I CSK 963/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Aleksander Stępkowski
26 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 26 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Towarzystwa Ubezpieczeń spółki akcyjnej w W.
przeciwko A.M.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej A. M.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 14 października 2025 r., I ACa 1952/24,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 14 października 2025 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, w sprawie
z powództwa Towarzystwa Ubezpieczeń spółki akcyjnej w W. przeciwko A.M., o
zapłatę, na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z
25 czerwca 2024 r., oddalił apelację (pkt I) oraz rozstrzygnął o kosztach
postępowania (pkt II).
Wyrok został zaskarżony przez stronę pozwaną. Jako uzasadnienie wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona pozwana wskazała, że
w sprawie występuje istotne zagadnienia prawne oraz istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawnych.
I CSK 963/26
2
Strona powodowa złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniosła
o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie
skargi kasacyjnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej
merytorycznego rozpoznania.
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Konieczna selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze badania zasadności
wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przesłanki
pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989 § 1 k.p.c. Są nimi:
(1) występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego; (2) istnienie potrzeby
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność postępowania lub
(4) oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji, Sąd Najwyższy bada
jednie to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek
uzasadniających wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś podstawy
kasacyjne i ich uzasadnienie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym
zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie
objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy
i nierozstrzygnięte dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić
do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga
jego sformułowania oraz uzasadnienia twierdzenia, że występuje ono w danej
I CSK 963/26
3
sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 listopada 2003 r.,
II CK 324/03, 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07,
22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, 26 września 2005 r., II PK 98/05, 10 maja
2019 r., I CSK 627/18). Zagadnienie przedstawione w skardze kasacyjnej nie
spełnia powyższego kryterium.
Strona skarżąca wskazała, że w sprawie występuje istotne zagadnienia
prawne dotyczące oceny czy w sprawie o regres ubezpieczeniowy dochodzony
przez zakład ubezpieczeń, dopuszczalne jest całkowite pominięcie art. 5 k.c.
wyłącznie z powodu formalnego naruszenia obowiązku ubezpieczeniowego,
niezależnie od skrajnej sytuacji osobistej, zdrowotnej i majątkowej osoby pozwanej
oraz rażącej dysproporcji stron stosunku prawnego. Należy podkreślić, że tak
sformułowane zagadnienie nie ma związku ze sprawą. W zaskarżonym orzeczeniu
nie został przyjęty pogląd przedstawiony w skardze kasacyjnej. Sąd podkreślił brak
podstaw do zastosowania art. 5 k.c., skoro pozwana poruszała się pojazdem bez
aktualnych badań technicznych. Ta okoliczność oznacza nie tylko naruszenie
obowiązków natury prawnej, ale powoduje również negatywną ocenę zachowania
pozwanej na płaszczyźnie etycznej. Niewątpliwie zatem uzasadnia wyłączenie
możliwości zastosowania art. 5 k.c. z uwagi na naruszenie zasady „czystych rąk”.
Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano też
potrzebę wykładni przepisów prawnych o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Powołanie się na konieczność wykładni przepisów wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga: 1) wskazania przepisu prawa,
którego wykładnia budzić ma wątpliwości; 2) określenia zakresu koniecznej
wykładni; 3) wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter
i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy. Jeżeli zaś podstawą wniosku
w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym
rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni danego
przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy
i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego z 15 października 2002r., II CZ 102/02, postanowienie Sądu
Najwyższego z 28 marca 2007r., II CSK 84/07, postanowienie Sądu Najwyższego
I CSK 963/26
4
z 11 stycznia 2008r., I UK 283/07, postanowienie Sądu Najwyższego z 8 lipca
2008r., I CSK 111/08). Skarga kasacyjna nie spełnia powyższego wymagania.
Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
strona pozwana wskazała, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni art. 5 k.c. w zw.
z art. 828 § 1 k.c., budzących poważne wątpliwości i stosowanych w orzecznictwie
w sposób niejednolity, w szczególności co do: zakresu zastosowania klauzuli
generalnej zasad współżycia społecznego w sprawach regresowych, o relacji
między funkcją represyjną obowiązkowego ubezpieczenia OC a konstytucyjną
zasadą ochrony godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP). Tu również należy
podkreślić kluczowe, z perspektywy zastosowania art. 5 k.c., ustalenie, iż pozwana
poruszała się pojazdem bez aktualnych badań technicznych, co – jak była o tym już
mowa – uzasadnia wyłączenie możliwości zastosowania art. 5 k.c. z uwagi na
naruszenie zasady „czystych rąk”.
Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
Aleksander Stępkowski
(Ł.W.)
[r.g.]
