I FSK 2084/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M. U. o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej M. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt I SA/Rz 122/20 w sprawie ze skargi M. U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 12 grudnia 2019 r. nr 1801-IOV-2.4103.108.2019 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2013 r. postanawia: odmówić zawieszenia postępowania.

W ślad za skargą kasacyjną złożoną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 122/20, M. U. (dalej: skarżący) nadesłał wniosek o zawieszenie postępowania kasacyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w K., sygn. akt [...].

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że równolegle z postępowaniem administracyjnym z zawiadomienia organu podatkowego prowadzone było przez Prokuraturę Regionalną w R. pod sygn. akt [...] postępowanie przygotowawcze, w którym to postępowaniu skarżącemu zostały postawione zarzuty m.in. udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, narażanie na uszczuplenie należności publicznoprawnych, oszustwa wielkiej wartości, prania brudnych pieniędzy oraz składania fałszywych zeznań z obawy przed grożącą odpowiedzialnością karną. Sprawa ta była przedmiotem rozpoznania przez Sąd Okręgowy w K. pod sygn. akt [...], zakończonego nieprawomocnym wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2022 r., w którego pkt IV Sąd uniewinnił skarżącego od popełniania zarzucanych mu w pkt II, III, IV i V aktu oskarżenia czynów, uznając go za winnego jedynie udziału w zorganizowanej grupie przestępczej. Sprawa jest w toku, od powyższego wyroku apelację złożyli bowiem zarówno obrońca oskarżonego, jak i Prokuratura Regionalna w R.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., który poprzez odesłanie z art. 197 § 2 P.p.s.a. ma zastosowanie również w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Powołany przepis wskazuje przesłankę fakultatywnego zawieszenia postępowania, która występuje jedynie w sytuacji, w której inne postępowanie jest już rozpoczęte (zob. postanowienie NSA z 22 lipca 2014 r., II GZ 299/14). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że aby móc zastosować art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona (np. w postanowieniach NSA z 28 lutego 2012 r., I GZ 27/12; z 6 marca 2012 r., II OSK 304/12; a także wyrokach NSA: z 15 września 2017 r., I GSK 613/17; z 12 lutego 2021 r., I FSK 1560/20). Inaczej mówiąc, przymiot zagadnienia wstępnego ma rozstrzygnięcie warunkujące wydanie orzeczenia merytorycznego. Związek między postępowaniami, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., powinien być realny, rzeczywisty, faktyczny i bezpośredni (postanowienie NSA z 23 października 2008 r., II GZ 249/08). Dla sądu kwestią wstępną jest wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem materialnym, albo czy przed wydaniem tego aktu nie doszło do uchybień formalnych, które mogłyby mieć wpływ na jego treść (postanowienie NSA z 24 kwietnia 2014 r., II FZ 289/14). Jednocześnie należy podkreślić, że zagadnienie wstępne, które ujawniło się w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie jest tożsame z kwestią, która mogła mieć charakter wstępny dla postępowania administracyjnego, poprzedzającego postępowanie przed sądem administracyjnym (w przypadku gdy skarga dotyczy decyzji lub postanowień wydanych w takim sformalizowanym postępowaniu), ponieważ inny jest cel obu tych postępowań (wyrok NSA z 9 stycznia 2018 r., I OSK 1474/17).

Zakończenie postępowania przez Sądem Okręgowym w sprawie karnej nie jest niezbędne dla oceny legalności decyzji w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług, czy oceny prawidłowości wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego taką legalność badającego. Postępowanie podatkowe i postępowanie karne to dwa różne rodzaje postępowań, z których każde realizuje swoje własne cele. Istotnie, w pewnych sytuacjach mogą zachodzić określone związki między tymi postępowaniami - jak choćby możliwość wykorzystania dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym w procedurze podatkowej. Procedura podatkowa zawiera jednak wystarczające uregulowania i instrumenty prawne umożliwiające organom podatkowym dokonanie wszelkich niezbędnych ustaleń faktycznych pozwalających na rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest dokonanie oceny działań organów podatkowych pod kątem zgodności z procedurą podatkową i przepisami materialnymi prawa podatkowego, natomiast zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zbadanie (co do zasady w granicach skargi kasacyjnej) prawidłowości tej oceny. Celem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczącego się na skutek wniesienia skargi kasacyjnej jest bowiem poddanie sądowej kontroli instancyjnej prawidłowości wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie wydanego przez sąd pierwszej instancji. Podnoszone w treści skargi kasacyjnej zarzuty muszą wskazywać na uchybienia sądu (zob. art. 173, 174 oraz 176 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, bada zatem wyłącznie prawidłowość zakwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. orzeczenia sądu I instancji. Nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych, ani nie ocenia bezpośrednio prawidłowości rozstrzygnięcia organów administracyjnych (podatkowych).

Skoro nie ma zależności o charakterze prejudycjalnym między postępowaniem podatkowym i karnym, tym bardziej takiej zależności brak między tymże postępowaniem karnym a postępowaniem sądowoadministracyjnym. Analiza zgodności z prawem działań organów w zakresie gromadzenia i oceny dowodów, a także dokonanych na tej podstawie ustaleń, a zwłaszcza kontrola kasacyjna stanowiska zajętego w tym zakresie przez sąd I instancji, nie wymaga zatem oczekiwania na zakończenie postępowania odwoławczego przed sądami powszechnymi.

Warto też zauważyć, że zgodnie z art. 11 P.p.s.a. sąd administracyjny jest związany ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Jednak do momentu uprawomocnienia się takiego wyroku, to w gestii sądu administracyjnego pozostaje ocena ustaleń dokonanych przez organy podatkowe w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 192 w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a. odmówił zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.