 r. W związku z powyższym, zakreślony siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi, jak i uiszczenia wpisu, upływał dnia 26 stycznia 2023 r.

Z art. 73 § 1 i § 4 P.p.s.a. wynika, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma. Fikcja ta polega na przyjęciu za udowodniony fakt prawotwórczy, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe.

Zauważyć trzeba, że koperta jak i zwrotne potwierdzenie odbioru stanowią dokument, który może być dowodem w toku postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt i FSK 208/22, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). W niniejszej sprawie adnotacje o awizowaniu opatrzone zostały podpisem doręczającego. Z potwierdzenia odbioru jednoznacznie przy tym wynika, w jakim miejscu były pozostawione awiza. Doręczyciel oznaczył wyraźnie, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że jeżeli z adnotacji czynionych przez doręczyciela na kopercie zawierającej przesyłkę jednoznacznie wynika, że nie odebrano przesyłki mimo prawidłowego jej awizowania, nie mogą powstać wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zastępczego (zob. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt I GSK 1944/15).

Skarżąca spółka, chcąc udowodnić okoliczność przeciwną od wynikającej z dokumentu, jakim jest potwierdzenie odbioru, powinna przedstawić na to wprost przeciwdowód lub wykazać, że to, co stwierdził doręczyciel, nie mogło mieć miejsca. Jedną z możliwości służących wykazaniu braku skuteczności fikcji prawnej doręczenia, o którym mowa w art. 73 P.p.s.a. jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej (postanowienie NSA z 15 lutego 2016 r., II FSK 1761/15, CBOSA), z której skarżąca nie skorzystała.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę, albowiem mimo wezwania sądu nie uiszczono należnego wpisu ani nie nadesłano żądanych dokumentów.

Odnosząc się zaś do zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych, należy wskazać na treść art. 106 § 3 P.p.s.a., regulującego postępowanie dowodowe możliwe do przeprowadzenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie mianowicie z tym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że sąd administracyjny ma ograniczone możliwości prowadzenia postępowania dowodowego, przede wszystkim nie może przesłuchiwać świadków. Z tego względu wniosek o dopuszczenie takiego dowodu jest niedopuszczalny. Należy ponadto zauważyć, że mimo wskazania w rozpatrywanym zażaleniu na 6 dowodów z dokumentów, do pisma dołączono w postaci załącznika tylko fotografię skrzynki pocztowej skarżącego oraz kserokopię 2 kopert pism przesłanych z Sądu Rejonowego w M. Biorąc jednak pod uwagę poczynione w sprawie ustalenia, dokumenty te w żaden sposób nie mogą wpłynąć na treść podjętego rozstrzygnięcia.

Odnośnie natomiast do wniosku o przeprowadzenie rozprawy, NSA przypomina, że zgodnie z art. 197 § 1 P.p.s.a. "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym".

Uznając w rezultacie, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Bartosz Wojciechowski (spr.)

sędzia NSA