I CSK 885/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
29 maja 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 29 maja 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa L.W. i M.W.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 10 listopada 2023 r., I ACa 826/23,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz L.W. i M.W.
2 700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia
zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 10 listopada 2023 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację
Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z 7 marca
2023 r. (pkt I) i zasądził od pozwanego na rzecz powodów koszty postępowania
apelacyjnego (pkt II).
Wyrok ten został w części – w zakresie oddalenia apelacji w pkt I wyroku,
w związku z uwzględnieniem roszczenia odsetkowego o zapłatę odsetek
I CSK 885/24
2
ustawowych za opóźnienie od kwoty 66 278,89 CHF liczonych od kwot:
61 954,22 CHF od dnia 19 marca 2022 roku do dnia zapłaty oraz 4 324,67 CHF od
dnia 2 maja 2022 roku do dnia zapłaty – zaskarżony przez pozwanego.
Pozwany wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej powołując się na jej oczywistą
zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), uzasadnioną naruszeniem
art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c. i art. 358 § 1 i 2 k.c.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia
jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna
jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest
sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może
być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie
I CSK 885/24
3
Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego
odpowiadają tym, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.
Dla spełnienia wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie
w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,
zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych
w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują
w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie Sądu
Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Ze względu na odmienny cel
instytucji przedsądu i jej odrębne oraz kwalifikowane przesłanki, wskazanie
i uzasadnienie okoliczności decydujących o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie może polegać na odwołaniu się do podstaw
kasacyjnych i ich uzasadnienia. W prawidłowo sporządzonej skardze kasacyjnej
oba powyższe elementy muszą pojawić się oddzielnie i autonomicznie. Sąd
Najwyższy nie jest bowiem trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy,
a jedynie skargę kasacyjną, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia,
wnoszonym i rozpoznawanym nie tylko w interesie skarżącego, ale przede
wszystkim w interesie publicznym.
Odnosząc się do powołanej przez skarżącego przesłanki oczywistej
zasadności skargi kasacyjnej, wskazać trzeba, że w orzecznictwie Sądu
Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej, jako przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania, wymaga powołania się na
kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa
materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego do
jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono
widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez
potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu
wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Dotyczy to więc
jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego o charakterze
elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na
wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią
przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już
I CSK 885/24
4
nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego
przepisu w ustalonym stanie faktycznym. O przyjęciu skargi kasacyjnej do
rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego
przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone
orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie oczywiście
nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego)
określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. orzecznictwo przytoczone
w motywach postanowienia Sądu Najwyższego z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12).
Skarżący nie sprostał powyższym wymogom.
Co do zasady dług z bezpodstawnego wzbogacenia (świadczenia
nienależnego) jest długiem bezterminowym. Po upływie terminu spełniającego
wymagania niezwłoczności w rozumieniu art. 455 k.c., dłużnik popada
w opóźnienie, zaś wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia
(art. 481 k.c.). Data wymagalności roszczenia konsumenta przeciwko
przedsiębiorcy, a więc i data rozpoczęcia biegu odsetek (art. 481 k.c.), nie może
być uzależniona od złożenia przez konsumenta oświadczenia w toku postępowania
sądowego odnośnie do utrzymania skuteczności umowy zawierającej klauzule
abuzywne. Nie można zatem uznać, że dopiero „upadek” umowy stanowi podstawę
do naliczenia odsetek przez konsumenta (tak wyrok SN z 30 lipca 2024 r.,
II CSKP 296/24). Chybione jest zatem twierdzenie skarżącego, że roszczenie
odsetkowe powinno być zasądzone dopiero od daty wyrokowania.
W uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r.
(III CZP 25/22) wyjaśniono, że jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże
z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy
całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają
samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze
stron (tzw. teoria dwóch kondykcji). W takim przypadku konsumentowi należą się
odsetki na zasadach ogólnych. Takie też stanowisko przyjęły w rozpatrywanej
sprawie Sądy meriti, które uznały, że o wymagalności odsetek decyduje wezwanie
do zapłaty, którym w okolicznościach sprawy w odniesieniu do dominującej części
roszczenia był pozew (481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c.), a w zakresie pozostałej
I CSK 885/24
5
kwoty Sądy przyjęły za zasadne powiązanie terminu wymagalności z datą
doręczenia odpisu pozwu pozwanemu.
W ustalonym w sprawie przez Sądy meriti stanie faktycznym, powodowie
spłacali na rzecz banku raty kredytowo-odsetkowe częściowo w walucie polskiej,
a częściowo w walucie obcej. W konsekwencji w procesie domagali się zasądzenia
odpowiednio kwoty w złotych i we frankach szwajcarskich, stanowiących sumę
dokonanych wpłat. Tak sformułowane roszczenie restytucyjne było zgodne
z przepisami o bezpodstawnym wzbogaceniu, którego odmianę stanowi nienależne
świadczenie. Uzasadnione było również − co do zasady − roszczenie odsetkowe na
podstawie art. 481 k.c., który znajduje zastosowanie do wszystkich świadczeń
pieniężnych (lege non distinguente), zarówno wyrażonych w walucie polskiej, jak
i wyrażonych w walucie obcej.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,
§ 11 i § 3 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie.
A.W.
[a.ł]
