I CSK 803/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Paweł Grzegorczyk
20 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 20 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa J.R. i I.R.
przeciwko Bank spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.
z udziałem interwenienta ubocznego J.P.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej J.P.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 14 lutego 2023 r., VI ACa 815/20,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. obciąża kosztami postępowania kasacyjnego interwenienta
ubocznego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi
sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten
odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem
zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od
I CSK 803/26
2
orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania
sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją
w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że
w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności
o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod
kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący interwenient
uboczny J.P. powołał się na istotne zagadnienie prawne, wyrażające się w pytaniu
o dopuszczalność takiej wykładni zwrotu „postanowienie umowne”
(art. 3851 § 1 i 2 oraz art. 3853 k.c.), która pozwala na uznanie za bezskuteczną
części postanowienia kreującego karę umowną, określającej maksymalną
wysokość tej kary. Powołał się również na potrzebę wykładni art. 483 § 1 k.c.
w zakresie dopuszczalności ustalenia kary umownej przez określenie stawek
dziennych bez jednoczesnego określenia kwoty maksymalnej lub końcowego
terminu naliczania kary.
Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)
wymaga z kolei sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on
precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten
powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób
abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy
tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,
OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002,
nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r.,
IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r.,
V CSK 547/14).
W celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów
(art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest natomiast wykazanie, że określony przepis
prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub
I CSK 803/26
3
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca
2007 r., II CSK 84/07).
Bliższa analiza wniosku nie pozwalała uznać, by w sprawie zakończonej
zaskarżonym wyrokiem wystąpiły powołane przyczyny kasacyjne.
Możność uznania za niedozwolony określonego elementu postanowienia
umownego na tle art. 3851 i n. k.c. i związanych z tym przepisem art. 6 ust. 1
i 7 ust. 1 dyrektywy Rady (WE) 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie
nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L Nr 95, s. 29,
dalej – „dyrektywa nr 93/13”) była wielokrotnie poruszana w judykaturze Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej i nawiązujących do tej judykatury
rozstrzygnięciach Sądu Najwyższego. Podejście takie, uogólniając, jest możliwe
wtedy, gdy treść umowy mająca podlegać wyeliminowaniu z powodu abuzywności
stanowi odrębne zobowiązanie umowne, mogące podlegać kontroli pod kątem
niedozwolonego charakteru, a jednocześnie usunięcie z umowy tylko elementu
nieuczciwego warunku nie godzi w istotę tego warunku i nie sprzeciwia się mu
wzgląd na prewencyjne oddziaływanie postanowień dyrektywy nr 93/13
(por. np. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 29 kwietnia
2021 r., C-19/20, I.W. i R.W. przeciwko Bankowi BPH S.A., postanowienie
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 listopada 2025 r., C-160/25,
JK, KK, KB, AP przeciwko Bankowi BPH S.A., wyrok Sądu Najwyższego z dnia
29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 i powołane tam dalsze orzecznictwo).
Prawidłowy sposób aplikacji tych reguł w odniesieniu do konkretnych
postanowień umownych jest w istocie pytaniem o trafność konkretnego
rozstrzygnięcia, a tym samym nie stanowi co do zasady materii zagadnienia
prawnego, które powinno charakteryzować się abstrakcyjnym, uogólnionym
charakterem. We wniosku nie wyjaśniono również, dlaczego rozstrzygnięcie
powołanej w nim wątpliwości nie może nastąpić z wykorzystaniem obszernego
dotychczasowego orzecznictwa unijnego i krajowego dotyczącego tej problematyki
oraz poglądów nauki. Nie można również tracić z pola widzenia konieczności
prokonsumenckiej wykładni art. 3851 i n. k.c. w powiązaniu z prewencyjnym
oddziaływaniem stosowania tych przepisów na obrót prawny. Okoliczność, że
I CSK 803/26
4
usunięcie tylko elementu warunku umownego kreującego karę umowną z racji jego
abuzywności może niekorzystnie oddziaływać na sytuację przedsiębiorcy,
a zarazem stanowić rozwiązanie optymalne z punktu widzenia interesów
konsumenta, nie świadczy zatem o tym, by podejście takie – w konkretnych
okolicznościach – było niedopuszczalne, a postanowienie umowne zastrzegające
karę umowną w maksymalnej wysokości należało w każdym przypadku traktować
jako nierozerwalną całość. Przypomnienia wymaga również, że art. 3851 § 2 k.c.
wyklucza zastosowanie art. 58 § 3 k.c., toteż dla pominięcia niedozwolonego
elementu postanowienia umownego i dalszego funkcjonowania umowy
w zmodyfikowanym kształcie nie ma znaczenia to, czy strony zawarłyby umowę
o takiej treści (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2013 r.,
I CSK 408/12, OSNC 2013, nr 11, poz. 127 i z dnia 20 maja 2022 r.,
II CSKP 713/22).
W zakresie drugiej z wątpliwości, w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że
niedopuszczalne jest obciążenie strony wieczystym zobowiązaniem zapłaty kary
umownej, jednak nie oznacza to, że konieczne jest z góry określenie maksymalnej
kwotowej granicy tej kary, naliczanej okresowo za zwłokę lub opóźnienie
(por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2021 r., III CZP 26/21,
OSNC 2022, nr 7-8, poz. 70, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2021 r.,
IV CSKP 58/21 i z dnia 17 sierpnia 2022 r., II CSKP 326/22, OSNC 2023, nr 4,
poz. 38, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2022 r.,
I CSK 1691/22 i z dnia 29 października 2024 r., I CSK 3275/23). Powołanie jednego
wyroku Sądu Najwyższego, zmierzającego w przeciwnym kierunku, wydanego
w okresie poprzedzającym podjęcie wskazanych wyżej rozstrzygnięć, nie świadczy
o aktualnych rozbieżnościach orzeczniczych w analizowanej materii.
Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 oraz art. 107, art. 98 § 11
i art. 108 § 1 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak
w sentencji.
(K.G.)
I CSK 803/26
5
[SOP]
