I CSK 675/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Grzegorz Misiurek
28 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 28 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.Z. i A.Z.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z 4 września 2024 r., I ACa 957/22,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
i zasądza od pozwanej na rzecz powodów tytułem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego kwotę 2700,00 (dwa tysiące
siedemset) zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za
opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po
upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanej odpisu
postanowienia do dnia zapłaty.
(A.T.)
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
I CSK 675/25
2
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania w oparciu o pierwszą i
czwartą z wymienionych przesłanek.
Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1
k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle
konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że
jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć
charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć
rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego
wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w
związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez
sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.) i także w
związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (zob. postanowienia SN: z 21
maja 2013 r., IV CSK 53/13, z 3 lutego 2012 r., I UK 271/11, nie publ.). Konieczne
jest przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen.
Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub
procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną
argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego
rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie
(zob. m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, z 9 lutego 2011 r.,
III SK 41/10, nie publ.).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, odwołanie się do przesłanki
oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia, w czym wyraża
się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że istotnie skarga
jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie kwalifikowanej postaci
naruszenia prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości
widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob.
m.in. postanowienie SN z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie publ.). Celem
sformułowania powyższej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie
I CSK 675/25
3
jest wykazanie jedynie oczywistego naruszenie konkretnego przepisu prawa
materialnego lub procesowego, lecz sytuacji, w której naruszenie to spowodowało
wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 6
listopada 2012 r., III SK 16/12, nie publ.).
Zdaniem skarżącej, oczywista zasadność skargi kasacyjnej ma przejawiać
się w zastosowaniu przez Sąd Apelacyjny art. 3851 § 1 k.c. do umowy kredytu
stricte dewizowego (walutowego), z całkowitym pominięciem charakteru
przedmiotowej umowy, jej specyfiki jak również wyłącznie fakultatywnego
charakteru postanowień dotyczących spłaty kredytu, które w toku postępowania
zostały uznane za abuzywne. Skarżąca wskazała ewentualnie na dwa istotne
zagadnienia prawne, pierwsze – dotyczące możliwości utrzymania umowy w mocy i
jej wykonywania w oparciu o istniejące postanowienia umożliwiające spłatę kredytu
bezpośrednio w walucie obcej, gdy uznano, że umowa kredytu zawiera
niedozwolone postanowienia umowne odsyłające do tabeli kursowej banku, drugie
zaś – odnoszące się do naliczania odsetek za opóźnienie od kwoty należnej do
zwrotu w przypadku orzeczenia bezskuteczności umowy kredytu indeksowanego
do waluty obcej w oparciu o przepisy o postanowieniach abuzywnych.
Brak jest podstaw do twierdzenia, że w niniejszej sprawie doszło do
oczywistego naruszenia prawa. Jak zostało już wyjaśnione w aktualnym
orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE i Sądu Najwyższego, modelowym
kredytem walutowym jest tylko kredyt, w którym kwota kredytu jest wyrażona w
umowie w walucie obcej i w takiej walucie jest wypłacana kredytobiorcy, który
dokonuje spłaty kredytu również w tej walucie. Do umów mieszanych, tj.
zawierających elementy kredytu walutowego i kredytu denominowanego w walucie
obcej, zastosowanie znajdują przepisy powołane przez skarżącą, jeśli umowy te
zawierają postanowienia dotyczące klauzul przeliczeniowych podlegających ocenie
przez pryzmat przepisów dotyczących nieuczciwych warunków w umowach
konsumenckich (wyroki SN z 6 września 2024 r., II CSKP 690/23 i z 3 grudnia 2024
r., II CSKP 2316/22 nie publ.; postanowienie SN z 30 stycznia 2025 r., I CSK
2357/24, nie publ.).
I CSK 675/25
4
Odnosząc się do problemu dotyczącego fakultatywności tabel kursowych,
należy zwrócić uwagę, że w ugruntowanym już stanowisku Sądu Najwyższego
uznaje się, iż mechanizm ustalania kursów waluty na podstawie tabel kursowych
banku jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami, narusza rażąco
interesy konsumenta i równowagę stron, a klauzula która nie zawiera
jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną banku jest
klauzulą niedozwoloną w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. oraz że niedozwolone
postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte
bezskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo
świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu
skuteczność z mocą wsteczną (zob. wyroki SN: z 23 czerwca 2022 r., II CSKP
36/22, z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18 - nie publ. oraz uchwała składu
siedmiu sędziów SN - zasada prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21). Problemem
nie jest również w tym przypadku fakultatywność. Oceny, czy postanowienie
umowne jest niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili
zawarcia umowy. Wykładnia językowa art. 3851 § 1 zdanie pierwsze k.c. nie
stwarza podstaw do przyjęcia, że w ramach oceny abuzywności postanowienia
istotny jest sposób jego stosowania przez przedsiębiorcę.
Decydujące znaczenie ma nie to, w jaki sposób przedsiębiorca stosuje
postanowienie i dla kogo jest to korzystne, lecz to, w jaki sposób postanowienie
kształtuje prawa i obowiązki konsumenta. Z przepisu wynika, że przedmiotem
oceny jest samo postanowienie, a więc wyrażona w określonej formie (przeważnie
słownej) treść normatywna, tzn. norma lub jej element określający prawa lub
obowiązki stron (zob. uchwała składu siedmiu sędziów SN z 20 listopada 2015 r., III
CZP 17/15, OSNC 2016, Nr 4, poz. 40), a jej punktem odniesienia - sposób
oddziaływania postanowienia na prawa i obowiązki konsumenta. Samo
postanowienie może bezpośrednio kształtować prawa i obowiązki tylko w sensie
normatywnym, wpływając na zakres i strukturę praw lub obowiązków stron. Taka
interpretacja pozostaje w zgodzie z powszechnie akceptowanym poglądem, że art.
3851 § 1 k.c. jest instrumentem kontroli treści umowy (stosunku prawnego). To, w
jaki sposób postanowienie jest stosowane, jest kwestią odrębną, do której art. 3851
I CSK 675/25
5
§ 1 zdanie pierwsze k.c. wprost się nie odnosi (zob. uchwała SN z 20 czerwca I
CSK 1878/2382018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, Nr 1, poz. 2).
W razie stwierdzenia abuzywności klauzuli ryzyka walutowego i klauzul
przeliczeniowych utrzymanie umowy nie jest możliwe z prawnego punktu widzenia.
Jest tak zwłaszcza wówczas, gdy unieważnienie tych klauzul doprowadziłoby nie
tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale
również – pośrednio – do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio
związane z indeksacją kredytu do waluty. W konsekwencji art. 6 ust. 1 dyrektywy
93/13 nie stoi na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu
nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu indeksowanego do
waluty obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio
powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem
krajowym, że umowa ta nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego
powodu, iż ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego jej
przedmiotu (zob. wyroki TSUE: z 14 marca 2019 r., C-118/17, pkt 52; z 5 czerwca
2019 r., C-38/17, HS, pkt 43; z 3 października 2019 r., C-260/18, pkt 44 i 45; także
postanowienie SN z 24 listopada 2022 r., I CSK 3127/22, nie publ.).
W odniesieniu do wymagalności roszczeń restytucyjnych należy
przypomnieć, że problem ten był już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi zarówno
Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości UE i obecnie nie budzi wątpliwości
(uchwała składu siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r. - zasada prawna - III CZP
6/21, postanowienia SN: z 28 kwietnia 2023 r., I CSK 3966/22, z 21 listopada 2024
r., I CSK 1354/24; z 21 listopada 2024 r., I CSK 1472/24, nie publ.; wyroki TSUE: z
14 grudnia 2023 r., C-28/22 i z 7 grudnia 2023 r., C-140/22). Roszczenia
restytucyjne mają charakter bezterminowy, więc wymagalność odsetek za
opóźnienie od kwoty należnej do zwrotu określa art. 455 k.c.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).
(A.T.)
I CSK 675/25
6
[SOP]
