I CSK 4296/23
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
13 lutego 2025 r.
na posiedzeniu niejawnym 13 lutego 2025 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa B.C. i R.C.
przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.
o zapłatę i ustalenie,
na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu
z 20 czerwca 2023 r., I ACa 412/22,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. zasądza od Bank spółki akcyjnej w W. na rzecz B.C. i R.C.
2 700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) kosztów postępowania
kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych
za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas
po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego
postanowienia zobowiązanemu do dnia zapłaty.
I CSK 4296/23
2
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 20 czerwca 2023 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, w sprawie
z powództwa B.C. i R.C. przeciwko Bank spółki akcyjna z siedzibą w W. o zapłatę i
ustalenie, zmienił na skutek apelacji pozwanego wyrok Sądu Okręgowego w
Poznaniu z 29 grudnia 2021 r. w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz
powodów kwotę 30 697,93 zł oraz kwotę 11 015,95 CHF z ustawowymi odsetkami
za
opóźnienie
od
10 kwietnia 2021 r. do 12 czerwca 2023 r., za równoczesną zapłatą albo
zabezpieczeniem zapłaty przez powodów na rzecz pozwanego kwoty 76 609,10 zł
oraz w pozostałej części oddalił powództw o zapłatę (pkt I), oddalił apelację
w pozostałej części i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt III).
Skarga kasacyjna została wniesiona przez stronę pozwaną. Wnosząc
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał się na przesłanki
z art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 3 k.p.c.
Zdaniem skarżącego w sprawie występują istotne zagadnienia prawne
i potrzeba wyjaśnienia:
- czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty
denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska dokonywania
spłaty rat kapitałowo- odsetkowych oraz dokonania przedterminowej spłaty pełnej
lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie na podstawie wyżej
powołanego art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (dalej
jako „Prawo bankowe"), wziąwszy pod uwagę aksjomat racjonalności krajowego
ustawodawcy, uzasadnione jest przyjęcie, że kredyty denominowane lub
indeksowane do waluty innej niż waluta polska są kredytami udzielonymi w złotych
polskich, skoro dokonanie przez kredytobiorcę spłaty raty kapitałowo-odsetkowej
albo dokonanie przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu
bezpośrednio w walucie, do której denominowany lub indeksowany jest kredyt,
prowadzi do skutecznego spełnienia świadczenia wynikającego ze stosunku
zobowiązaniowego w postaci umowy kredytu oraz zaspokojenia wierzyciela
w osobie kredytodawcy, bez konieczności dokonywania jakichkolwiek przeliczeń
I CSK 4296/23
3
bądź innych operacji walutowych wpłacanych przez kredytobiorcę środków
w walucie innej, niż waluta krajowa;
- czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych
w umowie o kredyt indeksowany kursem waluty obcej klauzul spreadowych
nieokreślających głównego przedmiotu umowy, za niedozwolone (nieuczciwe)
warunki umowne, prawidłowym jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro
klauzule ryzyka walutowego, określające - zgodnie z jednolitym orzecznictwem
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej - główny przedmiot tej umowy, nie
stanowią niedozwolonych (nieuczciwych) warunków umownych?
Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
strona pozwana wskazała również, że w sprawie zachodzi potrzeba wykładni
art. 4 ust. 2 art. 1 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r.
w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dalej jako
„Dyrektywa 93/13"), art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13, art. 65 k.c., art. 354 k.c.,
art. 3851 k.c., art. 69 ust. 1 Prawa bankowego, art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93/13 oraz
art. 3851 i art. 3852 k.c.
Skarżący powołał się również na art. 3989 § 1 pkt. 3 k.p.c., wskazując, że
w niniejszej sprawie zachodzi nieważność postępowania, na podstawie art. 379 pkt
4 k.p.c., jako że skład Sądu orzekającego w drugiej instancji był sprzeczny
z przepisami prawa. Pozwany wskazał na wykładnię przyjętą w uchwale Sądu
Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie wnieśli o nieprzyjęcie jej do
rozpoznania, ewentualnie o oddalanie skargi kasacyjnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu
postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na
ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości
orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu
prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub
oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń
umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji
I CSK 4296/23
4
skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona
w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi
kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony
wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie
służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej
jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest
usprawiedliwione.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na
skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że
skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,
będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do
czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania
ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą
być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się
instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,
nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy
wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,
w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom
sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie
może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede
wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie
faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń
(zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być
I CSK 4296/23
5
przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi
Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej
subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN:
z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;
z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).
Powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1
pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi
wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości
interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd
Najwyższy, a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie
o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających
z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie
rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika
z różnej wykładni przepisu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego
z 15 października 2002r., II CZ 102/02, postanowienie Sądu Najwyższego
z 28 marca 2007r., II CSK 84/07, postanowienie Sądu Najwyższego
z 11 stycznia 2008r., I UK 283/07, postanowienie Sądu Najwyższego
z 8 lipca 2008r., I CSK 111/08).
Kluczowe znaczenie w kontekście oceny zasadności wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania ma stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy
w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r.,
III CZP 25/22. W orzeczeniu tym wyjaśniono m.in., że w razie uznania,
że postanowienie umowy kredytu indeksowanego, odnoszące się do sposobu
określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie
jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów. Ponadto Sąd Najwyższy przesądził także, że
w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie
kredytu indeksowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Sąd Najwyższy podziela w pełni powyższe stanowisko, pozostające zgodne
z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem krajowym i unijnym. Strona
I CSK 4296/23
6
pozwana nie przedstawiła natomiast dostatecznych argumentów dla przyjęcia, że
obecna linia orzecznicza powinna ulec zmianie. Zawarty w skardze kasacyjnej
wniosek stanowi jedynie próbę narzucenia własnej oceny prawnej względem
zagadnień omówionych w zaskarżonym wyroku, w dodatku wyraźnie sprzecznej
z orzecznictwem TSUE dotyczącym Dyrektywy 93/13 jak też z ukształtowanym na
tej podstawie orzecznictwem Sądu Najwyższego. Wobec powyższego nie można
przyjąć, że wskazane przez stronę pozwaną kwestia stanowi istotne zagadnienie
prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., ani że istnieje potrzeba wykładni
przepisów prawa wymienionych przez skarżącego (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.).
Natomiast odnosząc się do przesłanki nieważności postępowania
(art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.) to należy stwierdzić, że uchwała z 26 kwietnia 2023 r.,
III PZP 6/22 na którą powołuje się strona pozwana jest sprzeczna z art. 15zzs ust.
1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób
zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych obowiązującym w dacie jej
wydania. Sąd Najwyższy nie ma kognicji do stwierdzania niezgodności ustaw
z Konstytucją. Na podstawie art. 188 pkt 1) Konstytucji RP jedynym uprawnionym
w tej mierze jest Trybunał Konstytucyjny, który orzeka w sprawach zgodności ustaw
i umów międzynarodowych z Konstytucją (tak postanowienie SN
z 24 października 2024, I CSK 4000/23).
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,
11 i 3, art. 99 k.p.c. w związku z § 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności
radców prawnych.
A.W.
[a.ł]
I CSK 4296/23
7
