I CSK 855/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Beata Janiszewska
31 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 31 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.B.
z udziałem H.B., S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M., B.M., J.B. i M.B.
o zasiedzenie,
na skutek skargi kasacyjnej S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie
z 31 sierpnia 2023 r., II Ca 417/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w M. na rzecz M.B. kwotę 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt)
złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenie orzeczenia zobowiązanemu
do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Uczestniczka S. sp. z o.o. w M. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia
Sądu Okręgowego w Krakowie, którym oddalono apelację skarżącej od
postanowienia Sądu pierwszej instancji w sprawie o zasiedzenie prowadzonej
z wniosku M.B. z udziałem także innych osób.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I CSK 855/24
2
Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca
wskazała potrzebę dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Stwierdziła, że
wykładni, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., wymaga art. 172 k.c. „z uwagi
na poważne wątpliwości w przedmiocie mocy wiążącej oraz zakresu powagi rzeczy
osądzonej, w kontekście ewentualnych przesłanek dopuszczalności odwrócenia
ciężaru dowodu w postępowaniu w przedmiocie nabycia własności nieruchomości
przez zasiedzenie w sytuacji gdy wobec nieruchomości będącej przedmiotem
wniosku toczyło się analogiczne, prawomocnie zakończone postępowanie
zainicjowane przez inny podmiot” (s. 2 skargi).
Wywód przedstawiony w ramach uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania poświęcony był przy tym nie wątpliwościom co do treści
normy wywodzonej z art. 172 § 1 lub 2 k.c. (ew. w zw. z art. 6 k.c.), lecz
przyczynom, dla których uczestniczka uważa, że zaskarżone postanowienie jest
nietrafne. Stanowisko to związane było z zarzutem naruszenia art. 6 i art. 172 k.c.;
skarżąca uznała bowiem, że w sprawie przyjęto, iż oddalenie wniosku
o stwierdzenie zasiedzenia w sprawie z wniosku jednego podmiotu powoduje, iż
w kolejnej sprawie, zainicjowanej przez podmiot, który kwestionował fakt
zasiedzenia w pierwszym postępowaniu, należy przyjąć, że doszło do zasiedzenia
na rzecz tego drugiego podmiotu, oraz że „w takiej sytuacji ciężar udowodnienia
faktu spoczywa na Uczestniku, którego wniosku uprzednio nie uwzględniono”
(s. 2 skargi).
Potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., oznacza, że określony
przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia,
może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie
wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne
stanowiska. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno
w takim wypadku zawierać wskazanie, które przepisy wymagają wykładni i na czym
polegają poważne wątpliwości związane z ich rozumieniem lub rozbieżnościami
w ich stosowaniu (zob. postanowienia SN z: 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 oraz
24 kwietnia 2018 r., II CSK 743/17). Rozbieżność w orzecznictwie sądów powinna
natomiast zostać wykazana przez przywołanie judykatów, w których odmienne
I CSK 855/24
3
rozstrzygnięcia zapadły w stanach faktycznych nieróżniących się od siebie
w relewantny prawnie sposób (zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2015 r.,
III CSK 59/15).
Skarżąca nie wykazała wystąpienia przyczyny kasacyjnej przywołanej we
wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. Wstępnie należy nadmienić, że jeżeli
skarżąca uważa, iż dostrzeżony w skardze problem dotyczy rozkładu ciężaru
dowodu, to wykładni wymagałby w istocie art. 6 k.c. w powiązaniu z odpowiednim
przepisem prawa materialnego. Niezależnie od tego, że uczestniczka nie wskazała
na potrzebę wykładni art. 6 k.c., zauważyć trzeba, że zidentyfikowany przez
skarżącą problem nie występuje w sprawie. Uwzględnienie wniosku o stwierdzenie
zasiedzenia Sąd Okręgowy wiązał bowiem z konstatacją, że wnioskodawca
wykazał przesłanki zasiedzenia gruntu objętego wnioskiem – o czym wprost mowa
na ostatniej stronie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
Dalsze motywy tego postanowienia, choć rzeczywiście – rozumiane
dosłownie – mogą być odbierane jako świadczące o zbyt szerokim ujęciu przez Sąd
skutków prawomocności materialnej wydanego uprzednio postanowienia, to nie
zdecydowały o kierunku rozstrzygnięcia sprawy, gdyż spełnienie przesłanek
zasiedzenia było przez Sąd badane samodzielnie, a nie nastąpiło z powodu
rzekomego związania skutkami wcześniejszego orzeczenia). W sprawie nie miało
zatem miejsca obciążenie uczestniczki ciężarem dowodu, że do zasiedzenia nie
doszło.
Ubocznie wypada dodać, że samo pojęcie „odwrócenia ciężaru dowodu” jest
nieprawidłowe. Zjawisko tego rodzaju nie występuje bowiem w polskim prawie
cywilnym. Rozkład ciężaru dowodu zawsze wynika z odpowiednich przepisów,
a jego „odwrócenie” jest niemożliwe; możliwe jest co najwyżej naruszenie danych
unormowań przez błędne ustalenie, która strona lub uczestnik obarczeni są
ryzykiem nieudowodnienia stosownych faktów w rozumieniu art. 6 k.c.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone
w art. 3989 § 1 pkt k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do
rozpoznania. O kosztach rozstrzygnięto mając na względzie sporne interesy
I CSK 855/24
4
uczestników, ich wysokość ustalając na podstawie § 5 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 6 w zw.
z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Wnioskodawca wniósł o zasądzenie kosztów w wysokości czterokrotności
stawki bazowej; żądanie to nie zasługiwało jednak na uwzględnienie. Na etapie
postępowania ze skargi kasacyjnej niniejsza sprawa nie była skomplikowana;
przeciwnie, wyznaczony zakresem podstaw skargi zakres sporu nie wymagał
znacznego nakładu pracy ze strony pełnomocnika wnioskodawcy. W sprawie nie
ziściła się zatem przesłanka z § 15 ust. 3 pkt 1 ww. rozporządzenia. Nie zachodziły
także podstawy do uwzględnienia pozostałych okoliczności wskazanych
w uzasadnieniu wniosku, tj. oczywistej bezzasadności stanowiska skarżącego,
sprzeczności interesów stron (wziętej pod uwagę już na etapie oceny, czy skarżącą
należało obciążyć kosztami postępowania), jak również niskiej – zdaniem
wnioskodawcy – stawki wynagrodzenia ustalanego na zasadach ogólnych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
[SOP]
Beata Janiszewska
