I CSK 4424/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Karol Weitz
6 sierpnia 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 6 sierpnia 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa małoletniego M. T. reprezentowanego przez
przedstawiciela ustawowego matkę M. T.
przeciwko L. J. i K. S.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej L. J.
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z 14 kwietnia 2023 r., II Ca 2263/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. kosztami postępowania kasacyjnego obciąża pozwanego L.
J., pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi
sądowemu.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być, wobec
tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o
I CSK 4424/23
2
charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny
skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie
przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia
bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przyjęcia do rozpoznania
skargi kasacyjnej pozwanego L. J. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia
14 kwietnia 2023 r.
W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
skarżący wskazał na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego
oraz na oczywistą zasadność wniesionej skargi, a także nieważność postępowania.
Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury Sądu Najwyższego,
przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze
względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na
sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do
rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas
nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania
wniesionej skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01,
OSNC 2002, nr 12, poz. 151).
Istotność zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się
w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla
rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych
spraw. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedstawienie okoliczności uzasadniających
rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia
prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia, wskazaniu przepisów prawa,
na których tle zagadnienie to wyłoniło się, oraz zaprezentowaniu argumentacji
jurydycznej uzasadniającej możliwość rozbieżnych ocen prawnych
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC
2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12,
poz. 151, z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, nie publ.).
Skarżący w skardze wskazał jako istotne zagadnienie prawne potrzebę
rozstrzygnięcia i wyjaśnienia pytania: „czy stanowi orzeczenie ponad żądanie
I CSK 4424/23
3
pozwu wydanie wyroku przez Sąd w sprawie przeciwko jednemu ze
współdłużników solidarnych o rencie na podstawie art. 444 § 2 k.c. powołując się
na zwiększenie się potrzeb poszkodowanego po pewnej dacie, następującej już po
dacie wystąpienia szkody, jeśli powód dochodził renty z tytułu zwiększenia się jego
potrzeb od daty wystąpienia szkody, a inny współdłużnik solidarny zaspokoił już
roszczenie powoda o rentę należną od daty wystąpienia szkody?”
Tak sformułowane zagadnienie prawne sprowadza się wyłącznie do pytania
o czysto incydentalnym i kazuistycznym charakterze, nie zawierając w sobie
elementów, które mogłyby pozwolić na sformułowanie przez Sąd Najwyższy
– w ramach rozpoznania skargi kasacyjnej – ogólnego stanowiska o uniwersalnym
wymiarze. W konsekwencji, podniesione kwestie z oczywistych powodów nie mogą
stanowić istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Na marginesie należy także zauważyć, że skarga kasacyjna pozwanego
opiera się głównie na zarzutach dotyczących ustalenia faktów i oceny dowodów.
Zgodnie natomiast z art. 3983 § 3 k.p.c., zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych
i oceny dowodów nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej.
Skarżący w skardze kasacyjnej nie wykazał także występowania innej
przesłanki przedsądu w postaci oczywistej zasadności skargi. W judykaturze Sądu
Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej
oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie
zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka w szczególności istnieje wtedy, gdy bez
wątpienia wystąpiły uchybienia, na które powołuje się skarżący, lub gdy jest pewne,
że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione zarzuty
oczywiście uzasadniają wniesiony środek zaskarżenia. Pamiętać przy tym trzeba,
że oczywiste jest to, co jest widoczne bez potrzeby głębszej analizy,
czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Skarżący musi zatem
wykazać, że wyrok zapadł z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa
lub podstawowych zasad obowiązujących w praworządnym państwie, widocznym
na pierwszy rzut oka, bez konieczności przeprowadzenia bardziej szczegółowej
analizy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., III CSK
110/08, nie publ.).
I CSK 4424/23
4
Bliższa analiza uzasadnienia wniosku nie pozwala jednak na stwierdzenie,
że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie jest – w powyższym rozumieniu –
oczywiście uzasadniona. Skarżący nie wykazał bowiem, że zastosowanie
powołanych w podstawach skargi przepisów, których naruszenie miałoby
wskazywać na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, było – w okolicznościach
sprawy – oczywiście błędne lub doprowadziło do tego, że zaskarżone orzeczenie
jest oczywiście nieprawidłowe.
Jednocześnie skarżący wskazał również jako podstawę przesłanki
oczywistej zasadności wniesionej skargi kasacyjnej zarzut nieważności
postępowania przed sądem drugiej instancji (art. 379 pkt 4 k.p.c.) spowodowany
„rozpoznaniem przez Sąd drugiej instancji apelacji pozwanego w składzie
jednoosobowym, co ograniczało prawo banku do sprawiedliwego rozpatrzenia
sprawy, bowiem rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym nie było
konieczne dla ochrony zdrowia publicznego, co ostatecznie doprowadziło do
nieważności przedmiotowego postępowania ze względu na sprzeczność składu
orzekającego z przepisami prawa (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.).”
Oceniając spełnienie przesłanki przedsądu w postaci nieważności
postępowania przed sądem drugiej instancji należy podnieść, że – zgodnie
z art. 39813 § 1 k.p.c. – Sąd Najwyższy w granicach zaskarżenia bierze pod uwagę
z urzędu nieważność postępowania. W tym zakresie należy dostrzec, że Sąd
Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22
(OSNP 2023, nr 10, poz. 104) rozstrzygnął, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez
sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art.
15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach
związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych
chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ogranicza prawo do
sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie
jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji
RP) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Sąd Najwyższy
postanowił nadać uchwale moc zasady prawnej i ustalił, że przyjęta w uchwale
wykładnia prawa obowiązuje od dnia jej podjęcia.
I CSK 4424/23
5
Biorąc pod uwagę, że uchwała ta obowiązuje od dnia jej podjęcia, a została
podjęta po wydaniu zaskarżonego orzeczenia, to nie można uznać,
że w postępowaniu przed sądem drugiej instancji wystąpiła nieważność
postępowania.
Należy także zauważyć, że między twierdzeniem skarżącego, iż w sprawie
występuje istotne zagadnienia prawne oraz że skarga kasacyjna jest oczywiście
uzasadniona zachodzi wewnętrzna sprzeczność. Sąd Najwyższy w postanowieniu
z dnia 25 kwietnia 2008 r., III CSK 64/08 (nie publ.) wyjaśnił, że powoływanie się na
oczywistą zasadność skargi i konieczność dokonania wykładni prawa wzajemnie
się wyklucza. Taki sposób konstruowania skargi kasacyjnej jest pozorowaniem
występowania w sprawie okoliczności publicznoprawnych, w oparciu, o które Sąd
Najwyższy dokonuje oceny na podstawie art. 3989 k.p.c.
Z tych wszystkich względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej
do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,
11 i 3 w zw. z art. 99 i art. 108 § 1 i z art. 391 § 1 oraz w zw. z art. 39821 k.p.c.
[SOP]
