I CSK 579/22

Sygn. akt I CSK 579/22

POSTANOWIENIE

Dnia 12 maja 2022 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Strzelczyk

w sprawie z powództwa M. Ł. i G. Ł.
‎przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej N. w. W.
‎o stwierdzenie nieważności i ustalenie,
‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 maja 2022 r.,
‎na skutek skargi kasacyjnej powodów

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
‎z dnia 29 września 2020 r., sygn. akt I ACa […],

1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

2) zasądza od każdego z powodów na rzecz pozwanej kwoty po 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego,

3) przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w […] adwokatowi K. P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodom w postępowaniu kasacyjnym kwotę 135 (sto trzydzieści pięć) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług.

UZASADNIENIE

Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia o charakterze nadzwyczajnym. Ma przede wszystkim na celu – w interesie publicznym – ujednolicenie orzecznictwa sądów powszechnych, rozstrzyganie sporów precedensowych oraz o istotnym znaczeniu dla rozwoju prawa i judykatury sądowej. W związku z tym jednym z koniecznych elementów skargi kasacyjnej jest wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie, w którym skarżący powinien wskazać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 398⁹ § 1 k.p.c. i związku z tym istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Określone w art. 398⁴ § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący w odrębnym wywodzie wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 398⁴ § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 29 września 2020 r. Sądu Apelacyjnego w W. wnieśli powodowie G. Ł. i M. Ł., wskazując na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Skarżący podkreślili, że wnosili alternatywne żądania dotyczące stwierdzenia nieważności, uchylenia lub ustalenia nieistnienia uchwały. Co do każdego z tych żądań wypowiedział się Sąd pierwszej instancji. Złożona apelacja zaskarżała wyrok Sądu pierwszej instancji w całości. Sąd Apelacyjny z kolei nie wypowiedział się w ogóle odnośnie do żądania nieistnienia uchwały.

Odwołanie się do przesłanki zawartej w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, nie publ.; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ.; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, nie publ.; z dnia 5 października 2007 r., III CSK 216/07, nie publ.; z dnia 20 czerwca 2007 r. II CSK 184/07, nie publ.; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, nie publ.; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, nie publ.; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, nie publ.; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, nie publ.; z dnia z 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, nie publ.; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, nie publ.; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, nie publ. i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, nie publ.).

Wskazane przez skarżących okoliczności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie występują. Sąd Okręgowy uznał, że powodowie nie posiadali interesu prawnego do występowania z roszczeniem ewentualnym o ustalenie nieistnienia uchwały, opartym na art. 189 k.p.c., gdyż w pierwszej kolejności mogli poszukiwać ochrony prawnej w drodze powództwa opartego na podstawie art. 43 ust. 5 u.s.m. Natomiast Sąd drugiej instancji wskazał, że właściwym instrumentem prawnym, w ramach którego możliwa jest kontrola zgodności z prawem uchwały mającej za przedmiot określenie przedmiotu odrębnej własności lokali, jest właśnie powództwo z art. 43 ust. 5 u.s.m., gdyż przepis ten stanowi lex specialis wobec art. 42 ustawy z 16 września 1982 r. – prawo spółdzielcze, zawiera ograniczenia podmiotowe i czasowe, dotyczące zarówno osoby, która może zaskarżyć uchwałę zarządu, jak i terminu wniesienia odwołania. Ponadto Sąd drugiej instancji podkreślił, że odmienne traktowanie tego przepisu niweczyłoby cel tej szczególnej regulacji i prowadziłoby do nieuzasadnionego jej obejścia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2008 r., V CSK 33/08, OSNC-ZD 2009, nr 2, poz. 51, uchwała Sądu Najwyższego z 8 marca 2019 r., III CZP 88/18, OSNC 2020, nr 1, poz. 7, a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2019 r., V CSK 327/18, nie publ.). Zatem Sąd drugiej instancji pośrednio odniósł się do podnoszonej przez skarżących kwestii.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 391 § 1, 398 ²¹ k.p.c.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodom z urzędu orzeczono na podstawie § 16 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (jedn. tekst: Dz.U. z 2019 r., poz. 18).

a.s.