I CSK 421/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Krzysztof Wesołowski
11 czerwca 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 11 czerwca 2026 r. w Warszawie
w sprawie z powództwa K.S.
przeciwko Bank w W.
o ustalenie i zapłatę,
na skutek skargi kasacyjnej Bank w W.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 17 czerwca 2025 r., V ACa 552/23,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda tytułem kosztów
postępowania kasacyjnego 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych
z odsetkami ustawowymi za czas po upływie tygodnia od dnia
doręczenia postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty.
M.L.
UZASADNIENIE
W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank w W. od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2025 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
I CSK 421/26
2
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania
przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie
i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych
funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć
rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo
jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej
funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której
rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,
skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie
ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej
indywidualnej sprawie.
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na
przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Przesłanka ta nie została
spełniona.
Należy przypomnieć, że oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących
poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,
wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne
wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje
wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu
do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28
marca 2007 r., II CSK 84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia
odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej
okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości
interpretacyjne (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK
111/09; z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/06).
I CSK 421/26
3
Według skarżącego w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności
w orzecznictwie sądów, a to:
„1. art. 3531 k.c. i art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego w zw. z art 58 § 1 k.c.
w zakresie możliwości uznania umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej za
sprzeczną z zasadą swobody umów z uwagi na brak ścisłego określenia wysokości
zobowiązania wobec banku w dniu zawarcia umowy kredytu, a w konsekwencji za
nieważną, w sytuacji, gdy jej zapisy oraz konstrukcja są zgodne z treścią przepisów
obowiązujących w dacie jej zwarcia tj. z art. 3531 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 oraz
art. 111 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo bankowe - w wersji sprzed nowelizacji ustawą
z dn. 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych
ustaw;
2. art. 3851 § 1, 3 i 4 k.c. w zakresie możliwości uznania za
indywidualnie uzgodnione takiego postanowienia:
(i) którego treść nie została ustalona w wyniku negocjacji między
konsumentem i przedsiębiorcą, lecz konsument miał możliwość jego negocjacji,
a nie podjął takiej próby w celu modyfikacji postanowienia,
• w konsekwencji:
(ii) przyjęcia, że konsument zaakceptował jego treść w postaci
zaproponowanej przez przedsiębiorcę.”
W odniesieniu do podnoszonych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do
rozpoznania kwestii prawnych i wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tzw.
kredytów frankowych należy stwierdzić, że zostały już one wyjaśnione szczegółowo
w orzecznictwie sądowym ((zob. m.in. wyroki SN: z 3 lutego 2022 r., II CSKP
459/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 415/22; z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22,
OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 45; z 26 maja 2022 r., II CSKP 19/22, OSNC-ZD 2022,
nr 4, poz. 47; z 26 maja 2022 r., II CSKP 650/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 48;
z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 50; z 1 czerwca
2022 r., II CSKP 364/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 51; z 30 czerwca 2022 r., II
CSKP 656/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 52; z 28 września 2022 r., II CSKP
412/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 54; z 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1016/22; z 18
maja 2023 r., II CSKP 1164/22; z 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22; z 29 listopada
I CSK 421/26
4
2023 r., II CSKP 1753/22; z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22; z 20 grudnia
2023 r., II CSKP 1888/22; z 24 czerwca 2025 r., II CSKP 941/24, oraz uchwałę SN
z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22, OSNC 2022, nr 11, poz. 109).
Podsumowaniem tej linii orzecznictwa jest uchwała składu całej Izby Cywilnej Sądu
Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 118),
wiążąca wszystkie składy Sądu Najwyższego (art. 88 ustawy z dnia 8 grudnia 2017
r. o Sądzie Najwyższym).
Stanowisko o niedozwolonym charakterze postanowień umownych
pozostawiających możliwość ustalania kursu CHF, a w konsekwencji wysokości
świadczeń stron, arbitralnej decyzji jednej ze stron, jest jednolicie przyjmowane
w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Takie uregulowanie umowne uznawane jest za
niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku)
w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona (zob. np. wyroki
SN: z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 24
października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja
2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja 2023 r.,
II CSKP 1536/22; z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca 2023 r.,
II CSKP 1464/22, i z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22).
Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał pogląd w myśl którego, postanowienia
uprawniające bank do jednostronnego ustalenia kursów walut są nietransparentne,
ponieważ pozostawiają pole do arbitralnego działania banku, a równocześnie
obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem. W konsekwencji
postanowienia umowy określające zarówno zasady przeliczenia na złote kwoty
udzielonego kredytu przy jego wypłacie, jak i przeliczenia spłacanych rat,
pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter
niedozwolonych postanowień umownych (zob. uzasadnienie uchwały składu całej
Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, i przywołane tam
orzecznictwo).
Postanowienie o odesłaniu do tabeli kursowej banku, jako współokreślające
wysokość pozostałego do spłaty zadłużenia, czyli główne świadczenie
kredytobiorcy, co do zasady nie podlega ocenie w świetle art. 3851 § 1 k.c., ale
tylko pod warunkiem, że postanowienie to zostało sformułowane w sposób
I CSK 421/26
5
jednoznaczny. W sprawie, w której wniesiona została skarga kasacyjna, sytuacja
taka nie miała miejsca. Utrwalona jest bowiem rozszerzająca wykładnia tego
warunku jako obejmującego nie tylko jego tekst (jest jasne, co znaczy stosowanie
kursu ogłoszonego przez bank), lecz także mechanizm działania tego warunku. Aby
odesłanie było dozwolone, w umowie musiałyby zostać zawarte szczegółowe
zasady ustalania kursu, tak aby kredytobiorca sam mógł obliczyć ten kurs w danej
chwili. Choć zatem kurs walut obcych ogłaszany przez bank na podstawie art. 111
ust. 1 pkt 4 pr.bank. wiąże co do zasady klientów banku przy dokonywaniu
z bankiem czynności prawnych w okresie od ogłoszenia kursu do ogłoszenia
nowego kursu, nie można umową związać konsumenta kursami, które dopiero
zostaną ogłoszone, a orzecznictwo jednolicie uznaje takie związanie przyszłym
kursem za niedozwolone.
Sąd Najwyższy konsekwentnie też przyjmuje, że oceny czy postanowienie
umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy
(zob. uchwałę SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2)
i od tego momentu klauzule abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że
konsument wyrazi świadomą wolę na objęcie go takimi postanowieniami
umownymi. Skutek niezwiązania klauzulą abuzywną ex tunc oznacza, że zdarzenia
o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej taką
klauzulę pozostają bez znaczenia dla niewiążącego charakteru niedozwolonych
postanowień umownych. Oznacza to, że fakt wykonania umowy nie stanowi
przeszkody do odchodzenia roszczeń z tytułu nienależnego świadczenia w sytuacji,
gdy umowa uznana jest za nieważną.
W uchwale składu całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22,
Sąd Najwyższy stwierdził, że w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu
indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu
waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,
w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego
postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający
z przepisów prawa lub zwyczajów (pkt 1). W razie zaś niemożliwości ustalenia
wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub
denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie (pkt 2).
I CSK 421/26
6
Niedozwolony charakter sposobu określania kursu waluty obcej przesądza zatem
o niezwiązaniu stron umową w całości. Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie
(art. 88 ustawy o Sądzie Najwyższym), uniemożliwiają uznanie umów stron za
ważne, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po usunięciu z treści umowy
źródła kursu walutowego, co przesądza także o bezpodstawności zarzutu
o możliwości stosowania kursu średniego NBP lub uznania umowy za umowę
kredytu złotowego.
Zgodnie z utrwaloną wykładnią Sądu Najwyższego, warunkiem uznania
postanowienia za indywidualnie uzgodnione jest rzeczywisty wpływ konsumenta na
jego treść. Sam wybór spośród opcji przedstawionych przez przedsiębiorcę, jak
również świadomość treści postanowienia, nie przesądza o spełnieniu tej
przesłanki. Uzgodnienie zachodzi wyłącznie w sytuacji, w której konsument miał
realną możliwość negocjowania brzmienia postanowienia oraz świadomie
zdecydował o jego uwzględnieniu w umowie. W przypadku, gdy przedsiębiorca nie
wykazuje, że taka sytuacja miała miejsce, a jedynie wskazuje na jednostronne
przygotowanie wariantów i wybór przez konsumenta spośród nich, przesłanka
indywidualnego uzgodnienia pozostaje niespełniona. Uzgodnienie musi mieć
charakter faktyczny, a ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na przedsiębiorcy,
zgodnie z art. 3851 § 4 KC (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z 13 maja 2022
r., II CSKP 464/22, z 18 maja 2022 r., II CSKP 365/22 i z 27 kwietnia 2023 r.,
II CSKP 1027/22; postanowienia Sądu Najwyższego z 28 września 2023 r., I CSK
6388/22, z 5 października 2023 r., I CSK 420/23, z 9 sierpnia 2024 r., I CSK
1807/23 i I CSK 1849/23 i z 25 marca 2015, I CSK 692/24 oraz wyrok Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W.
przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341).
Błędna jest zatem teza skarżącego, że sama możliwość negocjacji co do
postanowień o źródle kursów walutowych pozwala na uznanie ich za indywidualnie
uzgodnione. W celu uznania postanowienia zawartego w projekcie umowy
sporządzonym przez przedsiębiorcę za indywidulanie uzgodniony przedsiębiorca
musiałby zaproponować negocjacje właśnie co do tego konkretnego postanowienia,
np. przez wskazanie innego możliwego sposobu ustalania kursu (zob.
I CSK 421/26
7
postanowienie Sądu Najwyższego z 28 października 2025 r., I CSK 635/24).
Tymczasem skarżący nie wykazał takiej okoliczności.
Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł
jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie
art. 98 k.p.c.
(M.M.)
[SOP]
