I CSK 783/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Dariusz Pawłyszcze
27 sierpnia 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 27 sierpnia 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa E. sp. z o. o. w W.
przeciwko V. sp. z o. o. w T.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej E. sp. z o. o. w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 26 maja 2023 r., V AGa 146/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od E. sp. z o.o. w W. na rzecz V. sp. z o.o. w T. 2700
(dwa tysiące siedemset) zł kosztów postępowania kasacyjnego.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 11 lipca 2022 r., VI GC 243/18, Sąd Okręgowy w Toruniu
zasądził od wykonawcy na rzecz podwykonawcy 11 412,54 zł z odsetkami tytułem
wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane i oddalił powództwo w pozostałej
części.
Wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną Sąd Apelacyjny w Gdańsku
oddalił apelację podwykonawcy.
Sąd drugiej instancji ustalił, że wykonawca podjął się zadania
inwestycyjnego składającego się na wykonanie trzech budynków mieszkalnych z
lokalami użytkowymi wraz z parkingiem podziemnym. W tym celu zawarł z
I CSK 783/25
2
podwykonawcą umowę w oparciu o przedstawiony przez siebie projekt, na
podstawie której podwykonawca zobowiązał się do wykonania na rzecz
generalnego wykonawcy robót żelbetowych i murowych w oznaczonych
budynkach. Umowa określała szczegółowy zakres robót, terminy, sposób
rozliczenia i odbioru.
Zgodnie z umową generalny wykonawca miał prawo natychmiastowego
odstąpienia od umowy w przypadku, gdy podwykonawca wykonuje przedmiot
umowy przy pomocy podwykonawców, bez jego pisemnej zgody.
W czasie realizacji umowy wykonawca miał zastrzeżenia do podwykonawcy
w zakresie jakości wykonanych prac, terminowości, a także wykonywania części
prac przez innych podwykonawców. Ostatecznie 6 grudnia 2018 r. została wydana
decyzja udzielająca inwestorowi pozwolenia na użytkowanie obiektu, a wykonawca
zapłacił podwykonawcy wynagrodzenie w wysokości 2 045 391,21 zł.
Mimo problemów w realizacji pierwszej umowy strony zawarły drugą umowę
o wykonanie przez podwykonawcę na obiekcie konstrukcji więźby dachowej oraz
kompleksowe wykonanie elewacji budynku. Strony ustaliły przybliżoną wartość
umowy netto, termin rozpoczęcia i termin zakończenia prac. W tej umowie również
wskazano, że wykonawca ma prawo natychmiastowego odstąpienia od umowy
w przypadku, gdy podwykonawca wykonuje przedmiot umowy przy pomocy
kolejnych podwykonawców, bez jego pisemnej zgody. W czasie realizacji prac
wykonawca ustalił, że podwykonawca posługiwał się innymi podwykonawcami, były
to dwie spółki. Wykonawca uzyskał pisemne oświadczenie jednego z prezesów
podwykonawczych spółek, z którego wynikało że wykonywał prace w zakresie
pokrycia dachu więźby i robót elewacyjnych na podstawie ustnej umowy jako
podwykonawca. W oparciu o te informacje wykonawca odstąpił od umowy ze
skutkiem natychmiastowym.
Wynagrodzenie za prace elewacyjne zostało ustalone na 378 950,31 zł,
prace o wartości 159 059,10 zł zostały wykonane i zaakceptowane przez
pozwanego wykonawcę. Pozostała suma 245 345,69 zł została pomniejszona o
wartość niezużytych materiałów (55%) i tym samym roszczenie z tytułu zapłaty za
I CSK 783/25
3
prace niewykonane z przyczyn leżących po stronie zamawiającego zostało
określone przez podwykonawcę na 110 405,56 zł.
Sąd Apelacyjny uznał, że wykonawca był uprawniony do odstąpienia od
drugiej umowy w świetle jej postanowień z uwagi na posłużenie się przez
podwykonawcę innym podwykonawcą bez pisemnej zgody wykonawcy.
Podwykonawca nie wykazał, że wykonał roboty w zakresie szerszym niż przyznany
przez wykonawcę, a na nim, w myśl art. 6 k.c. spoczywał ciężar wykazania faktu
wykonania robót. Jak wskazał Sąd drugiej instancji zgodnie z art. 6494 § 3 k.p.c.,
jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) nie uzyska żądanej gwarancji zapłaty w
wyznaczonym przez siebie terminie, nie krótszym niż 45 dni, uprawniony jest do
odstąpienia od umowy z winy inwestora ze skutkiem na dzień odstąpienia (§ 1 ).
Brak żądanej gwarancji zapłaty stanowi przeszkodę w wykonaniu robót
budowlanych z przyczyn dotyczących inwestora (§ 2). Inwestor nie może odmówić
zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania robót budowlanych, jeżeli wykonawca
(generalny wykonawca) był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn
dotyczących inwestora, jednak w wypadku takim inwestor może odliczyć to, co
wykonawca (generalny wykonawca) oszczędził z powodu niewykonania robót
budowlanych (§ 3). Podwykonawca nie wykazał, aby był gotów wykonać
niewykonane prace, ale też nie wykazał, że przeszkoda w ich wykonaniu nastąpiła
z przyczyn leżących po stronie inwestora (wykonawcy). Podwykonawca nie
wywiązywał się terminowo z powierzonych mu robót, a ich wykonanie obarczone
było licznym i poważnymi usterkami, których nie usuwał lub usuwał z opóźnieniem.
Nadto nie zapewniał wystarczającej liczby pracowników o odpowiednich
kwalifikacjach dla terminowego i prawidłowego wykonywania robót. Zaprzestanie
wykonywania robót, za które domagał się wynagrodzenie w oparciu o omawianą
regulację, nastąpiło na skutek uzasadnionego wypowiedzenia umowy przez
wykonawcę. W związku z powyższym na skutek oświadczenia o potrąceniu
powództwo zostało uwzględnione jedynie w niewielkimi zakresie.
Podwykonawca wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze
względu na konieczność wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów tj. art. 6494 § 3
k.c., a także ze względu na jej oczywistą zasadność przez naruszenie powyższego
I CSK 783/25
4
przepisu. Skarżący podnosi, że przepis ten stosuje się we wszystkich przypadkach,
gdy wykonawca robót budowlanych jest gotów do ich wykonania, lecz tego nie
uczynił z przyczyn dotyczących inwestora.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Podstawy przyjęcia skargi do rozpoznania wzajemnie się wykluczają, tylko
nieważność postępowania może zachodzić łącznie z inną podstawą. Jednak
dopuszczalne jest alternatywne przypisanie tego samego zarzutu różnym
podstawom z art. 3989 § 1 pkt 1, 2 lub 4 k.p.c., gdyż granice między nimi nie są
ostre.
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania,
jaki konkretny przepis prawa, mający zastosowanie w danej sprawie, jest
przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta
polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub
istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,
wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika
i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej
mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku
przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku
między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa, a wynikiem
postępowania kasacyjnego (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 15
października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca
2018 r., IV CSK 56/18).
Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący konsekwentnie wskazywał na błędne – w jego ocenie – przyjęcie przez
Sądy obu instancji, że art. 6494 § 3 k.c. nie może stanowić samodzielnej podstawy
prawnej jego roszczenia. Jednak to nie ta okoliczność zadecydowała o
ostatecznym oddaleniu roszczenia w tej części. Bez znaczenia jest to, czy skarżący
był gotów do dokończenia prac, czy też nie, gdyż odstąpienie od umowy nastąpiło
w oparciu o umowę, zgodnie z którą generalny wykonawca miał prawo do
I CSK 783/25
5
natychmiastowego odstąpienia od umowy w przypadku, gdy podwykonawca
wykonuje przedmiot umowy przy pomocy kolejnych podwykonawców, bez jego
pisemnej zgody.
Tak więc zagadnienie zakresu stosowania art. 6494 § 3 k.c. nie powstało w
tej sprawie, ponieważ zamawiający roboty miał prawo odstąpienia od umowy w
zakresie robót niewykonanych. Ponadto nawet w przypadku bezpodstawnego
odstąpienia od umowy przez zamawiającego nie ma potrzeby rozszerzającego
stosowania tego przepisu, ponieważ bezpodstawne niedopuszczenie przez
zamawiającego świadczenie niepieniężne do spełnienia tego świadczenia rodzi
odpowiedzialność odszkodowawczą z art. 471 k.c. Korzyściami, które
poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, w rozumieniu
art. 361 § 2 k.c. (utraconym zyskiem) jest utracone wynagrodzenie pomniejszone o
zaoszczędzone koszty, tak jak to przewiduje art. 6494 § 3 k.c. Różnica w
stosowaniu art. 471 i 6494 § 3 k.c. tkwi w możliwości podniesienia zarzutu – przy
odszkodowaniu z art. 471 k.c. – przyczynienia się do zwiększenia szkody (art. 362
k.c.) przez niewykorzystanie możliwości wykorzystania potencjału wykonawcy robót
do pozyskania innego zamówienia w miejsce bezpodstawnie utraconego. Przede
wszystkim, jak wyżej wskazano, odstąpienie od umowy było zgodne z umową.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 i 99 k.p.c. wykonawcy przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
(G.G.)
[SOP]
I CSK 783/25
6
