I CSK 4386/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Monika Koba
31 marca 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 31 marca 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa M.R.-J. i T.J.
przeciwko Skarbowi Państwa – R. […] w B.
o odszkodowanie,
na skutek skargi kasacyjnej Skarbu Państwa – R. […] w B.
od wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu
z 24 maja 2023 r., I Ca 204/23,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 2717 (dwa
tysiące siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów
postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek
ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia pozwanemu odpisu niniejszego postanowienia do
dnia zapłaty.
[A.T.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 24 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu oddalił apelację
pozwanego Skarbu Państwa – R. […] w B. od wyroku Sądu Rejonowego w Łasku z
22 lutego 2023 r. zasądzającego od pozwanego na rzecz powodów M.R.-J. i T.J.
I CSK 4386/23
2
kwotę 64 500 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 25 500 zł od 18
września 2018 r. i od kwoty 39 900 zł od 31 stycznia 2023 r. tytułem
odszkodowania w związku z obniżeniem wartości nieruchomości stanowiącej
własność powodów na skutek wejścia w życie obszaru ograniczonego użytkowania
( dalej: „OOU”) dla lotniska wojskowego […] utworzonego na mocy uchwały z […] ,
a w pozostałym zakresie oddalającego powództwo i rozstrzygającego o kosztach
postępowania.
Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego.
Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na
przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.
Jego zdaniem w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wymagające
odpowiedzi na pytanie: „Czy właścicielowi nieruchomości, której wartość
zmniejszyła się na skutek wprowadzenia OOU, jednak bez związku ze
szczegółowymi ograniczeniami wynikającymi z art. 135 ust. 3a ustawy z dnia
27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2024, poz. 54, z
późn.zm. – dalej: „p.o.ś.” lub „Prawo ochrony środowiska”), przysługuje
odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 tej ustawy?”
Powodowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o jej oddalenie i
zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego
rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej
doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi
swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy
przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne
zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne
wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi
nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd
Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej
okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne
i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być
I CSK 4386/23
3
osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze
publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej
pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją
sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania
prawa w każdej indywidualnej sprawie.
W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie
przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek
przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami
prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono
rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie
nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych
spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Nie może mieć charakteru
kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do
kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego
orzeczenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ
35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC
2002, nr 12, poz. 151).
Kwestia przedstawiona przez skarżącego jako istotne zagadnienie prawne
zmierzała w istocie do zweryfikowania stanowiska Sądów meriti przede wszystkim z
perspektywy stanowiska zajętego przez Sąd Najwyższy w uchwałach z 7 kwietnia
2022 r., III CZP 80/22 ( OSNC 2022, nr 11, poz.106) oraz z 29 kwietnia 2022 r.,
III CZP 81/22 ( OSNC 2023, nr 1, poz. 3), w których Sąd Najwyższy w sposób
węższy niż to przyjęto w dotychczasowym orzecznictwie zakreślił zakres
odpowiedzialności odszkodowawczej za obniżenie wartości nieruchomości w
związku z wprowadzeniem OOU.
W toku postępowania kasacyjnego występująca w orzecznictwie Sądu
Najwyższego rozbieżność dotycząca tego zagadnienia została jednak usunięta.
Sąd Najwyższy w uchwale z 12 kwietnia 2024 r., III CZP 56/23 (OSNC 2024, nr 9,
poz. 86) przyjął, że właścicielowi nieruchomości, której wartość zmniejszyła się na
skutek wprowadzenia OOU, o którym mowa w art. 135 ust. 1 p.o.ś., jednak bez
związku ze szczególnymi ograniczeniami wynikającymi z art. 135 ust. 3a tej
ustawy, przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 p.o.ś. Sąd
I CSK 4386/23
4
Najwyższy w obecnym składzie pogląd ten i towarzyszącą mu obszerną
argumentację podziela i się do niej odwołuje bez potrzeby jej ponownego
przytaczania.
Stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w sprawie III CZP 56/23 jest przy tym
zbieżne ze stanowiskiem zajętym przez Sądy meriti w niniejszej sprawie i stanowi
odpowiedź na wątpliwości skarżącego przytoczone w uzasadnieniu wniosku o
przyjęcie skargi do rozpoznania. Nie zachodzi zatem potrzeba kolejnej wypowiedzi
Sądu Najwyższego w tym przedmiocie.
Ubocznie dostrzeżenia wymaga, że zbieżne ze stanowiskiem zajętym przez
Sąd Najwyższy w sprawie III CZP 56/23 jest także stanowisko zajęte w uchwale
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 26 listopada 2024 r., III CZP 27/24
( OSNC 2024, nr 9, poz. 86).
Uchwała ta została jednak wydana w składzie złożonym z osób, które z racji
sposobu powołania do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego zgodnie z
uchwałą połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z
23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNC 2020, nr 4, poz. 34), a także
orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie spełnia standardu
sądu bezstronnego, niezależnego, ustanowionego ustawą ( zob. m.in. wyroki z
8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko
Polsce; z 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma spółka z ograniczoną
odpowiedzialnością przeciwko Polsce; z 23 listopada 2023 r. w sprawie nr
50849/21, Wałęsa przeciwko Polsce ). Niezależnie jednak od powyższego, także
przywołana w niej argumentacja koresponduje ze stanowiskiem Sądu Najwyższego
przedstawionym w uzasadnieniu uchwały z 12 kwietnia 2024 r. ( III CZP 56/23).
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w
ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 1 i 3 oraz art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 398²¹ k.p.c. i
§ 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
I CSK 4386/23
5
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023,
poz. 1964, ze zm.).
[A.T.]
[a.ł]
