I CSK 604/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
25 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 25 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.P.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. (poprzednio Bank1 spółce akcyjnej w W.)
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółka akcyjna w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z 2 września 2025 r., I ACa 259/24,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda tytułem kosztów
postępowania kasacyjnego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych
z odsetkami ustawowymi za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty.
M.L.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank1 S.A. w W (obecnie Bank
S.A. w W.) od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 2 września 2025 roku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
I CSK 604/26
2
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały
spełnione.
Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,
a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego
wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale
także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego
sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych
ocen (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,
OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego
wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z 10 lutego 2023 r., I CSK 4691/22).
Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na
tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga
wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie
doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane
przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub
I CSK 604/26
3
podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu
Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK
84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej
argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności
uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej
szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12
grudnia 2008 r., II PK 220/06).
Według skarżącego jego skarga powinna być przyjęta do rozpoznania ze
względu na:
1) istnienie potrzeby wykładni przepisów budzących poważne
wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 § 1 i 2
k.c., w zakresie, w jakim odnoszą się one do skutków uznania postanowień
umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich postanowień przepisami
dyspozytywnymi;
2) występujące w sprawie istotne zagadnienie prawnego polegające na
konieczności ustalenia czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona
umowy kredytu będzie świadczyć w przyszłości stanowi per se
o niejednoznaczności tego postanowienia umownego, a w konsekwencji, czy
postanowienie takie powinno podlegać badaniu pod kątem abuzywności?
Podniesione przez autora skargi kasacyjnej kwestie koncentrują się wokół
problemu dotyczącego abuzywności postanowień umowy i skutków tej
abuzywności, które były w ostatnim czasie przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu
Najwyższego Stanowisko o niedozwolonym charakterze postanowień umownych
pozostawiających możliwość ustalania kursu CHF, a w konsekwencji wysokości
świadczeń stron, arbitralnej decyzji jednej ze stron, jest jednolicie przyjmowane
w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Takie uregulowanie umowne uznawane jest za
niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku)
w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona (zob. np. wyroki
SN: z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 24
października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja
2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja 2023 r.,
I CSK 604/26
4
II CSKP 1536/22; z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca 2023 r.,
II CSKP 1464/22, i z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22).
Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał pogląd w myśl którego, postanowienia
uprawniające bank do jednostronnego ustalenia kursów walut są nietransparentne,
ponieważ pozostawiają pole do arbitralnego działania banku, a równocześnie
obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem. W konsekwencji
postanowienia umowy określające zarówno zasady przeliczenia na złote kwoty
udzielonego kredytu przy jego wypłacie, jak i przeliczenia spłacanych rat,
pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter
niedozwolonych postanowień umownych (zob. uzasadnienie uchwały składu całej
Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, i przywołane tam
orzecznictwo).
Postanowienie o odesłaniu do tabeli kursowej banku, jako współokreślające
wysokość pozostałego do spłaty zadłużenia, czyli główne świadczenie
kredytobiorcy, co do zasady nie podlega ocenie w świetle art. 3851 § 1 k.c., ale
tylko pod warunkiem, że postanowienie to zostało sformułowane w sposób
jednoznaczny. W sprawie, w której wniesiona została skarga kasacyjna, sytuacja
taka nie miała miejsca. Utrwalona jest bowiem rozszerzająca wykładnia tego
warunku jako obejmującego nie tylko jego tekst (jest jasne, co znaczy stosowanie
kursu ogłoszonego przez bank), lecz także mechanizm działania tego warunku. Aby
odesłanie było dozwolone, w umowie musiałyby zostać zawarte szczegółowe
zasady ustalania kursu, tak aby kredytobiorca sam mógł obliczyć ten kurs w danej
chwili. Choć zatem kurs walut obcych ogłaszany przez bank na podstawie art. 111
ust. 1 pkt 4 pr.bank. wiąże co do zasady klientów banku przy dokonywaniu
z bankiem czynności prawnych w okresie od ogłoszenia kursu do ogłoszenia
nowego kursu, nie można umową związać konsumenta kursami, które dopiero
zostaną ogłoszone, a orzecznictwo jednolicie uznaje takie związanie przyszłym
kursem za niedozwolone.
Sąd Najwyższy konsekwentnie też przyjmuje, że oceny czy postanowienie
umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy
(zob. uchwałę SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2)
i od tego momentu klauzule abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że
I CSK 604/26
5
konsument wyrazi świadomą wolę na objęcie go takimi postanowieniami
umownymi. Skutek niezwiązania klauzulą abuzywną ex tunc oznacza, że zdarzenia
o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej taką
klauzulę pozostają bez znaczenia dla niewiążącego charakteru niedozwolonych
postanowień umownych. Oznacza to, że fakt wykonania umowy nie stanowi
przeszkody do odchodzenia roszczeń z tytułu nienależnego świadczenia w sytuacji,
gdy umowa uznana jest za nieważną.
W uchwale składu całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22,
Sąd Najwyższy stwierdził, że w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu
indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu
waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,
w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów (pkt 1). W razie zaś niemożliwości ustalenia
wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub
denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie (pkt 2).
Niedozwolony charakter sposobu określania kursu waluty obcej przesądza zatem
o niezwiązaniu stron umową w całości. Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie
(art. 88 ustawy o Sądzie Najwyższym), uniemożliwiają uznanie umów stron za
ważne, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po usunięciu z treści umowy
źródła kursu walutowego, co przesądza także o bezpodstawności zarzutu
o możliwości stosowania kursu średniego NBP lub uznania umowy za umowę
kredytu złotowego.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 98 k.p.c.
(M.M.)
[SOP]
I CSK 604/26
6
