I CSK 983/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Beata Janiszewska
31 marca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 31 marca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku P. spółki akcyjnej w L.
z udziałem M.T.
o ustanowienie służebności przesyłu,
na skutek skargi kasacyjnej P. spółki akcyjnej w L.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach
z 4 października 2024 r., V Ca 197/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
(M.M.)
I CSK 983/25
2
UZASADNIENIE
Wnioskodawczyni P. S.A. w L. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia
Sądu Okręgowego w Siedlcach, którym uwzględniono apelację uczestnika M.T.
w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca
wskazała występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych. Ujęła je w formę
dwóch pytań.
Pierwsze z nich, określone także mianem potrzeby wykładni
art. 3051 w zw. z 3052 § 1 i 2 k.c. (lecz bez nawiązania do przyczyny kasacyjnej
unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) dotyczyło „rozumienia przesłanki
konieczności ustanowienia służebności przesyłu w sytuacji potencjalnej możliwości
zmiany położenia urządzeń przesyłowych lub całkowitego usunięcia ich
z nieruchomości [potencjalnie – przyp. SN] służebnej” (s. 2 skargi).
Drugie zagadnienie odnosiło się do „pierwszeństwa zastosowania w sytuacji
funkcjonowania w porządku prawnym dwóch prawomocnych orzeczeń, z których
jedno nakazuje usunięcie urządzeń przesyłowych ze względu na brak tytułu
prawnego, natomiast drugie stanowi tytuł prawny w postaci służebności przesyłu”
(s. 2-3 skargi).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa przywołanie przyczyny
kasacyjnej unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego
zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów.
Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych
ocen danego zagadnienia (zob. postanowienie SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01).
Istotność problemu prawnego wyraża się w tym, że ma on znaczenie
precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji (zob.
postanowienie SN z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego
skargę jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu
w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia
I CSK 983/25
3
prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie
SN z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).
Tylko we wskazanych wyżej okolicznościach może być realizowana
publicznoprawna funkcja skargi kasacyjnej. Jednocześnie przedstawiony Sądowi
Najwyższemu problem musi mieć konkretny związek z rozstrzygnięciem danej
sprawy, to jest z zarzutami skargi oraz podstawą prawną i faktyczną zaskarżonego
wyroku (zob. postanowienie SN z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13). Przyjęcie skargi
do rozpoznania ma bowiem na celu zarówno realizację interesu publicznego, jak
i ochronę praw prywatnych. Zagadnienie prawne powinno mieć więc taki wymiar
problemowy, aby udzielona przez Sąd odpowiedź miała znaczenie dla
rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie, w której
pytania zostały zadane, a jednocześnie – dzięki uniwersalnemu ujęciu – odpowiedź
ta uzyskiwała walor aplikacyjny w rozstrzyganiu innych spraw.
Postawione przez skarżącą pytania nie spełniają opisanych wyżej wymagań.
Wypada przypomnieć, że Sąd Okręgowy ustalił, iż niewielkim nakładem
kosztów (6800 zł) możliwe jest przeorganizowanie sieci przesyłowej tak, by
urządzenia na nieruchomości uczestnika nie były niezbędne do jej funkcjonowania
(s. 11 uzasadnienia). W konsekwencji oceniono, że służebność przesyłu nie jest
konieczna w rozumieniu art. 3052 § 1 k.c. Sąd Okręgowy nie odnosił się przy tym
w ogóle do nieruchomości i sytuacji osób trzecich. Wątpliwości skarżącej co do
treści art. 3051 w zw. z 3052 § 1 i 2 k.c. nie zostały bliżej skonkretyzowane; niejasne
jest również nawiązanie przez skarżącą (s. 11-12 skargi) do potrzeby wyważenia
interesów wnioskodawczyni, uczestnika i osób trzecich; nie wyjaśniono bowiem
konkretnie, o jakie osoby trzecie chodzi, i na czym polegać by miało
wspomniane ważenie.
W nawiązaniu do stanowiska skarżącej należy wskazać, że ocena
przeprowadzona przez Sąd Okręgowy była dokonywana in casu, na tle
specyficznych okoliczności sprawy. Ich rysem charakterystycznym pozostawało to,
że skutek zapewnienia sobie przez skarżącego właściwego korzystania z urządzeń
przesyłowych był możliwy do osiągnięcia już dzięki wydatkowaniu niewielkich
środków finansowych – a zarazem pozwalał uniknąć obciążenia gruntu uczestnika
I CSK 983/25
4
służebnością przesyłu. Te indywidualne, nietypowe uwarunkowania sporu
powodują więc, że nie było przekonujące potraktowanie ich przez skarżącego jako
podstawy do uzyskania rozstrzygnięcia kwestii o charakterze generalnym,
cechującym zagadnienia prawne. Na tle niniejszej sprawy problem o takiej
doniosłości bowiem nie zaistniał, a w badanych okolicznościach ocena
niespełnienia przesłanki „konieczności” nie wymagała dodatkowego rozważenia
przez Sąd Najwyższy.
Drugie z zagadnień prawnych nie występuje w sprawie – i to z dwóch
niezależnych od siebie względów. Wstępnie przypomnieć trzeba, że uczestnik
dysponuje prawomocnym wyrokiem nakazującym skarżącej usunięcie urządzeń
przesyłowych z jego nieruchomości. Skarżąca nie legitymuje się tymczasem
postanowieniem w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu. Nie istnieje
zatem dostrzegany przez wnioskodawczynię problem „konfliktu” orzeczeń. Nadto
Sąd Okręgowy wyraźnie zasygnalizował – w oczywiście prawidłowy i zgodny
z interesem skarżącej sposób – że wspomniany wyrok nie tamował możliwości
ustanowienia służebności przesyłu na gruncie uczestnika (s. 7-9 uzasadnienia).
Wniosek skarżącej oddalono dlatego, że nie istniała potrzeba ustanowienia
służebności, a nie dlatego, że wcześniej, w innej sprawie, wnioskodawczyni
nakazano usunięcie spornych urządzeń z gruntu uczestnika. Uzupełniająco należy
wskazać, że w zakresie zagadnień prawnych rozstrzyganych w sprawie
o ustanowienie służebności przesyłu nie mieści się w sposób oczywisty
sformułowane przez skarżącego pytanie o możliwość pozbawienia wykonalności
wyroku nakazującego przedsiębiorcy usunięcie urządzeń przesyłowych, ze względu
na wydanie postanowienia o ustanowienie służebności.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone
w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
Beata Janiszewska
I CSK 983/25
5
[J.T.]
[SOP]
