I FSK 194/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1764/17 w części objętej pkt 1 i 3 jego sentencji w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 13 października 2014 r., nr 1401/PT-IV/4407-40/14/BT w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do grudnia 2007 r. postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1764/17, wydanym w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 13 października 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług (dalej: podatek VAT) za poszczególne miesiące od lutego do grudnia 2007 r.:

1) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Trzeciego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Radomiu z dnia 30 kwietnia 2014 r. w części określającej wysokość zobowiązań podatkowych w podatku VAT za miesiące od lutego do listopada 2007 r. i umorzył postępowanie podatkowe w tym zakresie;

2) oddalił skargę w pozostałej części;

3) zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz Spółki zwrot kosztów postępowania sądowego.

2. Pismem z dnia 14 czerwca 2018 r. Dyrektor IAS zaskarżył skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy wyrok w części objętej punktami 1 i 3 jego sentencji, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od Spółki kosztów postępowania według norm przepisanych.

3. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ustalono, że postanowieniem z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy [...] wykreślił Spółkę (J. sp. z o.o. z siedzibą w W.) z KRS.

W wyniku podejmowanych czynności wyjaśniających finalnie w piśmie wspomnianego Sądu Rejonowego z dnia 8 marca 2024 r. przekazana została informacja, że postanowienie z dnia 11 lipca 2023 r. o wykreśleniu Spółki z KRS stało się prawomocne z dniem 1 sierpnia 2023 r. Aktualnie ma to już potwierdzenia również w wydruku informacji z KRS z dnia 13 marca 2024 r., w którym odnotowano, że wykreślenie stało się prawomocne z dniem 1 sierpnia 2023 r. i że rozwiązanie Spółki nastąpiło bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4.1. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej P.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wskazane w pkt 1 i 2 tego paragrafu.

Wspomniany pkt 1 dotyczy skutecznego cofnięcia skargi, natomiast pkt 2 śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.

Bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., oznacza brak elementu stosunku materialnoprawnego skutkującego niemożnością załatwienia sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych.

4.2. W niniejszej sprawie wystąpiła pierwsza z podanych przyczyn, bowiem Spółka przestała istnieć.

Wykreślenie Spółki z KRS skutkuje ostatecznym ustaniem jej bytu prawnego. Z tą chwilą Spółka utraciła zatem osobowość prawną i przestała być podmiotem praw i obowiązków. Straciła tym samym zdolność sądową i zdolność procesową.

4.3. Wymogi posiadania zdolności sądowej oraz zdolności procesowej (art. 25 § 1 i art. 28 § 1 P.p.s.a.) są zaliczane do tzw. przesłanek procesowych. Okoliczności te sąd bierze z urzędu pod uwagę w każdym stanie sprawy.

W przypadku wykreślenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z KRS, będącego skutkiem rozwiązania spółki, nie ma innego podmiotu (następcy prawnego), który mógłby przejąć aktywa i pasywa spółki. Konsekwencją zaistnienia w postępowaniu sądowym definitywnego braku następcy prawnego strony jest umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (vide postanowienie NSA z dnia 19 października 2018 r., sygn. akt I FSK 49/17).

4.4. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w związku z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.