I CSK 968/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Ewa Stefańska
15 lipca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 15 lipca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J.
przeciwko A. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w O.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w O.
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z 13 listopada 2024 r., XIII Ga 1362/23,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2) zasądza od pozwanego na rzecz powoda 2700 zł (dwa
tysiące siedemset) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego w postępowaniu kasacyjnym, z odsetkami
w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu
świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia niniejszego orzeczenia zobowiązanemu do dnia
zapłaty.
ag
UZASADNIENIE
Pozwany A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w O. wniósł skargę
kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 13 listopada 2024 r. w sprawie z
powództwa J. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w J. o zapłatę.
I CSK 968/25
2
W odpowiedzi powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania i zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego
w postępowaniu kasacyjnym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Zgodnie z treścią art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę
kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: (1) w sprawie występuje istotne zagadnienie
prawne; (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) zachodzi
nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności
uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
i ich uzasadnienie.
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany
na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony –
co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych
w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie obejmuje zaś merytorycznej oceny skargi
kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
wskazano na oczywistą zasadność skargi w związku z niewłaściwym
zastosowaniem art. 484 § 2 k.c.
I CSK 968/25
3
Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu Najwyższego, oczywista
zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy
wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Zarzucane
uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter, odnosić się do
konkretnych, powołanych przez skarżącego przepisów prawa i być dostrzegalne na
pierwszy rzut oka (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia
2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r.,
V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r.,
III CSK 38/18).
Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
nie pozwalała przyjąć, aby skarga kasacyjna była – w przyjętym rozumieniu –
oczywiście uzasadniona. Sąd drugiej instancji odniósł się w uzasadnieniu do
zarzutu naruszenia art. 484 § 2 k.c. Miarkowanie kary umownej stanowi wyraz
tzw. prawa sędziowskiego, co implikuje, że sąd dysponuje pewnym zakresem
uznania co do sposobu rozstrzygnięcia, a konkretnie, co do tego, czy i w jakim
zakresie żądanie miarkowania kary umownej zasługuje na uwzględnienie
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2024 r., I CSK 2482/24).
W orzecznictwie i nauce prawa wskazuje się ponadto, że miarkowanie kary
umownej jest przejawem prawa sądu do ingerencji w stosunki umowne
równorzędnych podmiotów, katalog kryteriów pozwalających na zmniejszenie kary
umownej jest otwarty, a decyzja sądu meriti o miarkowaniu lub odmowie redukcji tej
kary jest silnie warunkowana okolicznościami konkretnej sprawy (zob. uchwała SN
z 6 listopada 2003 r., III CZP 61/03; wyroki SN: z 13 czerwca 2003 r.,
III CKN 50/01; z 6 maja 2004 r., II CK 261/03; z 16 stycznia 2009 r., III CSK 198/08;
z 2 kwietnia 2014 r., IV CSK 416/13; z 12 lutego 2015 r., IV CSK 276/14;
z 9 marca 2022 r. I NSNc 220/21; postanowienie SN z 16 lutego 2023 r.,
I CSK 4499/22).
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania. Na podstawie art. 3989 § 2, art. 98 § 1-11, art. 108 § 1,
art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
(M.T.)
I CSK 968/25
4
[SOP]
