I CSK 524/22

Sygn. akt I CSK 524/22

POSTANOWIENIE

Dnia 28 stycznia 2022 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Paweł Grzegorczyk

w sprawie z powództwa T. P.
‎przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "[…]" w W.
‎o ustalenie istnienia członkostwa,
‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 stycznia 2022 r.,
‎na skutek skargi kasacyjnej powoda
‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
‎z dnia 26 marca 2021 r., sygn. akt V ACa […],

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 240 (dwieście czterdzieści 00/100) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 398⁴ § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący T.P. powołał się na potrzebę wykładni art. 3 ust. 3¹ i art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (jedn. tekst: Dz. U. z 2021 r., poz. 1208, dalej – „u.s.m.”) w kontekście trybu nawiązania członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej przez osoby będące właścicielami lokali w nieruchomościach pozostających w zasobach spółdzielni mieszkaniowych oraz adekwatnego środka prawnego przysługującego takim osobom.

Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, niepubl. i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, niepubl.).

Zgodnie z art. 3 ust. 3¹ u.s.m. członkiem spółdzielni może być osoba, która nabyła prawo odrębnej własności lokalu. Właścicielowi lokalu, który nie jest członkiem spółdzielni, przysługuje roszczenie o przyjęcie w poczet członków spółdzielni, przy czym w sytuacji tej stosuje się odpowiednio art. 16 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (jedn. tekst: Dz. U. z 2021 r., poz. 648, dalej – „pr. spółdz.”), który stanowi m.in., że warunkiem przyjęcia na członka jest złożenie deklaracji członkowskiej. Zgodnie zaś z art. 23 ust. 2 u.s.m. spółdzielnia nie może odmówić przyjęcia w poczet członków niebędącego jej członkiem właściciela lokalu podlegającego przepisom tej ustawy.

Z powołanych przepisów wynika jasno, że nawiązanie stosunku członkostwa wymaga złożenia deklaracji; ponadto, jak wskazuje się w piśmiennictwie, w rozważanej sytuacji mają zastosowanie wszystkie zasady dotyczące tradycyjnego ofertowego sposobu nawiązania członkostwa w spółdzielni, co implikuje konieczność przyjęcia właściciela lokalu w poczet członków spółdzielni, to zaś zakłada podjęcie decyzji przez organ spółdzielni właściwy do przyjmowania członków (por. art. 17 pr. spółdz.).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zawierał w tym kontekście dostatecznej argumentacji, która mogłaby przekonywać o istnieniu poważnych wątpliwości co do sposobu nawiązania stosunku członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej przez właścicieli lokali w zasobach spółdzielni; istnienia tych wątpliwości nie dowodziły również powołane we wniosku orzeczenia sądów powszechnych. Okoliczność, że zgodnie z art. 23 ust. 2 u.s.m. spółdzielnia nie może odmówić przyjęcia w poczet członków m.in. właścicieli lokali, nie świadczy o tym, że stosunek członkostwa tych osób nawiązuje się per se na skutek złożenia deklaracji (por. np. art. 3 ust. 1 u.s.m.). Ponadto, założeniem przedstawionej we wniosku wątpliwości była okoliczność, że osoba, której przysługuje odrębna własność lokalu, złożyła deklarację członkowską, podczas gdy z wiążących Sąd Najwyższy (art. 398¹³ § 2 k.p.c.) ustaleń faktycznych poczynionych przez Sądy meriti wynikało, że powód deklaracji takiej nie złożył. Przedstawiona we wniosku wątpliwość odrywała się tym samym od podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku.

Ostatnią uwagę należało odnieść także do drugiej z przedstawionych we wniosku wątpliwości, dotyczącej adekwatnego środka prawnego na wypadek odmowy przyjęcia w poczet członków spółdzielni. Z podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku nie wynikało bowiem, aby in casu doszło do podjęcia przez pozwaną decyzji o odmowie przyjęcia powoda w poczet członków. Jak wskazał Sąd Okręgowy, skoro skarżący nie złożył deklaracji członkowskiej, pozwana nie podejmowała decyzji – pozytywnej ani negatywnej – o przyjęciu go do grona członków spółdzielni. Uwzględniając wcześniejsze uwagi co do trybu nawiązania stosunku członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej, z wniosku nie wynikało tym samym, w jaki sposób powództwo o ustalenie stosunku prawnego lub prawa (art. 189 k.p.c.) miałoby w takiej sytuacji zapewnić skarżącemu adekwatną ochronę prawną, a przynajmniej, aby w kwestii tej zachodziła poważna wątpliwość interpretacyjna, uzasadniająca wypowiedź ze strony Sądu Najwyższego, przy uwzględnieniu publicznoprawnego, ponadindywidualnego celu skargi kasacyjnej.

Z tych względów, na podstawie art. 398⁹ § 2 i art. 98 w związku z art. 391 § 1 i art. 398²¹ k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.