I CSK 884/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
31 października 2025 r.
SSN Beata Janiszewska
na posiedzeniu niejawnym 31 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa Z.S.
przeciwko […] Związkowi […] w X.
o ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Z.S.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 20 listopada 2023 r., I ACa 657/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od Z.S. na rzecz […] Związku […] w X. kwotę 240
(dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania
kasacyjnego.
[J.T.]
UZASADNIENIE
Powód Z.S. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Lublinie, którym oddalono apelację skarżącego w sprawie o ustalenie toczącej
się przeciwko […] Związkowi […] w X.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący
wskazał występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Ujął je w formie
rozbudowanego pytania o to, „czy w sytuacji stwierdzenia przez Sądy obu instancji
I CSK 884/24
2
braku legitymacji powoda do wytoczenia powództwa o ustalenie, wyłącza to
uprawnienie powoda do żądania zbadania kwestii nieważności uchwał, a zatem ich
merytorycznej treści potencjalnie mogącej wpływać na prawa i obowiązki powoda,
zaś przy przyjęciu wyłączenia ustawowego kontroli takich uchwał (jak uczyniły to
Sądy obu instancji) skutkowałoby to wyłączeniem możliwości ich kontroli pod
względem prawnym, zaś powód jako członek Zjazdu pozbawiony byłby możliwości
ochrony swojego interesu prawnego, w sytuacji gdy żaden przepis prawa wprost
nie wyłącza takiej możliwości, zaś jest to pośredni cel żądania w zakresie ustalenia;
w sytuacji odpowiedzi pozytywnej na wyżej zadane zagadnienie powód wnosi
o wskazanie prawnej możliwości w zakresie dokonania oceny prawidłowości
zwołania Zjazdu, a także podejmowanych uchwał” (s. 2 skargi).
Jednocześnie skarżący nadmienił, „że rozwinięcie opisu okoliczności
uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej zawarte zostało w uzasadnieniu
podstaw kasacyjnych niniejszej skargi” (s. 3 skargi). Zacytowane tu fragmenty
stanowią całość uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa przywołanie przyczyny
kasacyjnej unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego
zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów.
Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych
ocen danego zagadnienia (zob. postanowienie SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01).
Istotność problemu prawnego wyraża się w tym, że ma on znaczenie
precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji (zob.
postanowienie SN z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego
skargę jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu
w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia
prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (zob. postanowienie
SN z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).
Tylko we wskazanych wyżej okolicznościach może być realizowana
publicznoprawna funkcja skargi kasacyjnej. Jednocześnie przedstawiony Sądowi
Najwyższemu problem musi mieć konkretny związek z rozstrzygnięciem danej
I CSK 884/24
3
sprawy, to jest z zarzutami skargi oraz podstawą prawną i faktyczną zaskarżonego
wyroku (zob. postanowienie SN z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13). Przyjęcie skargi
do rozpoznania ma bowiem na celu zarówno realizację interesu publicznego, jak
i ochronę praw prywatnych. Zagadnienie prawne powinno mieć więc taki wymiar
problemowy, aby udzielona przez Sąd odpowiedź miała znaczenie dla
rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie, w której
pytania zostały zadane, a jednocześnie – dzięki uniwersalnemu ujęciu – odpowiedź
ta uzyskiwała walor aplikacyjny w rozstrzyganiu innych spraw.
Wywód skarżącego nie spełnia opisanych wyżej wymagań. Sprowadza
się on do postawienia dwóch pytań, z których drugie wyraża oczekiwanie
udzielenia powodowi porady prawnej w kwestii trybu kontroli uchwał
podejmowanych przez pozwanego. Pytanie to a limine nie mogło uzasadniać
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż zostało oparte na mylnym
założeniu co do roli Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym.
O wystąpieniu wskazywanej przez powoda przyczyny kasacyjnej nie
świadczy również pierwsze z przytoczonych wyżej pytań.
Po pierwsze, pytanie zawarte w skardze kasacyjnej nie dotyczy
abstrakcyjnego problemu prawnego, lecz konkretnie sytuacji prawnej powoda,
a ponadto zawiera liczne zastrzeżenia nawiązujące do partykularnych okoliczności
niniejszej sprawy. Nie zostało przy tym przedstawione jako pytanie o doniosłym
charakterze; przeciwnie, powód zmierza do zasugerowania, że musi przysługiwać
mu prawo do kontroli uchwał organu stanowiącego strony pozwanej, a jeśli
z zaskarżonego wyroku wynika, iż nie ma on legitymacji do żądania ustalenia
nieistnienia kwestionowanych uchwał, to przysługującym mu środkiem powinno być
żądanie ustalenia ich nieważności; w innym bowiem razie powód byłby pozbawiony
możliwości ochrony swojego interesu prawnego. Tymczasem Sąd Apelacyjny
obszernie przedstawił stanowisko w kwestii możliwości kontroli uchwał organów
rolniczych zrzeszeń branżowych, do których na zasadzie analogii znajdują
zastosowanie przepisy Prawa o stowarzyszeniach, natomiast skarżący nie
przedstawił racji, które przekonywałyby o istnieniu zagadnienia prawnego
pojawiającego się na tle (w tym – w kontrze do) ukształtowanego obecnie poglądu,
I CSK 884/24
4
a w konsekwencji świadczyły o wystąpieniu przywoływanej przez siebie
przyczyny kasacyjnej.
Po drugie, zagadnienie „żądania zbadania nieważności uchwał” nie powstaje
w analizowanej sprawie, gdyż powód ostatecznie domagał się jedynie ustalenia ich
nieistnienia. Z motywów zaskarżonego orzeczenia nie wynika, by doszło do
skutecznego rozszerzenia powództwa; podejmowane w tym zakresie czynności
były przez samego powoda opatrzone zastrzeżeniami, że rozszerzenie następuje
„w razie uznania powództwa” (do którego niewątpliwie nie doszło). W ramach
(nieprecyzyjnie ujętych) wniosków apelacji powód nie mógł zatem zgłosić
skutecznie żądania szerszego niż dotyczące przedmiotu rozstrzygnięcia Sądu
Okręgowego. W konsekwencji także zredagowane obecnie pytanie, mające
uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie odnosi się do
przedmiotu sprawy, a w konsekwencji nie spełnia wymagania, aby odpowiedź Sądu
Najwyższego była istotna dla rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone
w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania.
O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich
wysokość ustalając na podstawie § 20 w zw. z § 8 ust. 1 pkt 1 w zw.
z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
Beata Janiszewska
[J.T.]
[r.g.]
I CSK 884/24
5
