I FSK 253/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w R. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2022 r. sygn. akt I FSK 97/17 w sprawie ze skargi kasacyjnej P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 186/16 w sprawie ze skargi P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 28 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wskazane miesiące od grudnia 2006 r. do grudnia 2007 r. postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego

Wyrokiem z 16 grudnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 97/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 października 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 186/16.

Wnioskiem z 2 lutego 2023 r. działający w imieniu Spółki likwidator – P. W., wniósł o wznowienie postępowania zakończonego powołanym wyżej wyrokiem NSA.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu.

Skargę o wznowienie postępowania można oprzeć na jednej z przesłanek wymienionych w Dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: P.p.s.a.) - "Wznowienie postępowania".

Zgodnie z art. 270 P.p.s.a. tylko w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Szczegółowe przesłanki wznowienia postępowania zostały wyczerpująco wymienione w art. 271 do art. 273 P.p.s.a. Stosownie do tych przepisów można żądać wznowienia postępowania: z powodu nieważności (art. 271 pkt 1 i 2 P.p.s.a.); gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 P.p.s.a.); gdy orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym lub że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.) oraz w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 P.p.s.a.) lub w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3 P.p.s.a.). Dodatkowo zgodnie z art. 272 § 3 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego.

Wskazać jednak należy, że nie jest wystarczające samo powołanie przepisu z powyższego zakresu, aby można było mówić o powołaniu przesłanki wznowienia postępowania.

Zgodnie natomiast z art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci. Badanie o jakim mowa w ww. przepisie nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania.

W niniejszej sprawie działający w imieniu Spółki likwidator nie powołał żadnego z wymienionych wyżej przepisów (podstaw wznowieniowych), w świetle którego można byłoby wznowić postępowanie sądowe zakończone prawomocnym wyrokiem NSA z 16 grudnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 97/17. Sformułowany wniosek ogranicza się jedynie do wskazania jednego zdania o treści: "Proszę o wznowienie postępowania I FSK 97/17".

Dodatkowo należało wskazać, że stosownie do treści art. 276 P.p.s.a. do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175 P.p.s.a. Odesłanie to oznacza, że skargę o wznowienie postępowania może sporządzić wyłącznie adwokat lub radca prawny, zaś w sprawach podatkowych również doradca podatkowy, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy (art. 175 § 1 i 3 P.p.s.a.). Powyższych ograniczeń nie stosuje się, gdy skargę o wznowienie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem oraz w przypadku prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka (art. 175 § 2 P.p.s.a.).

Powyższa regulacja prowadzi do wniosku, że do skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem NSA ma zastosowanie przymus adwokacko-radcowski, co oznacza, że musi być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że niedopełnienie tego obowiązku jest brakiem nieusuwalnym skargi o wznowienie postępowania, który powoduje jej odrzucenie bez uprzedniego wzywania do usunięcia braku formalnego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 193 i art. 276 P.p.s.a.

W tej sprawie składający w imieniu Spółki likwidator nie spełnił wymagań o których mowa w art. 175 § 1 P.p.s.a. i skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem NSA sporządził osobiście. Brak ten skargi wznowieniowej, będący uchybieniem nieusuwalnym, musi powodować jej odrzucenie (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt I GSK 359/05 opubl. ONSAiWSA 2005/5/98).

Wobec braku oparcia skargi o wznowienie postępowania sądowego na ustawowej podstawie wznowienia oraz braku spełnienia wymogu adwokacko – radcowskiego do jej wniesienia, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 193 i art. 276 P.p.s.a., orzekł o jej odrzuceniu.