I CSK 631/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Mariusz Łodko
16 lipca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 16 lipca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa A. K. i Z. K.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z 30 października 2023 r., I ACa 213/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
[wr]
UZASADNIENIE
Pozwany Bank spółka akcyjna w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku
Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 października 2023 r. Wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadnił potrzebą wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów
(art.
3989
§
1
pkt
2
k.p.c.),
tj.: art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 pr. bank. w zw. z art. 58 § 1 k.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wskazania, że określony przepis
I CSK 631/24
2
prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo
niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności
w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,
które należy powołać (zob. postanowienia SN: z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,
i z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15). Konieczne jest dokonanie analizy rozbieżnych
orzeczeń i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu
(zob. postanowienia SN: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 28 marca
2007 r., II CSK 84/07; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07; z 15 kwietnia 2021 r.,
IV CSK 617/20).
Skarga kasacyjna pozwanego kryteriów tych nie spełnia. Przedstawione
przez skarżącego wątpliwości interpretacyjne dotyczące wykładni ww. przepisów
prawa nie czynią zadość wymogom z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., uzasadniających
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż zostały już dostatecznie
wyjaśnione w judykaturze Sądu Najwyższego. W uchwale składu całej Izby
Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118), Sąd
Najwyższy wyjaśnił, że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu
waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie
wiąże także w pozostałym zakresie. Stanowisko to odzwierciedla dominujący
w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, że w przypadku umowy kredytu
denominowanego kursem CHF, po wyeliminowaniu z niej klauzul przeliczeniowych,
nie jest możliwe utrzymanie takiej umowy w mocy ani jako umowy kredytu
walutowego w CHF (zob. wyrok SN z 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22), ani jako
umowy, w której kwota kredytu wyrażona byłaby w złotych polskich (zob. wyrok
SN z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22). Eliminacja klauzuli przeliczeniowej w takiej
umowie sprawia, iż nie wiadomo, jaką kwotę powinien wypłacić bank, skoro
w umowie kwota kredytu określona jest w CHF, ale wypłata następuje
w złotówkach, według kursu arbitralnie ustalanego przez bank. Oznacza to, że
brakuje niezbędnego elementu konstrukcyjnego stosunku prawnego i niemożliwe
jest jego uzupełnienie. Tego rodzaju skutek (sankcja), w skutkach tożsamy
z nieważnością umowy, nie jest wynikiem konstytutywnego orzeczenia sądu
a powstaje ex lege (zob. uchwałę siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r.,
III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, oraz powołane tam orzecznictwo).
I CSK 631/24
3
Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że art. 3851 i n. k.c. jako, że wprowadzają
instrument wzmocnionej – względem zasad ogólnych, w tym wynikających
z art. 3531 k.c. – kontroli postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę pod kątem
poszanowania interesów konsumentów, uzupełniony szczególną sankcją mającą
niwelować niekorzystne skutki zastosowania klauzul abuzywnych, mają
pierwszeństwo względem przepisów regulujących skutki naruszenia ograniczeń
swobody umów wynikających z zasad współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.)
i właściwości (natury) stosunku prawnego (art. 3531 k.c.). Reżim niedozwolonych
postanowień umownych (art. 3851 i n. k.c.) ma zatem pierwszeństwo przed
ogólnymi regułami słuszności kontraktowej wyrażonymi w art. 58 § 2
w zw. z art. 3531 k.c. (zob. wyrok SN z 30 stycznia 2026 r., II CSKP 756/23).
Postanowienie umowne wykraczające poza granice swobody umów w rozumieniu
art. 3531 k.c., które z tej przyczyny może być jednocześnie zakwalifikowane jako
niedozwolone postanowienie umowne (art. 3851 k.c.), nie jest zatem bezwzględnie
nieważne (art. 58 § 1 k.c.), ale nie wiąże konsumenta w rozumieniu
art. 3851 § 1 k.c. (zob. uchwałę SN z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22,
OSNC 2022, nr 11, poz. 109, oraz wyrok SN z 29 kwietnia 2026 r.,
II CSKP 826/23).
W tym kontekście wskazać należy, że rację ma skarżący, iż Sąd drugiej
instancji błędne uznał, że łącząca strony umowa kredytu – ze względu na
obciążenie kredytobiorców w sposób nieograniczony ryzykiem kursowym – jest
nieważna na podstawie art. 58 § 1 w zw. z art. 3531 k.c., skoro jednocześnie
stwierdził, że zawarte w tej umowie klauzule waloryzacyjne, mają charakter
niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu art. 3851 k.c. Uchybienie to
nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia, albowiem Sąd drugiej instancji –
odwołując się do reżimu niedozwolonych postanowień umownych (art. 3851 k.c.) –
uznał, że po wyeliminowaniu z łączącej strony umowy klauzul waloryzacyjnych,
umowa ta nie może obowiązywać w pozostałym zakresie, wobec czego nie było
możliwe utrzymanie jej w mocy.
Z powyższych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie znajdując również
I CSK 631/24
4
okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu,
w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).
[wr]
[a.ł]
