I CSK 912/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
29 maja 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 29 maja 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa P.W.
przeciwko P. spółce jawnej w K.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej P. spółki jawnej w K.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 29 sierpnia 2023 r., I AGa 108/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
A.W.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 29 sierpnia 2023 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie na skutek
apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 5 stycznia 2023 r.
zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że a) w pkt. I kwotę 823 339,83 zł zastąpił
kwotą 621 372,71 zł, a w pozostałej części oddalił powództwo; b) w pkt. II kwotę
54 347,93 zł zastępuje kwotą 38 148,20 zł (pkt 1); zasądził od powoda P.W. na
rzecz pozwanego P. spółki jawnej w K. kwotę 5 668,08 zł tytułem kosztów
postępowania apelacyjnego (pkt 2).
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia – zaskarżając je w części,
tj. w pkt 1 wyroku w zakresie w jakim Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok
I CSK 912/24
2
Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 5 stycznia 2023 r., zasądzając na rzecz
powoda wskazane kwoty – wywiodła pozwana, wnosząc o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na fakt, że w sprawie zachodzi nieważność
postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.) z dwóch przyczyn: że w składzie Sądu
Okręgowego brała udział osoba nieuprawniona do rozpoznania sprawy i wydania
wyroku oraz rozpoznanie przez Sąd Apelacyjny sprawy w składzie jednego
sędziego, podczas gdy prawidłowym składem był w tej sprawie skład trzech
sędziów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na wstępie należy odnieść się do kwestii formalnej − wskazanego przez
skarżącą zakresu zaskarżenia skargą kasacyjną. Sąd Najwyższy przyjął,
że – z uwagi na wadliwe sformułowanie wyroku przez Sąd Apelacyjny
(niezamieszczenie rozstsrzygnięcia o oddaleniu apelacj pozwanej w części,
w której nie została uwzględniona) – skarżąca dostosowała zakres zaskrżenia do
treści tego wyroku, kwestionując go w tej cześci, w której została zobowiązana do
zapłaty na rzecz powoda wymienionych w nim kwot. Stąd brak było podsaw do
odrzucenia skargi kasacyjnej.
W art. 3989 § 1 k.p.c. ustawodawca zawarł zamknięty katalog przesłanek,
na podstawie których Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania.
Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej
przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał
do zagwarantowania, że jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych
orzeczeń, skarga kasacyjna będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.
Ograniczenie przesłanek do czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej
do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach,
w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna
nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.
Skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi wyłącznie o przyczynę
nieważności w sprawie. Należy jednak stwierdzić, że przywołane w uzasadnieniu
tego zarzutu okoliczności nie świadczą o nieważności postępowania przed Sądem
Okregowym. W orzecznictwie wielokrotnie co do zasady wyłączano możliwość
I CSK 912/24
3
podważenia uprawnienia do orzekania osoby, która została powołana na urząd
sędziego przez Prezydenta (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 lipca 2020
r., II CSK 581/19, i przywołane tam orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego,
postanowienie Sądu Najwyższego z 29 listopada 2023 r., I CSK 5848/22). Również
− zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym −
niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ
władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego
powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.
Sąd Najwyższy nie ma kompetencji do pominięcia stosowania przytoczonego tu
przepisów ustawy, co wprost wynika z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP; działanie takie
byłoby przy tym sprzeczne z konstytucyjną zasadą niepodważalności powołania
sędziego na podstawie art. 179 Konstytucji RP.
Dodatkowo, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020
r. wydaną w sprawie BSA I-4110-1/20, OSNC 2020 r., nr 4, poz. 34 (uznaną za
niekonstytucyjną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r.,
U 2/20) – o sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu
art. 379 pkt 4 k.p.c. można mówić wówczas, gdy w składzie sądu bierze udział
osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym na wniosek Krajowej
Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017
r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw,
jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach,
do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu
art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw
Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności. W okolicznościach przedmiotowej sprawy
skarżąca nawet nie podjęła próby wykazania występowania ww. przesłanek,
a z tego względu zarzut nieważności postępowania przed Sądem Okręgowym jest
chybiony.
Odnosząc się do nieważności postępowania wobec nieprawidłowego
ukształtowania składu orzekającego na podstawie art. 367 § 3 k.p.c., należy
wyjaśnić, że uchwała z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22 jest sprzeczna
z art. 15zzs ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych
I CSK 912/24
4
rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem
COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
obowiązującym w dacie jej wydania. Sąd Najwyższy nie ma kognicji do
stwierdzania niezgodności ustaw z Konstytucją. Na podstawie art. 188 pkt 1)
Konstytucji RP jedynym uprawnionym w tej mierze jest Trybunał Konstytucyjny,
który orzeka w sprawach zgodności ustaw i umów międzynarodowych
z Konstytucją (tak postanowienie SN z 24 października 2024, I CSK 4000/23).
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
A.W.
[a.ł]
