I FSK 227/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (spr.), Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, Sędzia WSA (del.) Dominik Mączyński, Protokolant Kamil Klatt, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi A. C. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2022 r., sygn. akt I FSK 2333/21 ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. III SA/Wa 1058/21 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 r. i 2016 r. postanawia: 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2) zwrócić A. C. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 1.502 (słownie: jeden tysiąc pięćset dwa) złote, tytułem uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania.

Wyrokiem z 20 maja 2022 r., sygn. akt I FSK 2333/21, Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie - uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1058/21 i oddalił skargę M. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 9 sierpnia 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 r. i 2016 r. oraz orzekł o kosztach postępowania.

W dniu 31 stycznia 2024 r. (data nadania w placówce pocztowej), były wspólnik wykreślonej spółki M. sp. z o.o. z siedzibą w B. – A. C. (dalej: strona, skarżący), wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem NSA z 20 maja 2022 r. domagając się wznowienia postępowania prowadzonego przez NSA w sprawie o sygn. akt I FSK 2333/21 z powodu nieważności, ze względu na brak zdolności sądowej strony tego postępowania – spółki M. sp. z o.o. z siedzibą w B., zmianę wyroku poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej oraz umorzenie postępowania na skutek braku zdolności sądowej wobec spółki na dzień wydania orzeczenia w sprawie I FSK 2333/21, co spowodowane było prawomocnym wykreśleniem podmiotu z Krajowego Rejestru Sądowego, a więc utratą przez spółkę bytu prawnego i zdolności sądowej.

Wniesiono ponadto o przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi o wznowienie postępowania dokumentów: wydruku pełnego KRS spółki na okoliczność określenia daty utraty zdolności sądowej przez stronę i wykreślenia spółki z KRS oraz umowy sprzedaży udziałów z 14 grudnia 2017 r. na okoliczność statusu A. C., jako wspólnika spółki M. sp. z o.o. z siedzibą w B.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2022 r., sygn. akt I FSK 2333/21, podlega odrzuceniu.

Przede wszystkim – co istotne w kontekście niniejszej sprawy - skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2022 r. jest ponowną (drugą) skargą wniesioną w imieniu wykreślonej już spółki M. sp. z o.o. z siedzibą w B.

Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadomym jest, że poprzednia (pierwsza) skarga o wznowienie postępowania została złożona w dniu 1 sierpnia 2023 r. (data nadania w placówce pocztowej), przez byłego prezes zarządu spółki – A. K., który zażądał wznowienia postępowania prowadzonego przed NSA w sprawie I FSK 2333/21 z powodów tożsamych jak w tej sprawie.

Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2023 r. sygn. akt I FSK 1391/23 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego złożoną przez byłego prezesa zarządu spółki M. sp. z o.o. – A. K. Sąd stwierdził, że skarżący nie spełnił wymagań, o których mowa w art. 276 w zw. z art. 175 § 1 P.p.s.a. - skarga o wznowienie postępowania nie została sporządzona, ani przez profesjonalnego pełnomocnika, ani przez żaden z podmiotów wymienionych w art. 175 P.p.s.a. Skargę tę skarżący sporządził osobiście, nie mając tzw. zdolności postulacyjnej do sporządzenia przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania, co skutkuje jej odrzuceniem.

Przechodząc do zagadnienia będącego przedmiotem niniejszej sprawy, wyjaśnić należało, że stosownie do art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.), w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Przesłanki wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zostały określone w przepisach art. 271 - 273 P.p.s.a.

Jednakże, jak stanowi art. 285 § 1 P.p.s.a., niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie postępowania. Przepis ten stanowi wyraz zasady stabilności orzecznictwa w wymiarze prawomocności orzeczeń i jako taki powinien być wykładany ściśle, a wynikająca z niego zasada – chroniona. Jedyne wyjątki przewidziane zostały w art. 285 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skarga o wznowienie postępowania została oparta na podstawie wznowienia określonej w art. 272 § 1, 2a i 3 P.p.s.a., co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

Zgodnie z zacytowanym powyżej art. 285 § 1 P.p.s.a., uprawomocnienie się orzeczenia kończącego wznowione postępowanie powoduje niedopuszczalność jego ponownego wznowienia niezależnie od podstaw uzasadniających ponowne wznowienie. Należy dodać, że w powyższym przepisie ustawodawca nie określił rodzaju orzeczeń, których prawomocność wywołuje skutek w postaci niedopuszczalności złożenia kolejnej skargi o wznowienie postępowania. Wskazane w nim orzeczenie wydane na skutek skargi o wznowienie postępowania to zatem każde orzeczenie zarówno o charakterze merytorycznym, jak i wyłącznie procesowym, np. postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania lub umorzeniu postępowania zainicjowanego skargą o wznowienie postępowania (tak J. P. Tarno w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, LexisNexis 2012, s. 705; a także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 27 września 2011 r., sygn. II OSK 1765/11; z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. II OSK 1253/11; z dnia 29 marca 2011 r., sygn. II OSK 237/11; z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. II OSK 1000/10 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W rozpoznawanej sprawie skarżący działając jako były wspólnik wykreślonej spółki M. sp. z o.o. ponownie domaga się wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2022 r., sygn. akt I FSK 2333/21, w sytuacji gdy toczyło się już postępowanie o wznowienie tego postępowania i zostało ono zakończone prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z 14 grudnia 2023 r. sygn. akt I FSK 1391/23.

W tych okolicznościach należało uznać, że ponowna skarga o wznowienie postępowania sądowego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285 § 1, art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 193 i art. 276 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 276 P.p.s.a. Sąd z urzędu zwrócił stronie cały uiszczony wpis od skargi o wznowienie postępowania.

Izabela Najda - Ossowska Janusz Zubrzycki Dominik Mączyński

Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia WSA (del.)