I FSK 2266/21

Wynagrodzenie z tytułu wykonywania usługi Agenta Emisji, o której mowa w art. 7a ust. 1 i 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 89, ze zm.), podlega zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r. poz. 106, ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, Protokolant Asystent Sędziego Paweł Bobrowicz, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 2132/20 w sprawie ze skargi Banku [...] S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 9 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz Banku [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 18 maja 2021 r. (sygn. III SA/Wa 2132/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd pierwszej instancji) uchylił zaskarżoną przez B. S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej: Bank lub Wnioskodawca) interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 9 września 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku VAT usług świadczonych jako Agent Emisji (wyrok ten oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

1.1. Wniosek interpretacyjny.

Postępowanie w tym przedmiocie zainicjowane zostało, złożonym przez Bank wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego. W uzasadnieniu wniosku z 10 czerwca 2020 r. przedstawił on następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca jest bankiem uniwersalnym prowadzącym działalność bankową w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2019 r., poz. 2357, ze zm.), będący zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT i jednym z największych podmiotów na rynku bankowym w Polsce. Wnioskodawca jest bankiem prowadzącym działalność powierniczą w rozumieniu przepisów art. 3 pkt 36 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 89, ze zm., dalej: ustawy o obrocie instrumentami finansowymi).

Wnioskodawca jest podmiotem uprawnionym do wykonywania funkcji Agenta Emisji w rozumieniu art. 7a ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi Ponadto, Bank zawarł z K. S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej: KDPW) umowę o uczestnictwo bezpośrednie w systemie depozytowym w typie uczestnictwa Agenta Emisji i sponsora emisji. Tym samym Wnioskodawca stanowi podmiot uprawniony do pełnienia funkcji Agenta Emisji w rozumieniu zarówno regulacji KDPW (dalej jako: Agent Emisji) jak i ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r. poz. 106, ze zm.; dalej: ustawa o VAT).

Umowa o wykonywanie funkcji Agenta Emisji zawierana jest przed rozpoczęciem proponowania nabycia papierów wartościowych, zaś obowiązki Agenta Emisji obejmują co do zasady czynności wymienione w art. 7b ust. 4 ustawy o VAT.

Umowa o wykonywanie funkcji Agenta Emisji nie może wyłączyć ani ograniczyć obowiązków Agenta Emisji. Co do zasady, zarówno w sytuacji, w której zgodnie z przepisami ustawy o VAT udział Agenta Emisji odgrywał będzie charakter obligatoryjny, jak również w przypadku korzystania przez Klienta ze wsparcia Banku, jako Agenta Emisji dla potrzeb emisji, w ramach których jego udział nie jest wymagany, świadczenie usługi pełnienia funkcji Agenta Emisji zawsze obejmować będzie wykonywanie zakresu czynności, wynikającego bezpośrednio z treści przepisów ustawy o VAT.

Pośredniczenie w zawieraniu przez emitenta umowy, której przedmiotem jest rejestracja papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych, w szczególności udzielanie emitentowi niezbędnej pomocy w zakresie ustalenia i przygotowania dokumentacji niezbędnej do zawarcia tej umowy, jest jednym z obligatoryjnych elementów wsparcia udzielanego przez Agenta Emisji.

W celu umożliwienia pełnienia przez Bank funkcji Agenta Emisji, Wnioskodawca co do zasady zawiera z danym emitentem obligacji (dalej: Klient) umowę w celu określenia zasad i warunków, na jakich Bank będzie wykonywał funkcję Agenta Emisji na rzecz Klienta w związku z emisją obligacji, jak również zasad wynagradzania za pełnienie tej funkcji (dalej powoływana jako: Umowa).

Usługa Agenta Emisji świadczona przez Bank w ramach Umowy ma, zdaniem Wnioskodawcy charakter kompleksowy i obejmuje:

- weryfikację spełniania przez emitenta wymogów dotyczących emisji obligacji, wynikających z przepisów prawa;

- weryfikację zgodności działań emitenta z wymogami dotyczącymi oferowania obligacji, wynikającymi z przepisów prawa;

- weryfikację spełniania przez obligacje oraz przez emitenta warunków rejestracji w depozycie papierów wartościowych, a także tego, czy przyjęte przez KDPW, zasady obsługi realizacji zobowiązań emitentów zapewniają możliwość prawidłowego wykonania zobowiązań wynikających z obligacji;

- utworzenie i prowadzenie ewidencji osób uprawnionych z obligacji;

- pośredniczenie w zawieraniu przez emitenta umowy, której przedmiotem jest rejestracja obligacji w depozycie papierów wartościowych;

- pomoc w przygotowaniu i złożeniu wniosku o zawarcie umowy o uczestnictwo w KDPW wraz z załącznikami, w przypadku gdy emitent nie jest jeszcze uczestnikiem KDPW w typie emitent.

Czynności wykonywane przez Agenta Emisji sprowadzają się de facto do weryfikacji zgodności z prawem danej potencjalnej emisji papierów wartościowych, jak również działań w charakterze pośrednika w procesie rejestracji instrumentów finansowych w KDPW.

W ramach usługi Agenta Emisji, Bank będzie przejściowo prowadził ewidencję papierów wartościowych. Ewidencja, co do zasady, będzie prowadzona od chwili jej utworzenia do chwili przeniesienia zapisów dotyczących instrumentów finansowych na indywidualne rachunki papierów wartościowych poszczególnych inwestorów (prowadzone w domach maklerskich lub innych instytucjach finansowych), a więc nie więcej niż kilka dni roboczych.

Zgodnie z założonym modelem biznesowym, Bank co do zasady, nie będzie prowadził stałego rejestru Sponsora Emisji dla papierów wartościowych objętych usługą Agenta Emisji. Sporadycznie, może zdarzyć się jednak, że inwestor nie wskaże indywidualnego rachunku papierów wartościowych i Bank będzie w tym ograniczonym zakresie prowadził rejestr Sponsora Emisji. Rejestr Sponsora Emisji będzie obejmował zapisy dotyczące papierów wartościowych - uważane za rachunki papierów wartościowych - na podstawie ustawy o VAT.

Bank nie pobiera osobnego wynagrodzenia za tymczasowe prowadzenie ewidencji papierów wartościowych, o którym mowa wyżej. Nadrzędnym celem usługi Agenta Emisji jest doprowadzenie do wprowadzenia instrumentu finansowego do obrotu poprzez kreację papieru wartościowego i jego rejestrację w depozycie papierów wartościowych. Przejściowe prowadzenie ewidencji papierów wartościowych w usłudze Agenta Emisji ma znaczenie marginalne.

Z tytułu wykonywania funkcji Agenta Emisji, Bank pobiera od Klienta jednorazowe wynagrodzenie związane z pełnieniem funkcji Agenta Emisji

Dodatkowo Klient dokonuje na rzecz Banku zwrotu kosztów związanych z ponoszeniem przez Bank opłat na rzecz KDPW.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:

Czy wskazane w opisie stanu faktycznego usługi wykonywane przez Bank, na podstawie umowy o wykonywanie funkcji Agenta Emisji, podlegają zwolnieniu z podatku od towarów i usług, w myśl art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r., poz. 106, ze zm., dalej: ustawa o VAT)?

Zdaniem Wnioskodawcy, na gruncie systemu VAT obowiązującego w Unii Europejskiej kluczowe znaczenie mają przede wszystkim ekonomiczne skutki określonych zdarzeń, co podkreślał w swoich orzeczeniach Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE).

W ocenie Banku, nie ulega wątpliwości, iż wykonywanie funkcji Agenta Emisji stanowi świadczenie usług na gruncie podatku VAT z uwagi na fakt, że:

- usługa Agenta Emisji świadczona jest na podstawie Umowy (istnieje związek prawny pomiędzy Bankiem a Klientem),

- otrzymane przez Bank wynagrodzenie, wyrażone w pieniądzu, należne jest za konkretne świadczenie ze strony Banku,

- Klient odnosi faktyczną korzyść z racji wykonywanej przez Bank funkcji Agenta Emisji, nierozerwalnie powiązanej z wprowadzeniem danego instrumentu finansowego na rynek oraz doprowadzeniem do jego sprzedaży na rzecz inwestorów.

Wnioskodawca podkreślił, iż usługa pełnienia funkcji Agenta Emisji przez Bank nie stanowi usługi przechowywania bądź też zarządzania papierami wartościowymi.

Nadto, w przedstawionym stanie faktycznym prowadzenie ewidencji papierów wartościowych ma wyłącznie charakter tymczasowy i przejściowy. Okoliczność ta nie powinna zatem przesądzać o charakterze i celu usługi, którym w tym przypadku nie jest z pewnością przechowanie instrumentów finansowych.

Usługi Agenta Emisji nie będą również stanowiły usługi zarządzania instrumentami finansowymi.

Wnioskodawca wskazał, że obligacje, listy zastawne, czy też certyfikaty inwestycyjne, w odniesieniu do których funkcja Agenta Emisji jest pełniona, stanowią instrumenty finansowe w rozumieniu przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi Usługi wykonywane przez Bank w ramach pełnienia funkcji Agenta Emisji stanowią usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, nie zaś wyłącznie odnoszące się do instrumentów finansowych. Zdaniem Banku, przez czynności "odnoszące się do" instrumentów finansowych rozumieć bowiem należy działania, które nie skutkują przekazaniem środków pieniężnych lub papierów wartościowych i nie prowadzą do zmian prawnych i finansowych stron transakcji.

W ocenie Wnioskodawcy, obowiązki Agenta Emisji, których celem jest zawarcie umowy dotyczącej rejestracji papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych, a w konsekwencji doprowadzenia do rzeczywistej emisji danych papierów wartościowych, sklasyfikować należy w sposób jednoznaczny jako usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, w myśl art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

Działania wykonywane przez Agenta Emisji stanowią odróżniającą się całość, ściśle powiązaną z instrumentami finansowymi i spełniającą specyficzne, podstawowe funkcje instrumentów finansowych. Zakres działań podejmowanych przez Agenta Emisji, jak również rola tego podmiotu w całym procesie emisji określonych papierów wartościowych nie ma charakteru działań technicznych, czy wyłącznie administracyjnych, które mogłyby zostać uznane za działania niemieszczące się w zakresie czynności podlegających zwolnieniu z podatku VAT, przewidzianym dla usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe. Wszelkie obowiązki Agenta Emisji są ściśle powiązane z istotą roli Agenta Emisji. Obowiązki Agenta Emisji są niezbędne do świadczenia usługi, której przedmiotem są instrumenty finansowe i w sposób niepodważalny prowadzą do zmian prawnych i finansowych, stanowiących następstwo przeprowadzenia emisji papierów wartościowych, jak również przekazania środków pieniężnych pozyskanych w wyniku emisji papierów wartościowych oraz przekazania wyemitowanych papierów wartościowych.

W ocenie Wnioskodawcy, na gruncie podatku VAT usługę w zakresie pełnienia funkcji Agenta Emisji należy klasyfikować jako jedno świadczenie o złożonym charakterze. Powyższe uzasadnia fakt, iż istotą roli Agenta Emisji jest doprowadzenie do rejestracji papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych, a w jej konsekwencji faktyczna emisja danych papierów wartościowych. Bank w ramach swojej działalności jako Agenta Emisji wykonuje szereg czynności, których nie sposób rozpatrywać w oderwaniu od roli, jaką pełni Agent Emisji w procesie wprowadzania instrumentów na rynek.

Wnioskodawca zwrócił uwagę na stanowisko zajmowane w orzecznictwie, zgodnie z którym dla potrzeb oceny określonego działania jako świadczenia jednolitego i kompleksowego najistotniejsze jest jego zbadanie (i) z ekonomicznego (gospodarczego) punktu widzenia oraz (ii) z perspektywy nabywcy świadczenia. W odniesieniu do kwalifikacji świadczenia z punktu widzenia klienta kluczowa jest analiza gospodarczego celu dokonania transakcji po stronie nabywcy. Jeżeli z punktu widzenia odbiorcy określonego świadczenia istnieje jeden przedmiot świadczenia, wówczas mamy do czynienia ze świadczeniem złożonym, którego podział prowadziłby do sztuczności oraz wypaczałby ekonomiczny i faktyczny cel dokonywania transakcji.

Bank wskazał, że obie powyższe przesłanki spełnione są w przypadku świadczenia realizowanego przez Bank: z punktu widzenia Klienta, wszelkie czynności wykonywane przez Bank w ramach pełnienia funkcji Agenta Emisji mają ekonomiczny sens jedynie jako całość, ponieważ tylko świadczone razem odpowiadają na potrzeby Klienta jako odbiorcy usługi. Klient nie jest zainteresowany nabywaniem poszczególnych czynności świadczonych przez Bank: w jego interesie jest wyłącznie nabycie pełnej usługi wykonywanej przez Agenta Emisji jako kompleksowego świadczenia.

Wnioskodawca wyjaśnił również, że obowiązki Agenta Emisji, o których mowa w art. 7a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi są ze sobą ściśle powiązane. Usługi wykonywane w ramach pełnienia funkcji Agenta Emisji w sposób jednoznaczny mają na celu doprowadzenie do wprowadzenia na rynek danego instrumentu finansowego, jak również w konsekwencji doprowadzenie do sprzedaży tego instrumentu finansowego na rzecz inwestorów. Rola Agenta Emisji w sposób niezaprzeczalny charakteryzuje się złożonością i kompleksowością świadczonej na rzecz Klienta usługi. Pojedyncze czynności, do których realizacji zobowiązany jest Agent Emisji w myśl art. 7b ust. 4 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, nie miałyby ekonomicznego znaczenia.

W ocenie Banku, usługa Agenta Emisji spełnia wszelkie warunki do uznania jej za zwolnioną z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na gruncie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, tj. stanowi usługę o charakterze kompleksowym, której przedmiotem są instrumenty finansowe w związku z wynikającymi z jej świadczenia zmianami stanu prawnego i finansowego, a także nie stanowi usługi przechowywania bądź zarządzania instrumentami finansowymi.

Wnioskodawca stanął na stanowisku, że czynności wykonywane w ramach świadczenia usługi Agenta Emisji stanowią odpłatną usługę, której przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, prowadzącą do realizacji czynności faktycznych i prawnych, skutkujących zmianą sytuacji prawnej i finansowej, zatem wynagrodzenie należne Bankowi z tego tytułu powinno korzystać ze zwolnienia wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

1.2. Stanowisko organu.

Interpretacją indywidualną z 9 września 2020 r. organ uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wskazał, że żadna z norm prawa krajowego, czy też prawa europejskiego nie przewiduje definicji "usług złożonych". Konstrukcja ta powstała na gruncie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, nadając określone cechy tym czynnościom i opisując rodzaj relacji pomiędzy nimi. Co do zasady, każde świadczenie dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług powinno być traktowane jako odrębne i niezależne, jednak dopiero w sytuacji, gdy jedno świadczenie obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia kilka świadczeń, nie powinno być ono sztucznie dzielone dla celów podatkowych. Zatem, z ekonomicznego punktu widzenia świadczenia nie powinny być dzielone dla celów podatkowych wówczas, gdy tworzyć będą jedno świadczenie kompleksowe, obejmujące kilka świadczeń pomocniczych. Jeżeli jednak w skład tego świadczenia złożonego wchodzić będą czynności, które nie służą wyłącznie wykonaniu czynności głównej (zasadniczej), lecz mogą mieć również charakter samoistny, to wówczas nie ma podstaw dla traktowania ich jako elementu świadczenia kompleksowego.

Organ przywołał orzeczenia TSUE w sprawach C-349/96 Card Protection Plan Ltd (CPP) przeciwko Commissioners of Customs & Excise z dnia 25 lutego 1999 r., w sprawie C 41/04 Levob Verzekeringen BV, OV Bank NV przeciwko Staatssecretaris van Financien z dnia 27 października 2005 r. oraz w sprawie C-572/07 RLRE Tellmer Property sro przeciwko Financni reditelstvi v Usti nad Labem z dnia 11 czerwca 2009 r.

W kontekście powyższych wyroków organ stwierdził, że ze świadczeniem złożonym (kompleksowym) mamy do czynienia wówczas, gdy świadczenie usługodawcy jest rozbudowane i obejmuje dwie lub więcej pojedynczych czynności (świadczeń), będących elementami częściowego zobowiązania strony transakcji. Jednocześnie świadczenie takie, jeśli może zostać uznane za świadczenie o charakterze złożonym, podlega opodatkowaniu jednolitą stawką podatku od towarów i usług, właściwą dla świadczenia podstawowego, głównego.

W ocenie organu, w opisanych we wniosku okolicznościach nie mamy do czynienia ze świadczeniem o charakterze kompleksowym, ponieważ możliwe jest wyodrębnienie poszczególnych usług, które mają charakter samoistny. Okoliczności, w jakich dokonywane będą poszczególne usługi wskazują jednoznacznie, że są to świadczenia składające się z szeregu równorzędnych czynności. Nie jest tym samym możliwe określenie, które z opisanych usług stanowią świadczenie główne, a które pomocnicze realizowane w celu lepszego wykonania usługi podstawowej. W rozpatrywanej sprawie, czynności które będzie świadczył Wnioskodawca, nawet jeśli są w pewnym stopniu powiązane, muszą być traktowane rozłącznie, przy założeniu, że emitent otrzyma kilka świadczeń równorzędnych (głównych). W świetle orzecznictwa TSUE oznacza to, że właśnie połączenie tychże świadczeń w przedstawionych okolicznościach sprawy, miałoby charakter sztuczny.

Zatem, zdaniem organu, czynności wykonywanych przez Wnioskodawcę, jako Agenta Emisji, nie można uznać za usługę kompleksową, korzystającą ze zwolnienia z podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT. W związku z powyższym każda z czynności wykonywana przez Wnioskodawcę w ramach wykonywania funkcji Agenta Emisji, w celu określenia możliwości korzystania tej usługi ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, musi być rozpatrywana jako samodzielne świadczenie.

Dalej organ wskazał, że przy dokonywaniu interpretacji art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT uwzględnić należy orzecznictwo TSUE dotyczące usług finansowych. Podał, że ze zwolnienia z podatku od towarów i usług będą korzystały m.in. usługi stanowiące element usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe, wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, jeżeli takie zwolnienie wynika z orzecznictwa TSUE.

W dalszej kolejności organ odniósł się do kwestii usług pośrednictwa, wskazując m.in. na wykładnię językową tego pojęcia. Wskazał, że bezpośrednim celem aktywności pośrednika jest wywołanie skutku prawnego, polegającego na wprowadzeniu zleceniodawcy (podmiotu zastępowanego) w stosunek umowny z osobą trzecią. Podał przy tym, że zgodnie z orzecznictwem TSUE, usługa pośrednictwa finansowego powinna stanowić:

- usługę świadczoną na rzecz strony transakcji finansowej, za którą strona ta wypłaca wynagrodzenie;

- z punktu widzenia nabywcy usługi finansowej usługi świadczone przez pośrednika powinny stanowić element usługi finansowej;

- celem jest dążenie do zawarcia umowy (przy czym, pośrednik nie ma żadnego interesu co do treści umowy);

- usługa pośrednictwa nie może mieć charakteru wyłącznie wykonywania czynności faktycznych związanych z umową (nie może to być np. wyłącznie udostępnianie informacji stronom transakcji finansowej).

W ocenie organu, czynności wykonywane przez Wnioskodawcę, nie stanowią usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe, ponieważ nie spełniają one jako takie, specyficznych i istotnych funkcji usługi finansowej, co jest warunkiem zastosowania zwolnienia – zgodnie z orzecznictwem TSUE (wyroki C-2/95 SDC - pkt 66, C-235/00 CSC Financial Services Ltd. - pkt 28, C-350/10 Nordea Pankki Suomi Oyj - pkt 24).

Organ podkreślił, że aby opisane czynności mogły zostać uznane za zwolnione, czynności te muszą być właściwe. Z kolei aby uznać usługę za właściwą, musi ona z ogólnego punktu widzenia stanowić odrębną całość, w rezultacie obejmując funkcje charakterystyczne dla usługi zwolnionej.

Organ wskazał, że z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT wynika, iż zwolnione od podatku są usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie. Wskazał przy tym, że istnieje jednak różnica znaczeniowa pomiędzy określeniem "których przedmiotem są" oraz "odnoszące się do". Zdaniem organu, chociaż świadczenie przez Bank wyżej wskazanych usług można uznać za odnoszące się do instrumentów finansowych, to z całą pewnością nie można uznać, że ich przedmiotem są instrumenty finansowe. Świadczenie przez Bank przedmiotowych usług na rzecz emitenta, wbrew twierdzeniom Wnioskodawcy, nie skutkuje zmianą sytuacji prawnej i finansowej między stronami, nie prowadzi więc do zmian prawnych i finansowych stron transakcji. Dopiero w następstwie czynności wykonywanych przez niego w ramach pełnienia funkcji Agenta Emisji dochodzi do wprowadzenia papierów wartościowych na rynek.

W ocenie organu, wymienione we wniosku czynności wykonywane przez Wnioskodawcę nie stanowią również usług pośrednictwa w zakresie usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe.

Organ uznał, że świadczone przez Bank, jako Agenta Emisji czynności:

a) weryfikacji spełniania przez emitenta wymogów dotyczących emisji obligacji, wynikających z przepisów prawa,

b) weryfikacji zgodności działań emitenta z wymogami dotyczącymi oferowania obligacji, wynikającymi z przepisów prawa,

c) weryfikacji spełniania przez obligacje oraz przez emitenta warunków rejestracji w depozycie papierów wartościowych, a także tego, czy przyjęte przez KDPW, zasady obsługi realizacji zobowiązań emitentów zapewniają możliwość prawidłowego wykonania zobowiązań wynikających z obligacji

– zapewniają możliwość prawidłowego wykonania zobowiązań wynikających z obligacji. Mają charakter nadzorczo-kontrolny ukierunkowany na zapewnienie spełnienia zarówno przez emitenta, jak i przez emitowane przez niego papiery wartościowe, zgodności z przepisami prawa.

Natomiast czynnościom podejmowanym przez Bank, a polegającym na:

a) utworzeniu i prowadzeniu ewidencji osób uprawnionych z obligacji,

b) pośredniczenie w zawieraniu przez emitenta umowy, której przedmiotem jest rejestracja obligacji w depozycie papierów wartościowych,

c) pomocy w przygotowaniu i złożeniu wniosku o zawarcie umowy o uczestnictwo w KDPW wraz z załącznikami, w przypadku gdy emitent nie jest jeszcze uczestnikiem KDPW w typie emitent,

– można przypisać jedynie charakter techniczno-administracyjny, gdyż polegają one m.in. na prowadzeniu rejestru, wydaniu zaświadczeń, zawarciu umowy, czy też pomoc w zakresie ustalenia i przygotowania dokumentacji niezbędnej do zawarcia tej umowy - i nie mogą w żadnym razie wpływać na sytuację prawną i finansową ani emitenta, ani osób uprawnionych z papierów wartościowych.

Podsumowując, organ stwierdził, że czynności wymienione w opisie sprawy nie stanowią świadczenia, którego przedmiotem są instrumenty finansowe. Nie stanowią też usług pośrednictwa w tym zakresie. Usługi te nie mogą więc korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

Organ dodał również, że dla czynności prowadzenia ewidencji papierów wartościowych (rejestr Sponsora Emisji) wydano odrębne rozstrzygnięcie.

1.3. Ocena prawna Sądu pierwszej instancji.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zawarcie przedmiotowej umowy przez emitenta z Agentem Emisji jest obligatoryjne. Bez niej nie doszłoby bowiem do emisji wskazanych w art. 7a ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi papierów wartościowych w ramach emisji niepublicznej. W ocenie Sądu pierwszej instancji, obowiązki (usługi) Agenta Emisji są więc związane z emisją i obrotem instrumentami finansowymi, na co wskazuje również art. 7a ust. 4 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, a nie jak twierdzi organ, jedynie "odnoszą się do" instrumentów finansowych.

Ponadto z art. 7 ust. 1 oraz art. 7a ust. 7a i art. 7a ust. 9 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi wynika, że prawa z papierów wartościowych, powstają z chwilą dokonania zapisu w ewidencji osób uprawnionych z papierów wartościowych prowadzonej przez Agenta Emisji i przysługują osobom wskazanym w tej ewidencji jako osoby uprawnione z tych papierów wartościowych. Natomiast dopiero od chwili zarejestrowania w depozycie papierów wartościowych obligacji, listów zastawnych lub certyfikatów inwestycyjnych, zapisy w ewidencji osób uprawnionych z tych papierów wartościowych prowadzonej przez Agenta Emisji wywołują skutki prawne związane z zapisem na rachunkach papierów wartościowych.

Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd Wnioskodawcy, iż usługa zarejestrowania w depozycie papierów wartościowych obligacji, listów zastawnych lub certyfikatów inwestycyjnych, o których mowa w art. 7a ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, o której może Agenta Emisji decydować jednostronnie, wiąże się z powstaniem praw z papierów wartościowych. Nie można tym samym podzielić poglądu organu, iż obowiązki Agenta Emisji mają jedynie charakter techniczno-administracyjny. W ocenie Sądu pierwszej instancji, czynności (obowiązki wskazane w art. 7a ust. 4 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi) mogą być uznane także za świadczenie kompleksowe, albowiem realizacja obowiązku korzystania z pomocy Agenta Emisji ułatwić ma emitentom przeprowadzenie procesu rejestracji dłużnych papierów wartościowych w depozycie. Celem przedmiotowych usług jest bowiem ułatwienie emitentom przeprowadzenia procesu rejestracji dłużnych papierów wartościowych w depozycie z wiodącą rolą usługi wskazanej w art. 7a ust. 4 pkt 5 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Zatem usługi te powinny zostać uznane za świadczenie kompleksowe.

2. Skarga kasacyjna.

2.1. Od powyższego wyroku organ wywiódł skargę kasacyjną. Wyrok zaskarżył w całości. Wniósł o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Sformułował także wniosek o zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

2.2. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT w związku z art. 7a ust. 4 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłową ocenę możliwości zastosowania do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego, polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że czynności wykonywane przez Skarżącego na podstawie art. 7a ust. 4 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi można uznać za usługę kompleksową, korzystającą ze zwolnienia z podatku od towarów i usług, podczas gdy - w ocenie organu - prawidłowa wykładnia zaskarżonych przepisów winna prowadzić do uznania, że wskazane przez Bank w opisie stanu faktycznego czynności nie stanowią świadczenia, którego przedmiotem są instrumenty finansowe i nie mogą być kwalifikowane jako usługi pośrednictwa w tym zakresie, w konsekwencji czego usługi te nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT;

2.3. Na podstawie zaś art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania:

a) art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w powiązaniu z art. 153 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia przez Sąd I instancji, dlaczego w jego ocenie wykonywane przez Skarżącego usługi należy uznać za usługi kompleksowe, albowiem rozstrzygnięcie w niniejszej kwestii miało istotny wpływ na możliwość zastosowania ewentualnego zwolnienia, co doprowadziło Sąd do błędnej oceny prawnej powstałego sporu i znalazło wyraz w niepełnym uzasadnieniu skarżonego wyroku, a konsekwencji do nieuzasadnionego uchylenia interpretacji;

b) art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu żart. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT poprzez przyjęcie, że zaskarżona interpretacja została wydana z naruszeniem wskazanego przepisu prawa materialnego, mimo że do takiego naruszenia nie doszło i w konsekwencji nieuzasadnione uchylenie zaskarżonej interpretacji zamiast oddalenia skargi.

2.4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Bank wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych jej zarzutami i wnioskami (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 2 oraz art. 176 p.p.s.a.) stwierdził, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiot sporu niniejszej sprawy stanowi ocena, czy usługi Agenta Emisji, o których mowa w art. 7a ust. 1 i 4 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi podlegają zwolnieniu od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT zwalnia się od podatku usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie.

Zwolnienie to implementuje art. 135 ust. 1 lit. f) dyrektywy VAT 2006/112/WE, który stanowi, że państwa członkowskie zwalniają od VAT transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące wskazanych tam papierów wartościowych.

Konstrukcja normatywna instytucji Agenta Emisji wynika przede wszystkim z art. 7a ust. 1-10 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Zawarcie umowy o wykonywanie funkcji Agenta Emisji ma charakter obligatoryjny. Wynika wprost z art. 7 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Nakazuje on bowiem zawarcie umowy o wykonywanie funkcji Agenta Emisji, wskazanych w tym przepisie papierów wartościowych w przypadku obligacji emitowanych na podstawie ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2244 oraz z 2023 r. poz. 825 i 1723; dalej: ustawa o obligacjach), z zastrzeżeniami wymienionymi w tym przepisie, a nieistotnymi dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Przepis ten wymaga również, by umowa o wykonywanie funkcji Agenta Emisji zawarta została przed zawarciem umowy, której przedmiotem jest rejestracja tych papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych.

Umowa o wykonywanie funkcji Agenta Emisji jest zawierana przed rozpoczęciem proponowania nabycia papierów wartościowych (art. 7a ust. 2 in principio ustawy o obrocie instrumentami finansowymi).

Prawa z papierów wartościowych, o których mowa w ust. 1, powstają z chwilą dokonania zapisu w ewidencji osób uprawnionych z papierów wartościowych prowadzonej przez Agenta Emisji i przysługują osobom wskazanym w tej ewidencji jako osoby uprawnione z tych papierów wartościowych (art. 7a ust. 7a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi), zaś od chwili zarejestrowania w depozycie papierów wartościowych obligacji, listów zastawnych lub certyfikatów inwestycyjnych, o których mowa w ust. 1, zapisy w ewidencji osób uprawnionych z tych papierów wartościowych prowadzonej przez Agenta Emisji wywołują skutki prawne związane z zapisem na rachunkach papierów wartościowych (art. 7a ust. 9 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi).

Przepis art. 7a ust. 7b ustawy o obrocie instrumentami finansowymi stanowi z kolei, że do chwili zarejestrowania papierów wartościowych, o których mowa w ust. 1, w depozycie papierów wartościowych:

1) umowa zobowiązująca do przeniesienia tych papierów wartościowych przenosi je z chwilą dokonania wpisu w ewidencji osób uprawnionych z papierów wartościowych prowadzonej przez Agenta Emisji, wskazującego nabywcę oraz liczbę nabytych przez niego papierów wartościowych;

2) w przypadku, gdy nabycie tych papierów wartościowych nastąpiło na podstawie zdarzenia prawnego powodującego z mocy ustawy ich przeniesienie na nabywcę, Agenta Emisji dokonuje wpisu w ewidencji osób uprawnionych z tych papierów wartościowych na żądanie nabywcy.

Z mocy art. 7a ust. 8a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, z chwilą utworzenia ewidencji osób uprawnionych z papierów wartościowych Agent Emisji staje się bezwarunkowo i nieodwołalnie umocowany do zawarcia w imieniu emitenta umowy, której przedmiotem jest rejestracja tych papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych.

Katalog czynności składających się na usługi Agenta Emisji zawarto w art. 7a ust. 4 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, stanowiącym, iż obowiązki Agenta Emisji obejmują:

1) weryfikację dokumentów stanowiących podstawę prawną emisji papierów wartościowych w zakresie spełniania wynikających z przepisów prawa wymogów niezbędnych dla powstania i realizacji praw wynikających z papierów wartościowych;

2) weryfikację kompletności dokumentacji i oświadczeń przedstawionych przez emitenta w zakresie spełniania wynikających z przepisów prawa wymogów dotyczących oferowania papierów wartościowych;

3) weryfikację spełniania przez papiery wartościowe oraz przez ich emitenta warunków rejestracji w depozycie papierów wartościowych określonych w regulaminie, o którym mowa w art. 50 ust. 1, a także tego, czy przyjęte przez Krajowy Depozyt lub przez spółkę, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 1 pkt 1 i 4, zasady obsługi realizacji zobowiązań emitentów zapewniają możliwość prawidłowego wykonania zobowiązań wynikających z papierów wartościowych;

4) utworzenie ewidencji osób uprawnionych z papierów wartościowych oraz wydawanie zaświadczeń, o których mowa w ustawie o funduszach inwestycyjnych oraz ustawie z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach;

5) zawarcie w imieniu emitenta umowy, której przedmiotem jest rejestracja papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych, a także udzielanie emitentowi niezbędnej pomocy w zakresie ustalenia i przygotowania dokumentacji niezbędnej do zawarcia tej umowy.

Dodać w tym miejscu należy także zastrzeżenie unormowane w art. 7a ust. 5 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, zgodnie z którym, umowa o wykonywanie funkcji Agenta Emisji nie może wyłączyć ani ograniczyć wyżej wskazanych obowiązków Agenta Emisji.

Z mocy art. 10 ust. 9 tej ustawy zapisy w ewidencji osób uprawnionych z tych papierów wartościowych prowadzonej przez Agenta Emisji wywołują skutki prawne związane z zapisem na rachunkach papierów wartościowych od chwili zarejestrowania w depozycie papierów wartościowych obligacji, listów zastawnych lub certyfikatów inwestycyjnych, o których mowa w ust. 1.

Konstrukcja prawna instytucji Agenta Emisji w zakresie normowanym powyższymi przepisami wskazuje na obligatoryjny charakter umowy o pełnienie funkcji Agenta Emisji, zawieranej bezpośrednio między agentem emisji a emitentem. Bez udziału Agenta Emisji, emisja papierów wartościowych nie mogła dojść tym samym do skutku. W tym układzie usługi Agenta Emisji pozostają nierozwalanie związane z samą emisją i obrotem instrumentami finansowymi.

W tym miejscu stosownego ujęcia wymaga moment powstania prawa z papierów wartościowych, o których mowa w art. 7a ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Momentem tym jest bowiem chwila dokonania zapisu w ewidencji osób uprawnionych z papierów wartościowych prowadzonej przez Agenta Emisji i przysługują osobom wskazanym w tej ewidencji jako osoby uprawnione z tych papierów wartościowych, na wprost wskazuje art. 7a ust. 7a tej ustawy. Z kolei skutki prawne związane samym już z zapisem na rachunkach papierów wartościowych, powstają od chwili zarejestrowania papierów wartościowych obligacji, listów zastawnych lub certyfikatów inwestycyjnych w depozycie papierów wartościowych obligacji, co wynika bezpośrednio z art. 7a ust. 9 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Skoro zatem dokonanie zapisu w ewidencji osób uprawnionych z papierów wartościowych prowadzonej przez Agenta Emisji konstytuuje moment powstania prawa z papierów wartościowych, a same usługi Agenta Emisji pozostają nierozwalanie związane z samą emisją i obrotem instrumentami finansowymi, to uprawnione staje się założenie, iż usługi te, nie tyle co odnoszą się do usług finansowych, ile stanowią świadczenia, których przedmiotem są usługi finansowe.

Jak wynika z art. 7a ust. 9 w zw. z art. 7 ust. 1 o obrocie instrumentami finansowym (i co wyraźnie wskazane zostało we wniosku), działanie Agenta Emisji powoduje bezpośrednie skutki prawne związane z zapisaniem papierów na rachunku, co faktycznie oznacza wykreowanie tych papierów, a w konsekwencji – dojście do skutku samej emisji. Zatem agent emisji, którego zaangażowanie w przypadkach wskazanych w art. 7a tej ustawy jest obligatoryjne, bezpośrednio wpływa na zmianę w sferze prawnej stron transakcji.

Usługa Agenta Emisji jest zatem ściśle związana z dokonywaniem emisji. Jest więc usługą, którą przedmiot bezpośrednio stanowi instrument finansowy. Emitenci w przypadkach wskazanych w art. 7a ustawy o obrocie instrumentami finansowym są zobowiązani zawrzeć umowę o świadczenia usług Agenta Emisji. Usługi te bezpośrednio wpływają z kolei na powstanie praw z papierów wartościowych, które są emitowane.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że objęcie usług Agenta Emisji podatkiem od towarów i usług (tj. odmowy stosowania zwolnienia) byłoby sprzeczne z celem zwolnienia, ponieważ już pierwsza czynność warunkująca dojście do skutku emisji, powodowałaby obciążenie podatkiem VAT.

Należy zatem przypomnieć, że usługi finansowe podlegające zwolnieniu z VAT to takie, które powodują zmianę sytuacji finansowej stron transakcji, a nie tylko te, które dostarczają informacji lub analizy. W wyroku z 12 czerwca 2014 r. (sygn. C-461/12, Granton Advertising BV) Trybunał Sprawiedliwości podkreślał bowiem, że aby usługa była uznana za finansową, musi prowadzić do rzeczywistego przesunięcia wartości ekonomicznych pomiędzy stronami. Natomiast w wyroku z 28 lipca 2011 r. (sygn. C-350/10, Nordea Pankki Suomi Oyj) wyjaśniał, że usługi finansowe obejmują czynności powodujące przekazanie środków pieniężnych, zmieniające salda rachunków bankowych lub przenoszące prawa do instrumentów finansowych. Warto w tym względzie przypomnieć również, że usługi finansowe objęte zwolnieniem z VAT prowadzić muszą jednocześnie do zmiany praw i obowiązków stron w zakresie posiadanych instrumentów finansowych, jeśli obejmują czynności polegające na dokonywaniu operacji finansowych, nie zaś na samym doradztwie lub zarządzaniu (wyrok TSUE Z 13 grudnia 2001 r., sygn. C-235/00 CSC Financial Services Ltd.), albowiem skutkiem ich wykonania jest zmiana sytuacji prawnej i finansowej stron transakcji (wyrok TSUE z 9 lipca 2012 r., sygn. C-44/11, Deutsche Bank AG).

W konsekwencji wykonywania usług Agenta Emisji dochodzi do rzeczywistej zmiany w sytuacji prawnej i finansowej emitenta oraz samych inwestorów. Usługa Agenta Emisji bezpośrednio wpływa na sytuację prawną i finansową stron transakcji. Po pierwsze, emitent papierów wartościowych (np. spółka organizująca emisję obligacji) zmienia swoją sytuację finansową poprzez pozyskanie kapitału od inwestorów. Po drugie zaś, inwestorzy, którzy nabywają papiery wartościowe, nabywają określone prawa, co zmienia ich sytuację prawną i finansową, w tym prawa do otrzymywania odsetek (w przypadku obligacji) lub dywidend (w przypadku akcji). Proces emisji, który koordynuje agent emisji, skutkuje zatem faktyczną zmianą sytuacji finansowej emitenta (pozyskanie kapitału) oraz inwestorów (nabycie papierów wartościowych, zmiana struktury portfela inwestycyjnego). Dlatego mając na względzie dyrektywy interpretacyjne zawarte w orzecznictwie TSUE, czynności takie można uznać za usługi związane z obrotem papierami wartościowymi, które zmieniają sytuację prawną lub finansową stron transakcji.

Przypomnienia wymaga również, iż z perspektywy ustalania przedmiotu opodatkowania w przypadku świadczeń kompleksowych, nie należy ich sztucznie dzielić na odrębne usługi, jeśli tworzą one jedną funkcjonalną całość, gdyż sama usługa powinna być wówczas traktowana jako jednolite świadczenie, jeśli jeden jej element ma charakter dominujący, a pozostałe mają względem niej charakter pomocniczy (wyrok TSUE z 27 października 2005 r., sygn. C-41/04, Levob Verzekeringen BV).

Usługi Agenta Emisji polegają na świadczeniu kompleksowych usług związanych z emisją papierów wartościowych, takich jak obligacje czy akcje, na rynku finansowym. Agent emisji pośredniczy pomiędzy emitentem a inwestorami, zapewniając przeprowadzenie emisji, doradztwo w zakresie struktury emisji oraz oferty publicznej, przygotowanie dokumentacji prawnej, organizowanie procesu sprzedaży papierów wartościowych oraz koordynowanie działań związanych z rejestracją papierów wartościowych na rynku wtórnym. Do zadań Agenta Emisji należą również takie czynności jak przygotowanie dokumentacji prawnej i finansowej związanej z emisją, koordynacja działań związanych z dystrybucją papierów wartościowych, czy rejestracja papierów wartościowych na rynku finansowym. Powtórzyć w tym miejscu należy zatem, że działanie Agenta Emisji powoduje bezpośrednie skutki prawne związane z zapisaniem papierów na rachunku, co faktycznie oznacza wykreowanie tych papierów, a w konsekwencji – dojście do skutku samej emisji. Usługi Agenta Emisji są w tym względzie usługami kompleksowymi, albowiem obejmują szereg działań, które mają na celu zorganizowanie całego procesu emisji papierów wartościowych. Z perspektywy podatkowoprawnej, usługa Agenta Emisji ma charakter usługi kompleksowej (złożonej), traktowanej w tym względzie na jedna usługa ukierunkowana na wykreowanie papierów wartościowych i dojście do skutku samej emisji.

Wskazać należy również, że usługa Agenta Emisji w zakresie, w jakim przedstawił to Bank w treści złożonego przez siebie wniosku, nie obejmuje usług przechowywania i zarządzania instrumentami finansowymi, które stanowią ujemne przesłanki zaklasyfikowania świadczenia jako usług finansowych, podlegających zwolnieniu w rozumieniu art. 41 ust. 1 pkt 43 ustawy o VAT.

Ostatecznie wyjaśnienia wymaga również, iż usługi Agenta Emisji nie opierają się zasadniczo na świadczeniu usług doradczych lub marketingowych, które także uniemożliwiałby zaklasyfikowanie ich jako usług zwolnionych z VAT (zob. wyrok TSUE z 12 czerwca 2014 r., sygn. C-461/12, Granton Advertising BV). Usługi te nie mają bowiem charakteru wiodącego, a jedynie wspomagają wykonanie świadczenia zasadniczego, jakim jest wykreowanie papierów wartościowych i dojście do skutku samej emisji.

Wskazane w złożonym przez Bank wniosku zadania wykonywane przez Bank w charakterze Agenta Emisji wchodzą w zakres usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe. Nie stanowią również usług przechowywania tych instrumentów ani zarządzania nimi.

Z powyższych względów zasadna staje się następująca teza.

Wynagrodzenie z tytułu wykonywania usługi Agenta Emisji, o której mowa w art. 7a ust. 1 i 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 89, ze zm.), podlega zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r. poz. 106, ze zm.).

Ocen powyższych nie podważyły zarzuty, wniesionej przez organ skargi kasacyjnej.

Zespół czynności współtworzących usługi Agenta Emisji w ujęciu wynikającym z art. 7a ust. 4 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, których z mocy ust. 5 tego artykułu nie może wyłączyć ani ograniczyć sama umowa o wykonywanie funkcji Agenta Emisji, ma na celu wykreowanie papierów wartościowych i dojście do skutku samej emisji. Z powyższych względów, wskazany w pkt 2.2. powyżej zarzut skargi kasacyjnej, nie zasługiwał na uwzględnienie. Okoliczność ta została przez Sąd pierwszej instancji kompleksowo i spójnie wyjaśniona w treści uzasadnienia zaskarżonego przez organ wyroku. Wyjaśniono w nim bowiem, z jakich względów zespół powyższych czynności stanowi jedną, funkcjonalnie niepodzielną usługę, której przedmiot stanowią instrumenty finansowe, a ukierunkowaną na ściśle określony cel, jakim jest doprowadzenie do wprowadzenia instrumentu finansowego do obrotu poprzez kreację papieru wartościowego i jego rejestrację w depozycie papierów wartościowych. Okoliczność ta bezzasadnym czyni, wskazany w pkt 2.3. lit. a) powyżej zarzut skargi kasacyjnej. Naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT przez organ interpretacyjny, słusznie zatem doprowadziło Sąd pierwszej instancji do uchylenia wydanej interpretacji, co z kolei uwzględnić nie pozwalało ostatniego zarzutu skargi kasacyjnej, wskazanego w pkt 2.3. lit. b) powyżej.

Jednocześnie wyjaśnić należy również, iż w sprawie niniejszej nie znajduje zastosowania pogląd prawny wyrażony z uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2025 r. (sygn. I FSK 326/21). Na gruncie sprawy niniejszej Wnioskodawca wykazał bowiem, iż z przyczyn wyżej wyjaśnionych, wykonywane przez niego usługi Agenta Emisji mają charakter kompleksowy w tym znaczeniu, że co najmniej dwa elementy albo co najmniej dwie czynności wykonywane przez niego jako podatnika pozostają z sobą tak ściśle związane, że tworzą obiektywnie tylko jedno nierozerwalne – ukierunkowane na jeden, ściśle określony cel – świadczenie gospodarcze, którego rozdzielenie miałoby w tym względzie charakter sztuczny.

4. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

5. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 p.p.s.a.

|Izabela Najda-Ossowska | Roman Wiatrowski |Marek Kołaczek |