I CSK 4065/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Piotrowska
6 maja 2026 r.
na posiedzeniu niejawnym 6 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku M.I.
z udziałem A.I., A.I.1 i C.Ś.
o stwierdzenie nabycia spadku po A.K.,
na skutek skargi kasacyjnej A.I. i A.I.1
od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie
z 3 października 2023 r., IV Ca 2035/22,
1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2) orzeka, że wnioskodawca i uczestnicy postępowania
ponoszą we własnym zakresie koszty związane z postępowaniem
przed Sądem Najwyższym.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 3 października 2023 r. wydanym w sprawie z wniosku
A.I.2 z udziałem A.I., A.I.1, M.I. i C.Ś. o stwierdzenie nabycia spadku po A.K., Sąd
Okręgowy w Warszawie oddalił apelację uczestniczek postępowania A.I. i A.I.1,
wniesioną od postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Południe w
Warszawie z 28 marca 2022 r., stwierdzającego, że spadek po A.K. nabył na
podstawie ustawy wnioskodawca A.I..
I CSK 4065/24
2
Uczestniczki A.I. i A.I.1 wniosły skargę kasacyjną, opierając wniosek o jej
przyjęcie do rozpoznania na przyczynach kasacyjnych objętych art. 3989 § 1 pkt 3 i
4 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia
przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym
ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania
prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz
eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym
lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd
Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez
stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących
rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub
skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz
założeń skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą
„przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej
kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia
Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania.
We wniosku o przyjęcie skargi skarżące powołały się na nieważność
postępowania apelacyjnego, spowodowaną, w ich ocenie, rozpoznaniem apelacji i
wydaniem zaskarżonego kasacyjnie orzeczenia przez Sąd Okręgowy w składzie
jednoosobowym zamiast trzyosobowym, ustanowionym na podstawie zarządzenia
Prezesa Sądu Okręgowego. Podniosły także, że skarga jest oczywiście
uzasadniona.
Odnosząc się do kwestii nieważności postępowania drugoinstancyjnego,
należy wskazać, że z akt sprawy wynika, iż zarządzenie Prezesa Sądu
Okręgowego w Warszawie o wyznaczeniu składu trzyosobowego zamiast składu
jednoosobowego, wskazanego w art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r.
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i
zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji
I CSK 4065/24
3
kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327, 1429 i 1723), zostało wydane w dniu 24
maja 2023 r. na wniosek sędziego referenta. Przed wydaniem zaskarżonego
kasacyjnie postanowienia z 3 października 2023 r., wszedł w życie, poczynając od
dnia 28 września 2023 r., art. 3671 k.p.c., dodany przez art. 1 pkt 16 ustawy z 7
lipca 2023 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego, ustawy Prawo o
ustroju sądów powszechnych, ustawy Kodeks postępowania karnego oraz
niektórych innych ustaw (Dz.U.2023 r., poz.1860- dalej: „ustawa nowelizująca”),
wprowadzający jako model podstawowy skład jednoosobowy sądu odwoławczego z
wyjątkami wskazanymi w tym przepisie. Zgodnie z art. 32 ustawy nowelizującej, w
postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 1
pkt 15-20, 22-32 i 34 oraz art. 15 i art. 20 ustawy nowelizującej (a do tej kategorii
należy ta sprawa), sąd rozpoznaje sprawę w składzie zgodnym z przepisami
ustawy zmienianej w art. 1, art. 15 i art. 20 w brzmieniu nadanym ustawą
nowelizującą, a zatem w składzie jednoosobowym. Jeżeli na podstawie przepisów
dotychczasowych do rozpoznania sprawy wyznaczono skład trzech sędziów,
dalsze jej prowadzenie przejmuje sędzia wyznaczony jako sprawozdawca (tak się
stało w tej sprawie). W niniejszej sprawie nie ziściła się ponadto żadna z
wymienionych w art. 3671 § 1 k.p.c. przesłanek rozpoznania sprawy przez Sąd
Okręgowy w składzie trzyosobowym, stąd wydanie przez Sąd Okręgowy
zaskarżonego kasacyjnie postanowienia z 3 października 2023 r., w składzie
jednoosobowym było zgodne z ustawą. Nie wystąpiła zatem wskazana przez
skarżące przyczyna kasacyjna w postaci nieważności postępowania odwoławczego
(art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 379 pkt 4 k.p.c.)
Oparcie przez uczestniczki wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej na
oczywistej zasadności skargi, obligowało je do wykazania kwalifikowanej postaci
naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego,
naruszenia dostrzegalnego prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej, bez potrzeby zagłębiania się w szczegóły sprawy lub dokonywania jej
poszerzonej analizy, czego skarżące nie uczyniły. Niezależnie od tego należy
przypomnieć, że zgodnie z powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce
prawa poglądem, o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se
nawet oczywiste naruszenie konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na
I CSK 4065/24
4
wydaniu oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, które nie może się ostać (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r.,
Nr 13, poz. 230). We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania uczestniczki nie
przytoczyły przepisów postępowania ani norm materialnoprawnych, które miałyby
zostać naruszone przez Sąd Okręgowy w sposób kwalifikowany, a zatem rażący i
oczywisty. Skoncentrowały się, w istocie, na kwestionowaniu oceny dowodów oraz
ustaleń stanowiących podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia, co nie jest
dopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym (art. 39813 § 2 i art. 3983 § 3 k.p.c.).
W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji. Sąd Najwyższy orzekł o
kosztach postępowania kasacyjnego, stosownie do art. 520 § 1 k.p.c. uznając, że
nie ma podstaw do odejścia od wyrażonej w nim reguły.
(A.D.)
[SOP]
Agnieszka Piotrowska
