I FSK 1560/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej D.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 404/21 w sprawie ze skargi D.L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 2 lutego 2021 r. nr [...][ w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do grudnia 2008 r. postanawia: 1) umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, 2) zwrócić D.L. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej.

Wyrokiem z 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wr 404/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę D.L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 2 lutego 2021 r. w sprawie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do grudnia 2008 r.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł D.L. (dalej: "skarżący").

Na rozprawie 29 listopada 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie z urzędu z uwagi na pismo pełnomocnika organu z 26 listopada 2023 r., w którym przekazano informację, że Sąd Rejonowy dla [...] w W., VIII Wydział Gospodarczy postanowieniem z 15 maja 2023 r. wydanym w sprawie o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, prowadzonej pod sygn. akt [...], postanowił ogłosić upadłość D.F., (numer obwieszczenia: [...]) jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Sąd wyznaczył też syndyka masy upadłości w osobie [...].

Pismem z 29 listopada 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do syndyka masy upadłości o zajęcie w terminie 14 dni stanowiska, czy wstępuje do toczących się przed tut. Sądem postępowań oraz zajęcia stanowiska procesowego w tych sprawach, w szczególności wskazania, czy zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2008 r. do stycznia 2013 r., są ujęte w ramach sporządzonej listy wierzytelności.

Syndyk masy upadłości w odpowiedzi na powyższe zobowiązanie pismem z 13 grudnia 2023 r. oświadczył, że ukończył już wszystkie wymagane prawem czynności i 5 grudnia 2023 r. złożył do Sądu Rejonowego dla [...] VIII Wydział Gospodarczy ostateczne sprawozdanie z czynności wykonanych w postępowaniu upadłościowym oraz wniosek o stwierdzenie zakończenia postępowania.

Jednocześnie poinformował, że wierzytelność Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] została uznana na liście wierzytelności pod pozycją 2, w łącznej kwocie 3.304.437,56 zł. Wierzytelność obejmuje zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2008 r. do stycznia 2013 r. - upadły uznał zgłoszoną wierzytelność, a lista wierzytelności została zatwierdzona postanowieniem z 27 listopada 2023 r. i aktualnie jest prawomocna.

Syndyk masy upadłości oświadczył również, że nie wstępuje do toczących się postępowań.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.), postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności.

W doktrynie i judykaturze na tle regulacji zawartej w art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego formułowany jest pogląd, że po ogłoszeniu upadłości właściwym trybem dochodzenia wierzytelności podlegającej zaspokojeniu w podziale funduszów masy upadłości jest zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Z tego względu przyjmuje się, że co do zasady nie jest dopuszczalne wytoczenie po ogłoszeniu upadłości (obejmującej likwidację masy) procesów o wierzytelności podlegające zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym. Co się zaś tyczy procesów wszczętych przed ogłoszeniem upadłości o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym w art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, to wprowadza się unormowanie, że prowadzenie takiego procesu po ogłoszeniu upadłości jest dopuszczalne, ale tylko wtedy, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie została umieszczona na liście wierzytelności. W takiej sytuacji art. 145 Prawa upadłościowego przewiduje, że postępowanie sądowe i administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność może być "podjęte" przeciw syndykowi (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I GSK 682/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").

Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku wciągnięcia objętej nim należności na listę wierzytelności następuje na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z uwagi na to, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie NSA o sygn. I FSK 772/20 z dnia 22 lutego 2022 r., I GSK 320/17 z dnia 26 lutego 2020 r. oraz I GSK 682/12 z dnia 19 listopada 2013 r. - dostępne w CBOSA). Stosownie do art. 161 § 2 p.p.s.a. postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skoro wierzytelność w łącznej kwocie 3.304.437,56 zł. obejmująca zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2008 r. do stycznia 2013 r. została umieszczona na liście wierzytelności, która w postępowaniu upadłościowym została zatwierdzona i jest prawomocna oraz że upadły uznał zgłoszoną wierzytelność, to postępowanie wywołane jego skargą kasacyjną podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

Cytowany wyżej art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego wyraźnie sprzeciwia się podjęciu postępowania sądowoadministracyjnego przeciwko syndykowi masy upadłości w sytuacji, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność została umieszczona na liście wierzytelności.

Z wymienionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. i art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego postanowił jak w sentencji.