I CSK 830/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Beata Janiszewska
31 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 31 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku U.D.
z udziałem G.D. i G.D.1
o podział majątku i dział spadku,
na skutek skargi kasacyjnej U.D.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie
z 5 października 2023 r., V Ca 1693/21,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od U.D. na rzecz G.D. i G.D.1 kwotę 5400 (pięć
tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wnioskodawczyni U.D. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu
Okręgowego w Warszawie wydanego na skutek apelacji skarżącej oraz
uczestniczki G.D. od postanowienia Sądu pierwszej instancji w sprawie o podział
majątku i dział spadku prowadzonej z udziałem także G.D.1.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca
wskazała potrzebę dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Podniosła, że
wspomniane wątpliwości budzi wykładnia art. 1039 § 1 k.c., a dotyczą one pojęcia
I CSK 830/24
2
„okoliczności” prowadzących do uznania, że darowizna została wyłączona ze
schedy spadkowej.
W ramach uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania wnioskodawczyni przedstawiła wywód, z którego wynika, że kwestia ta
nie była dotychczas przedmiotem dostatecznie uważnego zainteresowania nauki
prawa oraz orzecznictwa. Zasygnalizowała również, że w jej ocenie in casu Sąd
Okręgowy nazbyt szeroko potraktował to pojęcie i uwzględnił, na etapie stosowania
art. 1039 k.c., fakty, których nie powinien był brać pod uwagę, tj. zaproponowanie
dzieciom zamieszkania z darczyńcą-spadkodawcą, brak sprzeciwu innych dzieci
darczyńcy wobec zamieszkania obdarowanej w domu rodzinnym stanowiącym
przedmiot darowizny oraz zawarcie przez darczyńcę z obdarowanym (przyszłym)
spadkobiercą umowy podobnej do umowy dożywocia.
Potrzeba, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., oznacza, że określony
przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia,
może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie
wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne
stanowiska. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno
w takim wypadku zawierać wskazanie, które przepisy wymagają wykładni i na czym
polegają poważne wątpliwości związane z ich rozumieniem lub rozbieżnościami
w ich stosowaniu (zob. postanowienia SN z: 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 oraz
24 kwietnia 2018 r., II CSK 743/17). Rozbieżność w orzecznictwie sądów powinna
natomiast zostać wykazana przez przywołanie judykatów, w których odmienne
rozstrzygnięcia zapadły w stanach faktycznych nieróżniących się od siebie
w relewantny prawnie sposób (zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2015 r.,
III CSK 59/15).
Wbrew stanowisku skarżącej wykładnia art. 1039 § 1 in fine k.c. nie budzi
wątpliwości, które wymagałyby wypowiedzi Sądu Najwyższego. Jest oczywiste, że
użyte w tym przepisie pojęcie „okoliczności” należy rozumieć szeroko. Może to być
wszystko, z czego wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane
ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia. Wywody wnioskodawczyni nie świadczą
przy tym o istnieniu jakichś wątpliwości co do treści normy wywodzonej
I CSK 830/24
3
z przywołanego przepisu. Przeciwnie, z wywodów tych można wnosić, że pod
pozorem rozważań teoretycznych skarżąca kwestionuje w istocie zastosowanie
art. 1039 § 1 in fine k.c. w indywidualnej sprawie. Kwestia tego, czy fakty
wymienione przez wnioskodawczynię mogą stanowić okoliczności, o których mowa
w art. 1039 § 1 in fine k.c., nie dotyczy bowiem wykładni tego przepisu, lecz
incydentalnego aktu stosowania prawa. Nie świadczy to jednak o zaistnieniu
w sprawie przyczyny kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że
z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone
w art. 3989 § 1 pkt k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do
rozpoznania. O kosztach orzeczono mając na względzie sporne interesy
uczestników, ich wysokość ustalając na podstawie § 6 pkt 3 w zw. z § 2 pkt 7 w zw.
z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak
w sentencji postanowienia.
Beata Janiszewska
[SOP]
[a.ł]
