I CSK 965/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
27 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.A. i R.A.
przeciwko Bank w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 28 listopada 2024 r., I ACa 2520/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Bank w W. łącznie na rzecz R.A. i M.A. 2700
(dwa tysiące siedemset) zł kosztów postępowania kasacyjnego z
odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po
upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia
zobowiązanemu.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 22 sierpnia 2022 r., I C 1692/21, Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej
zasądził od banku łącznie na rzecz powodowych kredytobiorców 184 053,08 zł
z odsetkami tytułem zwrotu zapłaconych rat kredytu.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Katowicach
oddalił apelację banku.
I CSK 965/25
2
Sąd drugiej instancji ustalił, że 14 lutego 2006 r. powodowie zawarli
z poprzednikiem prawnym pozwanego banku umowę kredytu w wysokości
103 157,00 franków szwajcarskich (CHF), którego wypłata następowała w złotych,
według kursu kupna waluty zgodnie z obowiązującą w banku w dniu uruchomienia
kredytu tabelą kursów walut dla produktów hipotecznych w banku. Integralną
częścią umowy kredytu stanowił regulamin, zgodnie z którym kredyt indeksowany
do waluty obcej to kredyt oprocentowany według stopy procentowej opartej na
stopie referencyjnej dotyczącej waluty innej niż złote, którego wypłata oraz spłata
odbywa się w złotych, w oparciu o kurs waluty obcej według tabeli banku. Od 14
lutego 2006 r. do 16 stycznia 2017 r. kredytobiorcy spłacili tytułem rat kapitałowo -
odsetkowych 425 407,58 zł.
Sąd drugiej instancji uznał, że postanowienia umowy kredytu dotyczące
indeksacji mogą być uznane za abuzywne, o ile nie zostały sformułowane w sposób
jednoznaczny (art. 3851 § 1 zdanie drugie k.c.), czyli nie zostały wyrażone prostym i
zrozumiałym językiem. Brak jest podstaw, aby uznać, że klauzule waloryzacyjne
zostały wyrażone w umowie kredytu w sposób jasny i precyzyjny. Przede
wszystkim kredytobiorcy, jako konsumenci nie zostali przed zawarciem umowy
poinformowani przez przedsiębiorcę o ryzyku kursowym w sposób, który mógłby
uzasadniać przyjęcie, że główne świadczenie zostało sformułowane w sposób
jednoznaczny. Bez znaczenia jest fakt złożenia przez kredytobiorców
oświadczenia, iż są świadomi ryzyka kursowego, związanego ze zmianą kursu
waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego, w całym okresie kredytowania i
akceptuje to ryzyko. Formalne poinformowanie strony powodowej o ryzyku
kursowym nie jest wystarczające dla uznania postanowień umowy dotyczących
mechanizmu indeksacji za transparentne. Skutkiem zawarcia w umowie klauzul
indeksacyjnych jest ryzyko kursowe, ponoszone przez obie strony umowy, przy
czym ryzyko ponoszone przez przedsiębiorcę jest ograniczone, zaś ryzyko
konsumenta nie jest niczym ograniczone.
Sąd drugiej instancji nadmienił, że za niedozwolone postanowienia umowne
należy uznać te klauzule zawarte w umowie z konsumentem, które uzależniają
wysokość sumy, w jakiej kredyt ma być wypłacony i zwrócony, od decyzji tylko
jednej ze stron, w dodatku strony silniejszej.
I CSK 965/25
3
Wobec konkluzji, że umowa kredytu zawierająca abuzywne klauzule
obejmujące główne świadczenia stron jako nieważna (bezskuteczna) ex lege nie
wiąże stron ze skutkiem ex tunc, roszczenie kredytobiorców o zwrot spełnionego
świadczenia było zasadne w świetle art. 410 k.c.
Pozwany bank wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze
względu na potrzebę wykładni art. 4 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, art. 65 ,
354, 358 § 2, art. 3851 § 1 i 2 i art. 3852 k.c. oraz art. 69 ust. 3 pr.bank.;
oraz wystąpienie w sprawie istotnych zagadnień prawnych tj.
1) czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych
w umowie o kredyt indeksowany kursem waluty obcej klauzul spreadowych,
nieokreślających głównego przedmiotu umowy, za niedozwolone (nieuczciwe)
warunki umowne, prawidłowym jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro
klauzule ryzyka walutowego, określające - zgodnie z jednolitym orzecznictwem
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej - główny przedmiot tej umowy, nie
stanowią niedozwolonych (nieuczciwych) warunków umownych;
2) czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty
denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska dokonywania
spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonania przedterminowej spłaty pełnej
lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie na podstawie art. 69 ust. 3
pr.bank., wziąwszy pod uwagę aksjomat racjonalności krajowego ustawodawcy,
uzasadnione jest przyjęcie, że kredyty denominowane lub indeksowane do waluty
innej niż waluta polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich.
3) czy wobec dokonania przez kredytobiorcę spłaty kredytu
denominowanego do waluty obcej i wygaśnięcia tym samym umowy łączącej
strony, uzasadnione jest przyjęcie, że w związku z dobrowolnym wykonaniem
umowy przez strony nie można dokonywać kontroli incydentalnej obecnych w
umowie o kredyt denominowany do waluty obcej klauzul odnoszących się do
denominacji kredytu kursem waluty obcej, a tym samym niedopuszczalnym jest
uznanie ich za niedozwolone (nieuczciwe) warunki umowne.
I CSK 965/25
4
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Bank nie objął wnioskiem o przyjęcie skargi do rozpoznania zagadnienia
abuzywności postanowień umowy przewidujących dokonywanie przeliczeń złotych
na CHF i odwrotnie kursami ustalanymi jednostronnie przez bank. Natomiast
uchwałą całego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, do
rangi zasady prawnej podniesiono tezy:
1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;
2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w
pozostałym zakresie.
Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają
przyjęcie skargi kasacyjnej w oparciu o powyższe podstawy, gdyż wykluczają
istnienie stosunku prawnego po usunięciu z treści umowy kredytu indeksowanego
źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku o przyjęcie skargi do
rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu drugiej instancji o
nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych ustanowionych w umowie lub
zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej.
Należy przy tym zaznaczyć, że na podstawie art. 3852 k.c. dla stosowania
art. 3851 k.c. istotna jest chwila zawarcia umowy (uchwały w składzie 7 sędziów SN
z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2, z 7 maja 2021 r., III
CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56), a nie ewentualne, późniejsze zmiany
nieważnej umowy lub stanu prawnego (jak wejście w życie art. 69 ust. 3 pr.bank.),
chyba że przepisy przejściowe stanowiłyby o sanowaniu nieważnych umów.
Odnosząc się do ostatniego z podniesionych zagadnień prawnych należy
wskazać, że po spłacie kredytu przez kredytobiorcę nadal istnieje możliwość
kontroli wykonanej umowy pod katem jej abuzywności. Kontroli takiej dokonuje sąd
w procesie o zwrot nienależnych świadczeń lub o inne roszczenie. Po wykonaniu
I CSK 965/25
5
umowy żadna z jej stron nie ma już interesu prawnego w` żądaniu ustalenia
nieważności umowy (żądanie takie jest przyjętym w praktyce orzeczniczej
skrótowym określeniem żądania istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego
mającego powstać na mocy spornej umowy), lecz nadal możliwy jest spór o
istnienie roszczeń zależnych od ważności umowy. Postulowana przez skarżącego
wykładnia art. 189 k.p.c. prowadziłaby do wyłączenia umów wykonywanych
jednorazowo spod kontroli pod względem abuzywności lub ważności.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 k.p.c. kredytobiorcom przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
(G.G.)
[SOP]
