I CSK 764/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
28 października 2025 r.
SSN Dariusz Pawłyszcze
na posiedzeniu niejawnym 28 października 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa K. S.
przeciwko Bank w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Bank w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 października 2023 r., I ACa 414/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od Bank w W. na rzecz K. S. 2700 (dwa tysiące
siedemset) zł kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w
wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie po upływie
tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia
zobowiązanemu.
(G.G.)
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 28 stycznia 2022 r., I C 46/21, Sąd Okręgowy w Krakowie, ustalił
nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu i zasądził na rzecz
powodowego kredytobiorcy od pozwanego banku 34 377,95 zł i 25 715,46 CHF.
Sąd zastrzegł, że bank korzystając z prawa zatrzymania świadczenia jest
uprawniony do wstrzymania się ze spełnieniem zasądzonego świadczenia do
zaofiarowania przez kredytobiorcę na rzecz banku świadczenia otrzymanego od
banku w wysokości 207 997 zł, a w pozostałym zakresie oddalił powództwo.
I CSK 764/24
2
Wyrokiem zaskarżonym skarga kasacyjną Sąd Apelacyjny w Krakowie
zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji przez zasądzenie odsetek do dnia
podniesienia przez bank zarzutu zatrzymania, a w pozostałym zakresie apelację
kredytobiorcy oddalił i oddalił w całości apelację banku.
Sąd Apelacyjny uznał, że zawarte w umowie klauzule indeksacyjne nie
odwoływały się do ustalonego w sposób obiektywny kursu waluty. Kredytobiorca
w sposób nieograniczony został obciążony nieproporcjonalnym ryzykiem
kursowym, a brak pouczenia o konsekwencjach przedmiotowej regulacji nie
pozwala na przyjęcie, iż świadomie przyjął na siebie takie ryzyko. Taka regulacja
umowna w połączeniu z zachowaniem pracowników banku narusza rażąco dobre
obyczaje i interes konsumenta w rozumieniu art. 3851 § 2 zdanie 1 i § 3 k.c.
Eliminacja postanowienia umownego zawierającego klauzulę indeksacyjną
prowadzi do upadku umowy w całości.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący bank
uzasadnił potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości
i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów: art. 4 ust. 2 i art. 6 ust. 1
dyrektywy 93/13, , art. 65 ,354, 358 § 2, art. 3851 § 1 i 2 i art. 3852 k.c. oraz art. 69
ust. 3 Prawa bankowego, a także art. 189 k.p.c.
Jednocześnie skarżący wskazał, że w sprawie występują istotne zagadnienia
prawne związane z wykładnią:
- art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, sprowadzające się do odpowiedzi na
pytanie, czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty
denominowane lub indeksowane do waluty obcej, uzasadnione jest przyjęcie,
że kredyty denominowane lub indeksowane są kredytami udzielonymi w złotych
polskich, skoro dokonanie przez kredytobiorcę spłaty raty kapitałowo-odsetkowej
bezpośrednio w walucie obcej prowadzi do skutecznego spełnienia świadczenia,
bez konieczności dokonywania jakichkolwiek przeliczeń walutowych;
- art. 3851 § 1 zd. drugie k.c. w związku z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 oraz
art. 3852 § 2 k.c. w związku z motywem dwudziestym pierwszym dyrektywy 93/13,
czy prawidłowym jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule samego
I CSK 764/24
3
ryzyka walutowego nie stanowią niedozwolonych (nieuczciwych) warunków
umownych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wszystkie powyższe podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
z wyjątkiem podstawy opartej o art. 189 k.p.c., zmierzają do możliwości
obowiązywania umowy mimo niedozwolonego charakteru postanowień kursowych.
Uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, do
rangi zasady prawnej podniesiono tezy:
1) w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub
denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi
niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie
prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób
określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;
2) w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej
w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w
pozostałym zakresie.
Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie (art. 88 u.s.n.), uniemożliwiają
przyjęcie skargi kasacyjnej w oparciu o powyższe podstawy, gdyż wykluczają
istnienie stosunku prawnego po usunięciu z treści umowy kredytu indeksowanego
źródła kursu walutowego. W celu uwzględnienia wniosku o przyjęcie skargi do
rozpoznania skarżący musiałby zakwestionować tezę Sądu drugiej instancji
o nieuczciwym charakterze przeliczników walutowych ustanowionych w umowie lub
zakwalifikowaniu umowy jako umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej.
W orzecznictwie jest utrwalona teza o niedopuszczalności stosowania kursów
walutowych ogłaszanych jednostronnie przez bank.
Należy przy tym zaznaczyć, że na podstawie art. 3852 k.c. dla stosowania
art. 3851 k.c. istotna jest chwila zawarcia umowy (uchwały w składzie 7 sędziów SN
z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2, z 7 maja 2021 r., III
CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56), a nie ewentualne, późniejsze zmiany
I CSK 764/24
4
nieważnej umowy lub stanu prawnego (jak wejście w życie art. 69 ust. 3 pr.bank.),
chyba że przepisy przejściowe stanowiłyby o sanowaniu nieważnych umów.
Dopóki umowa nie zostanie wykonana, strona umowy ma interes prawny
(art. 189 k.p.c. w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego mającego powstać na
mocy nieważnej umowy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c.
oddalił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania.
Na podstawie art. 98 k.p.c. powodowi przysługuje od skarżącego zwrot
kosztów sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną w wysokości stawki
minimalnej określonej w stosowanym odpowiednio § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia
Min. Sprawiedl. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
(G.G.)
[r.g.]
